Można się zgodzić również z wypowiedzią, że ubezpieczonym /uprawnionym do świadczenia/ może się stać podmiot nie będący stroną umowy, gdy jest osobą trzecią na rzecz której strony zawarły umowę ubezpieczenia.  Tak art. 808 k.c. jak i § 21 ust. 1  o.w.u., dozwa¬lały Gminnej Spółdzielni na zawarcie na rzecz powoda umowy ubezpieczenia z pozwanym Zakładem Ubezpieczeń. Był on przecież dysponentem mienia złożo¬nego w lokalu tej Spółdzielni, które dotknął wypadek ubezpieczenio¬wy, a składkę na rzecz ubezpieczyciela odprowadzała – odpowiednio podwyższając ryczałt obciążający powoda - od tego także mienia zatrudniająca go Spółdzielnia. /§ 22 ust. 2  o.w.u./. Z umowy - zawartej na jego rzecz - nabyłby zaś powód uprawnienie do dochodzenia odszkodowania ubezpieczeniowego wprost od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń.

Powód Marian D. jest pracownikiem Gminnej Spółdzielni.W umowie z dnia 1 sierpnia 1981 r. powierzyła mu ta Spółdzielnia prowadzenie pod jej firmą Zakładu Usługowego Mechaniki Pojazdowej na zasadach zryczał¬towanego rozrachunku. Przystępując dc prowadzenia tego warsztatu przejął powód znajdujące się w nim części zamienne, a później kupował na własny rachunek materiały niezbędne mu do świadczenia usług.  Na przełomie lat 1982/1983 nieznani sprawcy włamali się do pomieszczeń warsztatowych i zrabowali materiały /części zamienne/powoda, przedstawiające - według wyliczeń Spółdzielni - wartość 320.890 zł. Od 1969 r. wiązała Gminną Spółdzielnią z Zakładem Ubezpie¬czeń umowa scalonego ubezpieczenia majątkowego i osobowego, nie wyłączając ubezpieczenia mienia od kradzieży z włamaniem i rabunku. Miesięczny ryczałt, odprowadzany przez powoda na rzecz tej Spółdzielni, mieścił w sobie m.in. "koszty ubezpie¬czenia rzeczowego i osobowego". Obrót, zaplanowany na rok 1983 w prowadzonym przez niego warsztacie, został zarachowany do sumy ubezpieczenia, będącej podstawą wyznaczania dla Spółdziel¬ni składki ubezpieczeniowej z tytułu scalonego ubezpieczenia.

Gminna Spółdzielnia zgłosiła Zakładowi Ubezpieczeń szkodę, jakiej doznał powód na skutek kradzieży z włamaniem. Inspektorat tego Zakładu jednak - w decyzji- z dnia 10 maja 1983 odmówił świadczenia w powołaniu się na to, że mienie powoda nie zostało ubezpieczone, a Oddział Wojewódzki mimo odwołania powoda - utrzymał w mocy decyzje Inspektoratu Zakładu Ubezpieczeń/13 lipca 1982 r./. Powód twierdził, że jest osoba trzecią uprawnioną do świadczenia z umowy scalonego ubezpieczenia, i - w związku z tym - w pozwie żądał zasądzenia na jego rzecz od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń zapłaty równowartości skradzionego mu mienia w kwocie 320.890 zł. Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa zarzucając, że powodowi brak jest legitymacji procesowej w sprawie. Aprobujące obronę strony pozwanej, powództwo Sąd Wojewódzki oddalił. W rewizji - powołującej podstawy zaskarżenia z art. 368 pkt 1, 3 i 4 k.p.c. - powód wnosił o uchylenie albo o zmianę tego wyroku i o orzeczenie zgodnie ze zgłoszonym przezeń żądaniem.

Rewizja jest bezzasadna.

Racje ma skarżący, że polisa, generalna u której ubezpieczyciel potwierdził dojście do skutku z pracodawcą powoda umowy ubezpieczenia, nawiązuje do porozumienia zawartego w dniu 6 czerw¬ca 1969 r. pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń a Centralą Rolniczą Spółdzielni w sprawie scalania ubezpieczeń majątkowych Centrali i zrzeszonych w niej jednostek. To porozumienie zastrzega, że podstawą obliczenia składki w scalonym ubezpieczeniu powinna być wartość planowanej sprzedaży w rocz¬nym planie techniczno-ekonomicznym. Niewadliwe ustalenia zaskarżo¬nego wyroku zaś wskazują, że do rocznego obrotu /530.300.000 zł/, wyznaczającego sumę ubezpieczenia, Gminna Spółdzielnia  zarachowała także obroty zaplanowa¬ne dla Zakładu Mechaniki Pojazdowej /1.200.000 zł/. Pozwany Zakład Ubezpieczeń ostatecznie więc nie kwestionował tego, że od obliczo¬nej w ten sposób sumy ubezpieczenia pobrał składkę ubezpieczeniową od ubezpieczającej się Spółdzielni za okres od dnia 1 lipca 1982 r. do dnia 30 czerwca 1983 r. Nie nasuwa - w konsekwencji - zastrzeżeń wypowiedź powoda, że w dacie zajścia wypadku ubezpieczeniowego, było ubezpieczone - nie wyłączając wniesionego przez niego — mie¬nie znajdujące się w Zakładzie Mechaniki Pojazdowej.

