Wyszukiwarka:
Wczytuję
Rzecznik Ubezpieczonych,
Al. Jerozolimskie 44,
00-024 Warszawa, NIP: 525–15–66–173
tel. 22 333 73 26, tel. 22 333 73 27 faks 22 333 73 29
00-024 Warszawa, NIP: 525–15–66–173
tel. 22 333 73 26, tel. 22 333 73 27 faks 22 333 73 29
Rzecznik Ubezpieczonych
> Art. 436 k.c. - posiadacz pojazdu > orzeczenie SN z dnia 1959.06.08 IV CR 904/58 OSNCK 1960/3/78
orzeczenie SN z dnia 1959.06.08 IV CR 904/58 OSNCK 1960/3/78
Właściciel pojazdu mechanicznego, który uległ zderzeniu z innym pojazdem mechanicznym, odpowiada za szkody wyrządzone pasażerowi tego drugiego pojazdu na zasadzie ryzyka, chociażby pasażer ten był przewożony przez właściciela drugiego pojazdu "z grzeczności". Przepis art. 154 § 2 k.z. dotyczy tylko stosunku między pasażerem "z grzeczności" a tym, kto go przewozi.
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Franciszka B. i Stefana G. przeciwko Skarbowi Państwa (Jednostka Wojskowa) i Bronisławowi K. o odszkodowanie, po rozpoznaniu rewizji obu powodów i Skarbu Państwa od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 30 listopada 1957 r.,
1) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Franciszka B. zamiast kwoty 17.478 zł 50 gr kwotę 31.477 zł z 8% od 14 lipca 1953 r.; 2) uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo Stefana G. o kwotę 12.037 zł 50 gr z odsetkami w stosunku do obu pozwanych; 3) uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo Franciszka B. o kwotę 13.998 zł 50 gr z odsetkami w stosunku do Bronisława K.; 4) oddalił rewizję Skarbu Państwa; 5) przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania w innym składzie w częściach uchylonych (pkt 2 i 3).
Dnia 18 marca 1953 r. między G. a G. nastąpiło zderzenie motocykla prowadzonego przez Stefana G. z samochodem wojskowym, prowadzonym przez Bronisława K, Wskutek wypadku Stefan G. i pasażer motocykla, Franciszek B., doznali obrażeń, a motocykl uległ uszkodzeniu.
Stefan G. i Franciszek B. domagali się zasądzenia odszkodowania od Skarbu Państwa i Bronisława K. solidarnie, twierdząc, że wypadek spowodował pozwany K., który skręcając w lewo w boczną ulicę nie przepuścił motocykla wbrew przepisom o pierwszeństwie przejazdu.
Sąd Wojewódzki zasądził od obu pozwanych solidarnie na rzecz powoda G. 32.314 zł, na rzecz B. 31.477 zł, resztę zaś powództwa oddalił. Sąd Wojewódzki po zapoznaniu się z opinią biegłego przyjął, że pozwany K. z naruszeniem przepisów o ruchu pojazdów mechanicznych nie przepuścił mającego w danej sytuacji pierwszeństwo przejazdu motocyklisty i przez to spowodował zderzenie.
Wskutek rewizji Skarbu Państwa Sąd Najwyższy uchylił powyższy wyrok w stosunku do obu pozwanych (art. 381 k.p.c.), zwracając uwagę ma niedostateczne wyjaśnienie sprawy z punktu widzenia art. 158 § 2 k.z. Sąd Wojewódzki pominął mianowicie okoliczności, że według zeznań niektórych świadków przed motocyklem jechał wóz konny oraz że powód G. ma tylko jedno oko.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki ustaliwszy, że "pomiędzy samochodem i motocyklem jechała furmanka w tym samym kierunku co i motocykl" oraz że "powód G. wyjechał spoza furmanki" - doszedł do wniosku, że winę ponoszą obie strony. W konsekwencji Sąd Wojewódzki zmniejszył odszkodowanie dla powodów na podstawie art. 158 § 2 k.z. i zasądził na rzecz G. - 20.276 zł 50 gr, a na rzecz B. 17.478 zł 50 gr, resztę zaś żądań oddalił.
Wyrok ten zaskarżyli obaj powodowie w części oddalającej powództwo i co do kosztów oraz Skarb Państwa w części uwzględniającej powództwo i co do kosztów.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I. Rewizja Franciszka B. co do oddalenia jego roszczeń przeciwko Skarbowi Państwa jest słuszna. B. nie jest właścicielem motocykla, który zderzył się z samochodem strony pozwanej, nie może mieć zatem pomiędzy nim a Skarbem Państwa zastosowania przepis art. 154 § 1 k.z., gdyż przepis ten reguluje wzajemną odpowiedzialność za skutki zderzenia dwóch pojazdów mechanicznych tylko pomiędzy ich właścicielami (art. 153 § 1 k.z.) bądź osobami, o których mowa w art. 153 § 2 k.z. Również przepis art. 154 § 2 k.z. nie może mieć zastosowania, gdyż B. był przewożony (zapewne "z grzeczności") przez G., a nie przez właściciela samochodu. Właściciel pojazdu mechanicznego, który uległ zderzeniu z innym pojazdem mechanicznym, odpowiada za szkody wyrządzone pasażerowi tego drugiego pojazdu na zasadzie ryzyka (art. 152 i 153 k.z.), chociażby pasażer był przez właściciela drugiego pojazdu przewożony "z grzeczności". Przepis art. 154 § 2 k.z. dotyczy tylko stosunku pomiędzy pasażerem "z grzeczności" a tym, kto go przewozi.
