Wyszukiwarka:
Wczytuję
Rzecznik Ubezpieczonych,
Al. Jerozolimskie 44,
00-024 Warszawa, NIP: 525–15–66–173
tel. 22 333 73 26, tel. 22 333 73 27 faks 22 333 73 29
00-024 Warszawa, NIP: 525–15–66–173
tel. 22 333 73 26, tel. 22 333 73 27 faks 22 333 73 29
Rzecznik Ubezpieczonych
> Art. 481 k.c. - odsetki > wyrok s.apel. w Katowicach z dnia 1991.07.09 I ACr 204/91 OSA 1992/1/7
wyrok s.apel. w Katowicach z dnia 1991.07.09 I ACr 204/91 OSA 1992/1/7
Jeżeli powstanie roszczenie o zapłatę odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, to uzyskuje ono byt niezależny od długu głównego i według własnych reguł ulega przedawnieniu. Roszczenie o odsetki staje się wymagalne osobno w każdym dniu opóźnienia i w związku z tym przedawnia się osobno na każdy dzień opóźnienia. Wobec tego spełnienie świadczenia głównego rodzi jedynie ten skutek, że przerywa proces narastania należności z tytułu odsetek za opóźnienie, ale nie niweczy samego bytu roszczenia o te odsetki.
Powód - Zakład Zastosowań Techniki Jądrowej "P." w K. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Przedsiębiorstwa Budownictwa Mieszkaniowego "K." w M. kwoty 533.345 zł tytułem należności odsetkowej za opóźnienie w zapłacie faktur nr 1007/TS, 1751/TS, 1157/TS, 1109/TP, 1655/TP, i 1311/TP. Mimo upływu terminów zakreślonych w wezwaniach z 1190.06.22 i 1990.06.08 pozwany dochodzonej kwoty nie zapłacił.
Pozwany przyznał, że należności wynikające z faktur wymienionych w pozwie zapłacił z opóźnieniem, uznał żądanie pozwu w zakresie przewyższającym kwotę 72.254 zł, odnośnie której domagał się oddalenia powództwa. Zarzucił pozwany, że odsetki za zwłokę objęte notami KF/240/90 na kwotę 69.990 zł i KF/1402/90 na kwotę 2.264 zł uległy przedawnieniu.
Sąd Wojewódzki w Katowicach wyrokiem z dnia 1991.02.14 zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 533.345 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1990.07.05 oraz kwotę 82.508 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia wynika, że bezsporne jest, iż termin płatności faktury nr 1109/TP/4764/89 przypadł na dzień 1989.07.11, zatem roszczenie o zapłatę odsetek za opóźnienie stało się wymagalne z dniem 1989.07.12. Termin płatności należności objętej fakturą nr 1007/TS/4764/89 upłynął w dniu 1989.06.28 i od następnego dnia pozwany zobowiązany był do zapłaty odsetek. Sąd stwierdził, że opóźnienie terminu płatności należności określonych przedmiotowymi fakturami zrodziło obowiązek zapłaty odsetek, który stał się wymagalny w następnym dniu po upływie terminu płatności. Roszczenie o odsetki stanowi żądanie uboczne w stosunku do należności głównej, ale skoro już raz powstało ma byt niezależny od należności głównej i może istnieć nawet gdyby należność ta wygasła. Wobec tego żądanie odsetek w zakresie faktury nr 1109/TP/4764/89 nie było przedawnione w dacie wnoszenia pozwu - 1990.07.05 skoro roczny termin rozpoczął bieg w dniu 1989.07.12. Odnośnie faktury nr 1007/TS/4764/89 termin przedawnienia w zakresie należności głównej upłynął w dniu 1990.06.29, a w odniesieniu do odsetek, z uwagi na to, że roszczenie o nie, przedawnia się osobno na każdy dzień opóźnienia, przedawnieniu uległo jedynie żądanie odsetek wymagalnych przed dniem 1989.07.05. Dochodzona kwota 69.990 stanowi sumę skapitalizowanych odsetek za okres od 1989.07.15 do dnia zapłaty należności głównej, a zatem obejmuje roszczenie o odsetki za okres nieprzedawniony. Z mocy art. 481 kc sąd zasądził na rzecz powoda należność objętą pozwem wraz z odsetkami od daty wytoczenia o nie powództwa.
