Wyszukiwarka:
Wczytuję
Rzecznik Ubezpieczonych,
Al. Jerozolimskie 44,
00-024 Warszawa, NIP: 525–15–66–173
tel. 22 333 73 26, tel. 22 333 73 27 faks 22 333 73 29
00-024 Warszawa, NIP: 525–15–66–173
tel. 22 333 73 26, tel. 22 333 73 27 faks 22 333 73 29
Rzecznik Ubezpieczonych
> Art. 481 k.c. - odsetki > Wyrok z dnia 15 lutego 2001 r. Sąd Najwyższy II CKN 386/2000
Wyrok z dnia 15 lutego 2001 r. Sąd Najwyższy II CKN 386/2000
Dopiero od daty ustalenia okoliczności co do poniesionej przez skarżącego szkody majątkowej i trwałego uszczerbku na zdrowiu zakład ubezpieczeń popadł w opóźnienie ze spełnieniem świadczenia w rozumieniu art. 481 § 1 k.c., wobec czego powstało po jego stronie zobowiązanie uboczne do świadczenia odsetek.
Uwaga: Teza częściowo nieaktualna
Uwaga: Teza częściowo nieaktualna
Wyrokiem z dnia 12 grudnia 1997 r. Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń na rzecz powoda kwotę 71.374,74 zł z ustawowymi odsetkami od 22 czerwca 1993 r., tytułem odszkodowania w związku z wypadkiem komunikacyjnym spowodowanym przez Leszka S. dnia 25 lipca 1991 r.
Rozstrzygnięcie to oparł na ustaleniu, że powód w dniu 4 sierpnia 1991 r. zawiadomił ubezpieczyciela o wypadku i o uszkodzeniu samochodu Mercedes. Z tego tytułu wypłacono mu w dniu 16 listopada 1991 r. 16.085.400 zł. Natomiast dopiero dnia 4 lutego 1993 r. zażądał zapłaty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i renty. Na poczet tego zadośćuczynienia pozwany wypłacił mu 5 lipca 1993 r. kwotę 10.000 zł, a 14 grudnia 1993 r. dalszą kwotę 5.000 zł.
W pozwie powód domagał się między innymi kwoty 13.332,70 zł tytułem odsetek od wypłaconej zaliczki 10.000 zł, liczonych od 1 września 1991 r. do dnia zapłaty, tj. 6 lipca 1993 r. i żądanie to Sąd Wojewódzki oddalił jako bezzasadne.
Odsetki od uwzględnionego żądania w kwocie 71.374,74 zł Sąd ten zasądził od 22 czerwca 1993 r., uznając, że od dnia 4 lutego 1993 r. do czerwca 1993 r. upłynął wystarczająco długi czas, aby spełnić roszczenie poszkodowanego.
Wyrokiem z dnia 13 maja 1998 r. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w części ustalającej odpowiedzialność pozwanego za szkody przyszłe, natomiast w części dotyczącej zadośćuczynienia i odszkodowania apelację powoda oddalił.
Aprobując ustalenia faktyczne, wyprowadzone z nich wnioski i dokonaną przez Sąd Wojewódzki ich ocenę jurydyczną Sąd II instancji w uzupełnieniu argumentacji prawnej stwierdził, że skoro powód zawiadamiając ubezpieczyciela w dniu 14 sierpnia 1991 r. o wypadku nie określił rodzaju i wysokości poniesionej szkody majątkowej i zadośćuczynienia, co uczynił dopiero 2 lutego 1993 r., pozwany miał podstawę w art. 817 § 2 k.c. do wyjaśnienia okoliczności koniecznych dla określenia swojej odpowiedzialności. W konkluzji uznał, że przyjęta przez Sąd Wojewódzki data 22 czerwca 1993 r., jako początkowy "termin wymagalności" odsetek znajdowała uzasadnienie w dokumentacji dołączonej do akt i przesądza o trafności oddalenia żądania kwoty 13.332,70 zł z tytułu tych odsetek.
W kasacji powód zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 817 § 1 i 2 k.c. polegające na przyjęciu, że wymagalność roszczenia powoda nastąpiła z chwilą upływu terminu do zapłaty wskazanego w pisemnym wezwaniu powoda, a nie z upływem 30 dni od otrzymania zawiadomienia o wypadku. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W sytuacji gdy skarżący nie zarzuca, jak w tym wypadku, naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, dla oceny trafności zarzutu naruszenia prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny przyjęty za podstawę wydania zaskarżonego orzeczenia.