Odpowiedzialność Skarbu Państwa w stosunku do B. byłaby wyłączona, gdyby szkoda powstała z jego wyłącznej winy, z wyłącznej winy G. lub wskutek siły wyższej. W okolicznościach sprawy żadna z tych alternatyw oczywiście nie wchodzi w rachubę.
Odpowiedzialność Skarbu Państwa wobec B. uległaby ograniczeniu z mocy art. 158 § 2 k.z., gdyby zostało wykazane, że B. przyczynił się do wyrządzenia mu szkody. Ponieważ B. jako pasażer nie miał żadnego wpływu na sposób prowadzenia motocykla, przeto jedynie fakt, że wiedząc o kalectwie G., zdecydował się na jazdę prowadzonym przez niego motocyklem, mógłby być rozpatrywany z punktu widzenia zastosowania art. 158 § 2 k.z. Jednakże w okolicznościach sprawy, skoro przyczyną wypadku było w każdym razie naruszenie zasad pierwszeństwa przejazdu przez kierowcę strony pozwanej, a ewentualnie także (o czym niżej) naruszenie przepisów przez G. w postaci wyprzedzenia furmanki na skrzyżowaniu ulic, nie zaś niepostrzeżenie czegokolwiek przez G. - należy dojść do wniosku, że pomiędzy kalectwem G. a wypadkiem nie ma żadnego związku przyczynowego. Brak oka mógłby bowiem spowodować najechanie G. na furmankę, natomiast żadną miarą nie mógł być przyczyną niedopuszczalnego jej wyprzedzania. Skoro zatem nie ma podstaw do przypisania B. przyczynienia się w jakikolwiek sposób do wypadku, a Skarb Państwa odpowiada z mocy art. 152 i 153 k.z. za szkodę, którą B. poniósł, to wyrok w części oddalającej roszczenia tego powoda w stosunku do Skarbu Państwa utrzymać się nie może.
Ponieważ elementy odszkodowania zostały przez Sąd Wojewódzki należycie ustalone i nie zostały zresztą przez stronę pozwaną w rewizji zakwestionowane, a zaskarżony wyrok w omawianej tu części zapadł z naruszeniem jedynie przepisów prawa materialnego, należało na podstawie art. 386 k.p.c. orzec co do istoty sprawy i zasądzić od Skarbu Państwa dochodzoną przez Franciszka B. kwotę (z wyjątkiem roszczeń, które zostały już prawomocnie oddalone pierwszym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego) oraz koszty procesu za wszystkie instancje.
Gdyby się okazało, że G. również ponosi winę wypadku, Skarb Państwa będzie mógł od niego dochodzić odpowiedniej części odszkodowania wypłaconego B. (...).
1) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Franciszka B. zamiast kwoty 17.478 zł 50 gr kwotę 31.477 zł z 8% od 14 lipca 1953 r.; 2) uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo Stefana G. o kwotę 12.037 zł 50 gr z odsetkami w stosunku do obu pozwanych; 3) uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo Franciszka B. o kwotę 13.998 zł 50 gr z odsetkami w stosunku do Bronisława K.; 4) oddalił rewizję Skarbu Państwa; 5) przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania w innym składzie w częściach uchylonych (pkt 2 i 3).
Dnia 18 marca 1953 r. między G. a G. nastąpiło zderzenie motocykla prowadzonego przez Stefana G. z samochodem wojskowym, prowadzonym przez Bronisława K, Wskutek wypadku Stefan G. i pasażer motocykla, Franciszek B., doznali obrażeń, a motocykl uległ uszkodzeniu.
Stefan G. i Franciszek B. domagali się zasądzenia odszkodowania od Skarbu Państwa i Bronisława K. solidarnie, twierdząc, że wypadek spowodował pozwany K., który skręcając w lewo w boczną ulicę nie przepuścił motocykla wbrew przepisom o pierwszeństwie przejazdu.
Sąd Wojewódzki zasądził od obu pozwanych solidarnie na rzecz powoda G. 32.314 zł, na rzecz B. 31.477 zł, resztę zaś powództwa oddalił. Sąd Wojewódzki po zapoznaniu się z opinią biegłego przyjął, że pozwany K. z naruszeniem przepisów o ruchu pojazdów mechanicznych nie przepuścił mającego w danej sytuacji pierwszeństwo przejazdu motocyklisty i przez to spowodował zderzenie.