W rewizji pozwany zarzucił wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i wniósł o zmianę wyroku poprzez oddalenie żądania pozwu w części przekraczającej kwotę 461.091 zł, zasądzenie kosztów procesu za I instancję stosownie do wysokości zasądzonej kwoty, a także o zasądzenie kosztów procesu za II instancją według norm przypisanych. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Sąd I instancji bezpodstawnie przyjął, że przedawnienie i wygaśnięcie roszczenia głównego nie pociąga za sobą przedawnienia należności ubocznych. Termin przedawnienia roszczeń o zapłatę należności głównych biegł w niniejszej sprawie od dnia wydania towaru, tj. najpóźniej w dniu wystawienia faktur tj. 14 i 28 czerwca 1989 r. Wobec tego terminy dochodzenia roszczeń i ich zapłatę upłynęły przed wniesieniem pozwu. Roszczenia o zapłatę odsetek powinny być oddalone ponieważ przed wniesieniem pozwu upłynęły terminy do ich dochodzenia. Niesłuszne jest, zdaniem skarżącego, stanowisko sądu, że roszczenie o odsetki staje się wymagalne osobno w każdym dniu opóźnienia i w związku z tym przedawnia się osobno na każdy dzień opóźnienia. Powód domagał się oddalenia rewizji i zasądzenia kosztów postępowania rewizyjnego.
Sąd Apelacyjny w Katowicach zważył, co następuje:
Rewizja pozwanego nie zasługuje na uwzględnienie. Podniesiony przez pozwanego zarzut naruszenia prawa materialnego jest bezpodstawny. Prawidłowo Sąd I instancji przyjął, że terminy płatności kwot objętych spornymi fakturami określone w nich były na dzień 1989.06.28 faktura nr 1007/TS/4764/89 i 1989.07.11 faktura nr 1109/TP/4764/89. Okoliczności te wynikają z wezwań kierowanych przez powoda do pozwanego. Błędny jest pogląd skarżącego, że data wystawienia faktury jest tożsama z datą wymagalności skoro wierzyciel wyznaczył dłużnikowi termin do uregulowania należności. W tej sytuacji opóźnienie w zapłacie zadłużenia rozpoczyna się od upływu terminu zakreślonego do spełnienia świadczenia, co jednak nie ma znaczenia w zakresie przedmiotowej sprawy. Nie ulega wątpliwości, że suma skapitalizowanych odsetek obejmująca kwotę 72.254 zł. obejmuje kwoty 69.990 zł od dnia 1989.07.11 do 1990.01.09 odnośnie kwoty 2.264 zł, a zatem dotyczy nieprzedawnionego w dniu wnoszenia pozwu okresu opóźnienia. Interpretacja charakteru roszczenia o zapłatę odsetek i terminu jego przedawnienia wynika z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 1991.04.05, III CZP 21/91 (opubl. w "Wokandzie" nr 9 z dnia 30 czerwca 1991 r.), w której wyrażony został pogląd, że jeżeli powstanie roszczenie o zapłatę odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, to uzyskuje ono byt niezależny od długu głównego i według własnych reguł ulega przedawnieniu. Roszczenie o odsetki staje się wymagalne osobno w każdym dniu opóźnienia i w związku z tym przedstawia się osobno na każdy dzień opóźnienia. Wobec tego spełnienia świadczenia głównego rodzi się jedynie ten skutek, że przerywa proces narastania należności z tytułu odsetek za opóźnienia, ale nie niweczy samego bytu roszczenia o te odsetki. Przyjąć należy, że w przypadku spełnienia należności głównej termin wykonania zobowiązania przez dłużnika będzie terminem końcowym, do którego można żądać odsetek. W przypadku zaś przedawnienia roszczenia głównego data upływu terminu przedawnienia będzie końcowym terminem, do którego można żądać należności z tytułu odsetek. Powyższe okoliczności dały podstawę do przyjęcia, że rewizja pozbawiona jest podstaw prawnych i z mocy art. 387 kpc została oddalona.
Pozwany przyznał, że należności wynikające z faktur wymienionych w pozwie zapłacił z opóźnieniem, uznał żądanie pozwu w zakresie przewyższającym kwotę 72.254 zł, odnośnie której domagał się oddalenia powództwa. Zarzucił pozwany, że odsetki za zwłokę objęte notami KF/240/90 na kwotę 69.990 zł i KF/1402/90 na kwotę 2.264 zł uległy przedawnieniu.
Sąd Wojewódzki w Katowicach wyrokiem z dnia 1991.02.14 zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 533.345 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1990.07.05 oraz kwotę 82.508 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia wynika, że bezsporne jest, iż termin płatności faktury nr 1109/TP/4764/89 przypadł na dzień 1989.07.11, zatem roszczenie o zapłatę odsetek za opóźnienie stało się wymagalne z dniem 1989.07.12. Termin płatności należności objętej fakturą nr 1007/TS/4764/89 upłynął w dniu 1989.06.28 i od następnego dnia pozwany zobowiązany był do zapłaty odsetek. Sąd stwierdził, że opóźnienie terminu płatności należności określonych przedmiotowymi fakturami zrodziło obowiązek zapłaty odsetek, który stał się wymagalny w następnym dniu po upływie terminu płatności. Roszczenie o odsetki stanowi żądanie uboczne w stosunku do należności głównej, ale skoro już raz powstało ma byt niezależny od należności głównej i może istnieć nawet gdyby należność ta wygasła. Wobec tego żądanie odsetek w zakresie faktury nr 1109/TP/4764/89 nie było przedawnione w dacie wnoszenia pozwu - 1990.07.05 skoro roczny termin rozpoczął bieg w dniu 1989.07.12. Odnośnie faktury nr 1007/TS/4764/89 termin przedawnienia w zakresie należności głównej upłynął w dniu 1990.06.29, a w odniesieniu do odsetek, z uwagi na to, że roszczenie o nie, przedawnia się osobno na każdy dzień opóźnienia, przedawnieniu uległo jedynie żądanie odsetek wymagalnych przed dniem 1989.07.05. Dochodzona kwota 69.990 stanowi sumę skapitalizowanych odsetek za okres od 1989.07.15 do dnia zapłaty należności głównej, a zatem obejmuje roszczenie o odsetki za okres nieprzedawniony. Z mocy art. 481 kc sąd zasądził na rzecz powoda należność objętą pozwem wraz z odsetkami od daty wytoczenia o nie powództwa.