Skarżący dopatruje się naruszenia art. 817 § 1 i 2 k.c. w błędnym przyjęciu przez Sądy obu instancji terminu wymagalności roszczenia. W ustalonym stanie zarzut naruszenia tego przepisu jest bezzasadny.
Skarżący określił przedmiot świadczenia (zadośćuczynienie i odszkodowanie) dopiero w dniu 4 lutego 1993 r. Zgodnie z postanowieniem § 10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 1990 r. w sprawie ogólnych warunków ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (Dz. U. Nr 89, poz. 527 ze zm.), stanowiących składnik umowy ubezpieczenia, po otrzymaniu zawiadomienia o wypadku ubezpieczyciel przeprowadza postępowanie dotyczące ustalenia stanu faktycznego wypadku, zasadności roszczeń i wysokości odszkodowania oraz informuje posiadacza pojazdu i osobę zgłaszającą roszczenie, jakie dokumenty są potrzebne do ustalenia odszkodowania.
Stosownie do przepisu § 2 art. 817 k.c. gdyby wyjaśnienie w terminie 30 dni od zawiadomienia o wypadku okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od wyjaśnienia tych okoliczności. Jak wynika z poczynionych ustaleń, które w postępowaniu kasacyjnym nie podlegają weryfikacji, pozwany po tej dacie (4 lutego 1993 r.), przystąpił do wyjaśniania okoliczności koniecznych dla ustalenia jego odpowiedzialności i wysokości świadczenia. Okoliczności te, co do poniesionej przez skarżącego szkody majątkowej i trwałego uszczerbku na zdrowiu, były wyjaśnione do końca maja 1993 r. Zatem przyjęta przez Sądy obu instancji data 22 czerwca 1993 r. przesądza o dochowaniu ustalonego w cytowanym przepisie terminu do spełnienia świadczenia i nie może być skutecznie zwalczana. Tak więc, wbrew stanowisku skarżącego, dopiero od tej daty pozwany popadł w opóźnienie ze spełnieniem świadczenia w rozumieniu art. 481 § 1 k.c., wobec czego powstało po jego stronie zobowiązanie uboczne do świadczenia odsetek, co trafnie przyjęły m Sądy obu instancji.
Odnośnie do podniesionego zarzutu naruszenia § 32 rozporządzenia Ministra Finansów z 9 grudnia 1992 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (Dz. U. Nr 96, poz. 475 ze zm.) należy zauważyć, że przepis ten w dacie wypadku nie obowiązywał i dlatego nie ma w sprawie zastosowania.
Z tych względów, uznając kasację za pozbawioną uzasadnionych podstaw, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39312 k.p.c.).
Rozstrzygnięcie to oparł na ustaleniu, że powód w dniu 4 sierpnia 1991 r. zawiadomił ubezpieczyciela o wypadku i o uszkodzeniu samochodu Mercedes. Z tego tytułu wypłacono mu w dniu 16 listopada 1991 r. 16.085.400 zł. Natomiast dopiero dnia 4 lutego 1993 r. zażądał zapłaty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i renty. Na poczet tego zadośćuczynienia pozwany wypłacił mu 5 lipca 1993 r. kwotę 10.000 zł, a 14 grudnia 1993 r. dalszą kwotę 5.000 zł.
W pozwie powód domagał się między innymi kwoty 13.332,70 zł tytułem odsetek od wypłaconej zaliczki 10.000 zł, liczonych od 1 września 1991 r. do dnia zapłaty, tj. 6 lipca 1993 r. i żądanie to Sąd Wojewódzki oddalił jako bezzasadne.
Odsetki od uwzględnionego żądania w kwocie 71.374,74 zł Sąd ten zasądził od 22 czerwca 1993 r., uznając, że od dnia 4 lutego 1993 r. do czerwca 1993 r. upłynął wystarczająco długi czas, aby spełnić roszczenie poszkodowanego.
Wyrokiem z dnia 13 maja 1998 r. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w części ustalającej odpowiedzialność pozwanego za szkody przyszłe, natomiast w części dotyczącej zadośćuczynienia i odszkodowania apelację powoda oddalił.