Wskutek rewizji Skarbu Państwa Sąd Najwyższy uchylił powyższy wyrok w stosunku do obu pozwanych (art. 381 k.p.c.), zwracając uwagę ma niedostateczne wyjaśnienie sprawy z punktu widzenia art. 158 § 2 k.z. Sąd Wojewódzki pominął mianowicie okoliczności, że według zeznań niektórych świadków przed motocyklem jechał wóz konny oraz że powód G. ma tylko jedno oko.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki ustaliwszy, że "pomiędzy samochodem i motocyklem jechała furmanka w tym samym kierunku co i motocykl" oraz że "powód G. wyjechał spoza furmanki" - doszedł do wniosku, że winę ponoszą obie strony. W konsekwencji Sąd Wojewódzki zmniejszył odszkodowanie dla powodów na podstawie art. 158 § 2 k.z. i zasądził na rzecz G. - 20.276 zł 50 gr, a na rzecz B. 17.478 zł 50 gr, resztę zaś żądań oddalił.
Wyrok ten zaskarżyli obaj powodowie w części oddalającej powództwo i co do kosztów oraz Skarb Państwa w części uwzględniającej powództwo i co do kosztów.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
I. Rewizja Franciszka B. co do oddalenia jego roszczeń przeciwko Skarbowi Państwa jest słuszna. B. nie jest właścicielem motocykla, który zderzył się z samochodem strony pozwanej, nie może mieć zatem pomiędzy nim a Skarbem Państwa zastosowania przepis art. 154 § 1 k.z., gdyż przepis ten reguluje wzajemną odpowiedzialność za skutki zderzenia dwóch pojazdów mechanicznych tylko pomiędzy ich właścicielami (art. 153 § 1 k.z.) bądź osobami, o których mowa w art. 153 § 2 k.z. Również przepis art. 154 § 2 k.z. nie może mieć zastosowania, gdyż B. był przewożony (zapewne "z grzeczności") przez G., a nie przez właściciela samochodu. Właściciel pojazdu mechanicznego, który uległ zderzeniu z innym pojazdem mechanicznym, odpowiada za szkody wyrządzone pasażerowi tego drugiego pojazdu na zasadzie ryzyka (art. 152 i 153 k.z.), chociażby pasażer był przez właściciela drugiego pojazdu przewożony "z grzeczności". Przepis art. 154 § 2 k.z. dotyczy tylko stosunku pomiędzy pasażerem "z grzeczności" a tym, kto go przewozi.
Odpowiedzialność Skarbu Państwa w stosunku do B. byłaby wyłączona, gdyby szkoda powstała z jego wyłącznej winy, z wyłącznej winy G. lub wskutek siły wyższej. W okolicznościach sprawy żadna z tych alternatyw oczywiście nie wchodzi w rachubę.
Odpowiedzialność Skarbu Państwa wobec B. uległaby ograniczeniu z mocy art. 158 § 2 k.z., gdyby zostało wykazane, że B. przyczynił się do wyrządzenia mu szkody. Ponieważ B. jako pasażer nie miał żadnego wpływu na sposób prowadzenia motocykla, przeto jedynie fakt, że wiedząc o kalectwie G., zdecydował się na jazdę prowadzonym przez niego motocyklem, mógłby być rozpatrywany z punktu widzenia zastosowania art. 158 § 2 k.z. Jednakże w okolicznościach sprawy, skoro przyczyną wypadku było w każdym razie naruszenie zasad pierwszeństwa przejazdu przez kierowcę strony pozwanej, a ewentualnie także (o czym niżej) naruszenie przepisów przez G. w postaci wyprzedzenia furmanki na skrzyżowaniu ulic, nie zaś niepostrzeżenie czegokolwiek przez G. - należy dojść do wniosku, że pomiędzy kalectwem G. a wypadkiem nie ma żadnego związku przyczynowego. Brak oka mógłby bowiem spowodować najechanie G. na furmankę, natomiast żadną miarą nie mógł być przyczyną niedopuszczalnego jej wyprzedzania. Skoro zatem nie ma podstaw do przypisania B. przyczynienia się w jakikolwiek sposób do wypadku, a Skarb Państwa odpowiada z mocy art. 152 i 153 k.z. za szkodę, którą B. poniósł, to wyrok w części oddalającej roszczenia tego powoda w stosunku do Skarbu Państwa utrzymać się nie może.
Ponieważ elementy odszkodowania zostały przez Sąd Wojewódzki należycie ustalone i nie zostały zresztą przez stronę pozwaną w rewizji zakwestionowane, a zaskarżony wyrok w omawianej tu części zapadł z naruszeniem jedynie przepisów prawa materialnego, należało na podstawie art. 386 k.p.c. orzec co do istoty sprawy i zasądzić od Skarbu Państwa dochodzoną przez Franciszka B. kwotę (z wyjątkiem roszczeń, które zostały już prawomocnie oddalone pierwszym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego) oraz koszty procesu za wszystkie instancje.
Gdyby się okazało, że G. również ponosi winę wypadku, Skarb Państwa będzie mógł od niego dochodzić odpowiedniej części odszkodowania wypłaconego B. (...).