Można się zgodzić również z wypowiedzią, że ubezpieczonym /uprawnionym do świadczenia/ może się stać podmiot nie będący stroną umowy, gdy jest osobą trzecią na rzecz której strony zawarły umowę ubezpieczenia.  Tak art. 808 k.c. jak i § 21 ust. 1  o.w.u., dozwa¬lały Gminnej Spółdzielni na zawarcie na rzecz powoda umowy ubezpieczenia z pozwanym Zakładem Ubezpieczeń. Był on przecież dysponentem mienia złożo¬nego w lokalu tej Spółdzielni, które dotknął wypadek ubezpieczenio¬wy, a składkę na rzecz ubezpieczyciela odprowadzała – odpowiednio podwyższając ryczałt obciążający powoda - od tego także mienia zatrudniająca go Spółdzielnia. /§ 22 ust. 2  o.w.u./. Z umowy - zawartej na jego rzecz - nabyłby zaś powód uprawnienie do dochodzenia odszkodowania ubezpieczeniowego wprost od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń.

Trudno się już jednak zgodzić ze skarżącym, iż dowolnie przyjął Sąd Wojewódzki, że z umowy scalonego ubezpieczenia nie jest on ubezpieczoną osobą. Powołane przepisy przewidują możli¬wość zawarcia umowy ubezpieczenia na rzecz osoby trzeciej. Nie normują one trybu wskazywania przez strony umowy zasadniczej osoby trzeciej, uprawnionej do świadczenia ubezpieczyciela. Nawiązują jednak do konstrukcji ogólnego art. 393 k.c. Przepis ten zaś stanowi, że umowa na rzecz osoby trzeciej dochodzi do skutku przez wprowadzenie do umowy zasadniczej przez wierzyciela zastrzeżenia, że dłużnik spełni świadczenie na rzecz osoby trzeciej i przyznania tej osobie prawa do żądania w imieniu własnym i bezpośrednio od dłużnika świadczenia określonego w umowie zasadniczej. Oznacza to, że umowy na rzecz osoby trze¬ciej nie domniemywa się /art. 393 k.c./. Poszkodowany jest uprawniony do dochodzenia - z umowy scalonego ubezpieczenia mienia wiążącej zatrudniającą go spółdzielnię z zakładem ubezpieczeń - roszczeń od Zakładu Ubezpieczeń tylko wówczas,  jeżeli spółdzielnia zastrzegła w niej wyraźnie, że w razie zajścia zdarzenia określonego w tej umowie /m.in. kradzieży z włamaniem/ ubezpieczyciel ma obowiązek świadczenia do rąk - niekoniecznie imiennie tam wymienionego - pracownika /osoby prowadzącej spółdzielczy punkt usługowy na zasadach zryczałtowanego rozrachunku/, który wskutek   wypadku ubezpie¬czeniowego poniósł szkodę /art. 805, 808 k.c./. Odmiennych wniosków nie może więc powód wyprowadzać z faktu, że równowartość składki ubezpieczeniowej została wkalkulowana do ryczałtu a prawo ubezpieczeniowe zwalnia strony od skonkretyzowa¬nia osoby trzeciej w umowie ubezpieczenia /"osoba ta może nie być w umowie wymieniona"/, skoro w umowie zasadniczej brak jest omawianego zastrzeżenia /nie ma w niej nawet wzmianki o ubezpieczeniu od kradzieży cudzego mienia/. W takiej sytuacji rewizja nie może skutecznie kwestionować stanowiska Sądu Wojewódzkiego, że z umowy scalonego ubezpieczenia nie powód był osobą ubezpieczoną, upraw¬nioną do dochodzenia odszkodowania bezpośrednio od ubezpieczycie¬la, oddalając powództwo nie naruszył więc ten Sąd powołanych prze¬pisów prawa materialnego.

Dlatego rewizję oddalono /art. 387 k. p. c./.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania rewizyjnego znajdu¬je uzasadnienie w przepisie art. 102 k.p.c.-