Wyszukiwarka:
Wczytuję
Rzecznik Ubezpieczonych,
Al. Jerozolimskie 44,
00-024 Warszawa, NIP: 525–15–66–173
tel. 22 333 73 26, tel. 22 333 73 27 faks 22 333 73 29
00-024 Warszawa, NIP: 525–15–66–173
tel. 22 333 73 26, tel. 22 333 73 27 faks 22 333 73 29
Rzecznik Ubezpieczonych
> Art. 481 k.c. - odsetki > Postanowienie z dnia 5 października 1994 r. Sąd Najwyższy III CZP 128/1994 OSP 1995/5/107 glosa aprobująca: Strus Z. OSP 1995/5/107
Postanowienie z dnia 5 października 1994 r. Sąd Najwyższy III CZP 128/1994 OSP 1995/5/107 glosa aprobująca: Strus Z. OSP 1995/5/107
Treść normatywna art. 482 k.c. nie daje podstaw do różnicowania "zaległych odsetek" ze względu np. na tytuł prawny ich naliczania.
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Janiny B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 5 października 1994 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 15 lipca 1994 r. sygn. akt I ACr 331/94 do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:
"Czy dopuszczalne jest w toku toczącego się procesu o odszkodowanie z art. 446 § 2 k.c. wytoczenie powództwa o odsetki od odsetek, w sytuacji gdy nie orzeczona jest jeszcze kwota świadczenia głównego ani termin płatności odsetek i ich kwota, wobec czego nie jest możliwe jeszcze określenie wartości przedmiotu sporu takiego powództwa"?
odmówił podjęcia uchwały.
Powódka Janina B., której mąż zginął w wypadku drogowym w dniu 31.12.1991 r., dochodziła od pozwanego w ramach stosunku ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej wypłaty odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami za czas od zgłoszenia żądania (doręczenia pozwu i pisma z rozszerzeniem powództwa). W toku postępowania powódka zgłosiła ponadto żądanie zasądzenia odsetek od zaległych odsetek (art. 482 k.c.).
Sąd Wojewódzki orzeczeniem częściowym z dnia 25.5.1993 r. zasądził odszkodowanie w kwocie 95.570.000 zł wraz z odsetkami od zgłoszenia żądania, zaś Sąd Apelacyjny, na skutek rewizji powódki, w orzeczeniu z dnia 17.11.1993 podwyższył kwotę odszkodowania, zasądzając dodatkowo z tego tytułu kwotę 30.000.000 zł wraz z odsetkami od zgłoszenia żądania odszkodowawczego.
Orzeczeniem końcowym z dnia 19.4.1994 r. Sąd Wojewódzki zasądził odsetki od odsetek (skapitalizowane) w kwocie 28.209.812 złotych, obliczając je od dnia następnego po dniu zgłoszenia w tej mierze żądania (23.6.1992) do dnia zapłaty, która nastąpiła w dniach: 14 i 26.6.1993 oraz 24.11.1993.
Od tego orzeczenia pozwany wniósł rewizję, zarzucając naruszenia art. 482 k.c. i art. 5 k.c.
Przy rozpoznawaniu tej rewizji przez Sąd Apelacyjny powziął on wątpliwości, które wyraził formułując zagadnienie prawne o treści wskazanej w sentencji niniejszego postanowienia - i przedstawił je Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Na podstawie art. 391 k.p.c. Sąd Najwyższy rozstrzyga zagadnienia prawne budzące poważne wątpliwości przy rozpoznawaniu rewizji, to jest w konkretnej sprawie. W sprawie niniejszej nie chodziło o "wytoczenie powództwa o odsetki od odsetek", jak formułuje to Sąd Apelacyjny, ale zgłoszone zostało odpowiednie żądanie akcesoryjne w procesie o zapłatę odszkodowania. Nie powstały zatem żadne trudności z "określeniem wartości przedmiotu sporu takiego powództwa". Co więcej, wobec zamknięcia okresu opóźnienia przez zapłatę odszkodowania wraz z odsetkami mogło dojść do skapitalizowania odsetek od odsetek - co uczyniło nieaktualnym rozważanie sytuacji, "gdy nie orzeczona jest jeszcze kwota świadczenia głównego, ani terminu płatności odsetek i ich kwota".
Odmawiając - w tym stanie rzeczy - udzielenia odpowiedzi na przedstawione zagadnienie, Sąd Najwyższy wziął również pod uwagę to, że treść normatywna art. 482 k.c. nie powinna budzić wątpliwości w kwestii samej możliwości dochodzenia odsetek za opóźnienie w zapłacie należnych odsetek. Przepis ten nie daje podstaw do żadnego różnicowania "zaległych odsetek" ze względu np. na tytuł prawny ich naliczania - nie można więc skutecznie bronić poglądu, że nie dotyczy on odsetek (zaległych) za opóźnienie. Pogląd taki nie mógłby być lansowany zwłaszcza w obecnej sytuacji gospodarczo-prawnej, w której utrzymuje się znaczna rozbieżność między wysokością (stopą) odsetek ustawowych a wysokością oprocentowania lokat kapitałowych - rozbieżność, umożliwiająca ciągnięcie korzyści z opóźniania należnych wypłat. Jest oczywiste - i wynika także z faktu zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie - że wypłata należności z tytułu odszkodowania ubezpieczeniowego powinna nastąpić po zakończeniu i na podstawie wyników postępowania tzw. likwidacyjnego w zakładzie ubezpieczeń, a nie dopiero na podstawie wyroku.