W rewizji pozwany zarzucił wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i wniósł o zmianę wyroku poprzez oddalenie żądania pozwu w części przekraczającej kwotę 461.091 zł, zasądzenie kosztów procesu za I instancję stosownie do wysokości zasądzonej kwoty, a także o zasądzenie kosztów procesu za II instancją według norm przypisanych. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Sąd I instancji bezpodstawnie przyjął, że przedawnienie i wygaśnięcie roszczenia głównego nie pociąga za sobą przedawnienia należności ubocznych. Termin przedawnienia roszczeń o zapłatę należności głównych biegł w niniejszej sprawie od dnia wydania towaru, tj. najpóźniej w dniu wystawienia faktur tj. 14 i 28 czerwca 1989 r. Wobec tego terminy dochodzenia roszczeń i ich zapłatę upłynęły przed wniesieniem pozwu. Roszczenia o zapłatę odsetek powinny być oddalone ponieważ przed wniesieniem pozwu upłynęły terminy do ich dochodzenia. Niesłuszne jest, zdaniem skarżącego, stanowisko sądu, że roszczenie o odsetki staje się wymagalne osobno w każdym dniu opóźnienia i w związku z tym przedawnia się osobno na każdy dzień opóźnienia. Powód domagał się oddalenia rewizji i zasądzenia kosztów postępowania rewizyjnego.
Sąd Apelacyjny w Katowicach zważył, co następuje:
Rewizja pozwanego nie zasługuje na uwzględnienie. Podniesiony przez pozwanego zarzut naruszenia prawa materialnego jest bezpodstawny. Prawidłowo Sąd I instancji przyjął, że terminy płatności kwot objętych spornymi fakturami określone w nich były na dzień 1989.06.28 faktura nr 1007/TS/4764/89 i 1989.07.11 faktura nr 1109/TP/4764/89. Okoliczności te wynikają z wezwań kierowanych przez powoda do pozwanego. Błędny jest pogląd skarżącego, że data wystawienia faktury jest tożsama z datą wymagalności skoro wierzyciel wyznaczył dłużnikowi termin do uregulowania należności. W tej sytuacji opóźnienie w zapłacie zadłużenia rozpoczyna się od upływu terminu zakreślonego do spełnienia świadczenia, co jednak nie ma znaczenia w zakresie przedmiotowej sprawy. Nie ulega wątpliwości, że suma skapitalizowanych odsetek obejmująca kwotę 72.254 zł. obejmuje kwoty 69.990 zł od dnia 1989.07.11 do 1990.01.09 odnośnie kwoty 2.264 zł, a zatem dotyczy nieprzedawnionego w dniu wnoszenia pozwu okresu opóźnienia. Interpretacja charakteru roszczenia o zapłatę odsetek i terminu jego przedawnienia wynika z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 1991.04.05, III CZP 21/91 (opubl. w "Wokandzie" nr 9 z dnia 30 czerwca 1991 r.), w której wyrażony został pogląd, że jeżeli powstanie roszczenie o zapłatę odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, to uzyskuje ono byt niezależny od długu głównego i według własnych reguł ulega przedawnieniu. Roszczenie o odsetki staje się wymagalne osobno w każdym dniu opóźnienia i w związku z tym przedstawia się osobno na każdy dzień opóźnienia. Wobec tego spełnienia świadczenia głównego rodzi się jedynie ten skutek, że przerywa proces narastania należności z tytułu odsetek za opóźnienia, ale nie niweczy samego bytu roszczenia o te odsetki. Przyjąć należy, że w przypadku spełnienia należności głównej termin wykonania zobowiązania przez dłużnika będzie terminem końcowym, do którego można żądać odsetek. W przypadku zaś przedawnienia roszczenia głównego data upływu terminu przedawnienia będzie końcowym terminem, do którego można żądać należności z tytułu odsetek. Powyższe okoliczności dały podstawę do przyjęcia, że rewizja pozbawiona jest podstaw prawnych i z mocy art. 387 kpc została oddalona.