Aprobując ustalenia faktyczne, wyprowadzone z nich wnioski i dokonaną przez Sąd Wojewódzki ich ocenę jurydyczną Sąd II instancji w uzupełnieniu argumentacji prawnej stwierdził, że skoro powód zawiadamiając ubezpieczyciela w dniu 14 sierpnia 1991 r. o wypadku nie określił rodzaju i wysokości poniesionej szkody majątkowej i zadośćuczynienia, co uczynił dopiero 2 lutego 1993 r., pozwany miał podstawę w art. 817 § 2 k.c. do wyjaśnienia okoliczności koniecznych dla określenia swojej odpowiedzialności. W konkluzji uznał, że przyjęta przez Sąd Wojewódzki data 22 czerwca 1993 r., jako początkowy "termin wymagalności" odsetek znajdowała uzasadnienie w dokumentacji dołączonej do akt i przesądza o trafności oddalenia żądania kwoty 13.332,70 zł z tytułu tych odsetek.
W kasacji powód zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 817 § 1 i 2 k.c. polegające na przyjęciu, że wymagalność roszczenia powoda nastąpiła z chwilą upływu terminu do zapłaty wskazanego w pisemnym wezwaniu powoda, a nie z upływem 30 dni od otrzymania zawiadomienia o wypadku. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W sytuacji gdy skarżący nie zarzuca, jak w tym wypadku, naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, dla oceny trafności zarzutu naruszenia prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny przyjęty za podstawę wydania zaskarżonego orzeczenia.
Skarżący dopatruje się naruszenia art. 817 § 1 i 2 k.c. w błędnym przyjęciu przez Sądy obu instancji terminu wymagalności roszczenia. W ustalonym stanie zarzut naruszenia tego przepisu jest bezzasadny.
Skarżący określił przedmiot świadczenia (zadośćuczynienie i odszkodowanie) dopiero w dniu 4 lutego 1993 r. Zgodnie z postanowieniem § 10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 1990 r. w sprawie ogólnych warunków ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (Dz. U. Nr 89, poz. 527 ze zm.), stanowiących składnik umowy ubezpieczenia, po otrzymaniu zawiadomienia o wypadku ubezpieczyciel przeprowadza postępowanie dotyczące ustalenia stanu faktycznego wypadku, zasadności roszczeń i wysokości odszkodowania oraz informuje posiadacza pojazdu i osobę zgłaszającą roszczenie, jakie dokumenty są potrzebne do ustalenia odszkodowania.
Stosownie do przepisu § 2 art. 817 k.c. gdyby wyjaśnienie w terminie 30 dni od zawiadomienia o wypadku okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od wyjaśnienia tych okoliczności. Jak wynika z poczynionych ustaleń, które w postępowaniu kasacyjnym nie podlegają weryfikacji, pozwany po tej dacie (4 lutego 1993 r.), przystąpił do wyjaśniania okoliczności koniecznych dla ustalenia jego odpowiedzialności i wysokości świadczenia. Okoliczności te, co do poniesionej przez skarżącego szkody majątkowej i trwałego uszczerbku na zdrowiu, były wyjaśnione do końca maja 1993 r. Zatem przyjęta przez Sądy obu instancji data 22 czerwca 1993 r. przesądza o dochowaniu ustalonego w cytowanym przepisie terminu do spełnienia świadczenia i nie może być skutecznie zwalczana. Tak więc, wbrew stanowisku skarżącego, dopiero od tej daty pozwany popadł w opóźnienie ze spełnieniem świadczenia w rozumieniu art. 481 § 1 k.c., wobec czego powstało po jego stronie zobowiązanie uboczne do świadczenia odsetek, co trafnie przyjęły m Sądy obu instancji.
Odnośnie do podniesionego zarzutu naruszenia § 32 rozporządzenia Ministra Finansów z 9 grudnia 1992 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (Dz. U. Nr 96, poz. 475 ze zm.) należy zauważyć, że przepis ten w dacie wypadku nie obowiązywał i dlatego nie ma w sprawie zastosowania.
Z tych względów, uznając kasację za pozbawioną uzasadnionych podstaw, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39312 k.p.c.).