"Czy dopuszczalne jest w toku toczącego się procesu o odszkodowanie z art. 446 § 2 k.c. wytoczenie powództwa o odsetki od odsetek, w sytuacji gdy nie orzeczona jest jeszcze kwota świadczenia głównego ani termin płatności odsetek i ich kwota, wobec czego nie jest możliwe jeszcze określenie wartości przedmiotu sporu takiego powództwa"?
odmówił podjęcia uchwały.
Powódka Janina B., której mąż zginął w wypadku drogowym w dniu 31.12.1991 r., dochodziła od pozwanego w ramach stosunku ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej wypłaty odszkodowania wraz z ustawowymi odsetkami za czas od zgłoszenia żądania (doręczenia pozwu i pisma z rozszerzeniem powództwa). W toku postępowania powódka zgłosiła ponadto żądanie zasądzenia odsetek od zaległych odsetek (art. 482 k.c.).
Sąd Wojewódzki orzeczeniem częściowym z dnia 25.5.1993 r. zasądził odszkodowanie w kwocie 95.570.000 zł wraz z odsetkami od zgłoszenia żądania, zaś Sąd Apelacyjny, na skutek rewizji powódki, w orzeczeniu z dnia 17.11.1993 podwyższył kwotę odszkodowania, zasądzając dodatkowo z tego tytułu kwotę 30.000.000 zł wraz z odsetkami od zgłoszenia żądania odszkodowawczego.
Orzeczeniem końcowym z dnia 19.4.1994 r. Sąd Wojewódzki zasądził odsetki od odsetek (skapitalizowane) w kwocie 28.209.812 złotych, obliczając je od dnia następnego po dniu zgłoszenia w tej mierze żądania (23.6.1992) do dnia zapłaty, która nastąpiła w dniach: 14 i 26.6.1993 oraz 24.11.1993.
Od tego orzeczenia pozwany wniósł rewizję, zarzucając naruszenia art. 482 k.c. i art. 5 k.c.
Przy rozpoznawaniu tej rewizji przez Sąd Apelacyjny powziął on wątpliwości, które wyraził formułując zagadnienie prawne o treści wskazanej w sentencji niniejszego postanowienia - i przedstawił je Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Na podstawie art. 391 k.p.c. Sąd Najwyższy rozstrzyga zagadnienia prawne budzące poważne wątpliwości przy rozpoznawaniu rewizji, to jest w konkretnej sprawie. W sprawie niniejszej nie chodziło o "wytoczenie powództwa o odsetki od odsetek", jak formułuje to Sąd Apelacyjny, ale zgłoszone zostało odpowiednie żądanie akcesoryjne w procesie o zapłatę odszkodowania. Nie powstały zatem żadne trudności z "określeniem wartości przedmiotu sporu takiego powództwa". Co więcej, wobec zamknięcia okresu opóźnienia przez zapłatę odszkodowania wraz z odsetkami mogło dojść do skapitalizowania odsetek od odsetek - co uczyniło nieaktualnym rozważanie sytuacji, "gdy nie orzeczona jest jeszcze kwota świadczenia głównego, ani terminu płatności odsetek i ich kwota".
Odmawiając - w tym stanie rzeczy - udzielenia odpowiedzi na przedstawione zagadnienie, Sąd Najwyższy wziął również pod uwagę to, że treść normatywna art. 482 k.c. nie powinna budzić wątpliwości w kwestii samej możliwości dochodzenia odsetek za opóźnienie w zapłacie należnych odsetek. Przepis ten nie daje podstaw do żadnego różnicowania "zaległych odsetek" ze względu np. na tytuł prawny ich naliczania - nie można więc skutecznie bronić poglądu, że nie dotyczy on odsetek (zaległych) za opóźnienie. Pogląd taki nie mógłby być lansowany zwłaszcza w obecnej sytuacji gospodarczo-prawnej, w której utrzymuje się znaczna rozbieżność między wysokością (stopą) odsetek ustawowych a wysokością oprocentowania lokat kapitałowych - rozbieżność, umożliwiająca ciągnięcie korzyści z opóźniania należnych wypłat. Jest oczywiste - i wynika także z faktu zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie - że wypłata należności z tytułu odszkodowania ubezpieczeniowego powinna nastąpić po zakończeniu i na podstawie wyników postępowania tzw. likwidacyjnego w zakładzie ubezpieczeń, a nie dopiero na podstawie wyroku.