Wyszukiwarka:
Wczytuję
Rzecznik Ubezpieczonych,
Al. Jerozolimskie 44,
00-024 Warszawa, NIP: 525–15–66–173
tel. 22 333 73 26, tel. 22 333 73 27 faks 22 333 73 29
00-024 Warszawa, NIP: 525–15–66–173
tel. 22 333 73 26, tel. 22 333 73 27 faks 22 333 73 29
Rzecznik Ubezpieczonych
> Art. 812 k.c. - ogólne warunki ubezpieczenia > Wyrok z dnia 8 stycznia 1991 r. sąd apelacyjny w Białymstoku I ACr 178/91 OSA 1992/2/11
Wyrok z dnia 8 stycznia 1991 r. sąd apelacyjny w Białymstoku I ACr 178/91 OSA 1992/2/11
Skoro zamknięcia drzwi balkonowych i okien było typowe i działały prawidłowo, to zabezpieczenie mieszkania było zgodne z ogólnymi warunkami ubezpieczenia mieszkań, co rodzi po stronie pozwanej obowiązek wyrównania szkody w granicach łączącej strony umowy ubezpieczenia.
Powódka Alfreda B. po ostatecznym sprecyzowaniu powództwa domagała się zasądzenia od pozwanego Spółdzielczego Zakładu Ubezpieczeń "Westa" - Przedstawicielstwa w S. kwoty 19.130.810 zł tytułem odszkodowania za skradzione z jej mieszkania ruchomości, wskazując w uzasadnieniu, że mieszkanie ubezpieczone było na podstawie zawartej pomiędzy stronami umowy ubezpieczenia mieszkań i ich wyposażenia.
Pozwany nie uznał powództwa i wniósł o jego oddalenie powołując się na to, iż powódka nie dotrzymała warunków umowy, gdyż mieszkanie nie było odpowiednio zabezpieczone, co zwalniało pozwanego od odpowiedzialności.
Sąd Wojewódzki w Suwałkach wyrokiem z dnia 17.09.1990 r. zasądził na rzecz powódki kwotę 19.030.810 zł, umorzył postępowanie w pozostałej części odnoszącej się do cofniętego roszczenia oraz zasądził na rzecz powódki koszty procesu.
Powyższe rozstrzygnięcie oparte zostało na następujących ustaleniach faktycznych: w dniu 30.12.1989 r. miało miejsce włamanie do mieszkania powódki, skąd skradziono ruchomości, których wartość ustalona została ostatecznie na kwotę 19.030.810 zł. Sprawcy włamania weszli do mieszkania poprzez drzwi balkonowe, które otworzyli bez pozostawienia śladów użycia siły bądź narzędzi. Powódka zamieszkuje w nowym bloku, jej mieszkanie wyposażone jest w typową stolarkę okienną i drzwiową, wykonaną zgodnie z wymogami technicznymi, szczelną i o prawidłowo funkcjonujących zamknięciach. Zamknięcia nie mają uszkodzeń. W wyniku postępowania dowodowego ustalono, iż drzwi balkonowe otworzyć można bez pozostawiania śladów stosowania siły bądź narzędzi, znając jedynie odpowiedni sposób tj. przez umiejętne ich ostukiwanie. Sposobem tym można otworzyć nie tylko drzwi balkonowe od mieszkania powódki, ale także do innych mieszkań, gdzie stosowana jest tego typu stolarka. Sąd Wojewódzki przyjął zatem, iż skoro zamknięcia drzwi balkonowych i okien były typowe i działały prawidłowo, to zabezpieczenie mieszkania było zgodne z ogólnymi warunkami ubezpieczenia mieszkań co rodzi po stronie pozwanej obowiązek wyrównania szkody w granicach łączącej strony umowy ubezpieczenia.
Powyższy wyrok w części uwzględniającej powództwo i rozstrzygającej o kosztach procesu zaskarżył pozwany zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez błędne przyjęcie, że do mieszkania powódki nastąpiło włamanie.
Wskazując na powyższe skarżący wnosił o zmianę tegoż orzeczenia poprzez oddalenie powództwa z uwzględnieniem kosztów procesu bądź o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Nie kwestionując zaistnienia w mieszkaniu powódki kradzieży skarżący podważał, ustalenia Sądu Wojewódzkiego, iż kradzież miała charakter kwalifikowany z art. 208 kk tj. aby nastąpiło włamanie.
Pojęcie kradzieży z włamaniem sam skarżący odnosi zatem do unormować zawartych w systemie prawa karnego i należy się zgodzić z tym poglądem, skoro system prawa stanowi pewną wzajemnie uzupełniającą się całość.
Zgodnie z doktryną i praktyką prawa karnego dla przyjęcia kradzieży z włamaniem obojętny jest sposób pokonania przeszkody materialnej. Pokonanie takiej przeszkody może być wynikiem działania zarówno za pomocą narzędzi precyzyjnych, prymitywnych a nawet bez pomocy narzędzi. Również włamanie w rozumieniu art. 208 kk zachodzi wówczas, gdy następuje bezprawne sforsowanie przeszkody materialnej będącej stałym elementem konstrukcyjnym pomieszczeń za pomocą fizycznego oddziaływania na nie w jakikolwiek sposób.
W ustalonym stanie faktycznym przy prawidłowo funkcjonujących zabezpieczeniach stolarki drzwiowej sprawca dostał się do wnętrza, jak wynika z ustaleń Sądu opartych m.in. na przeprowadzonym eksperymencie w toku dochodzenia policyjnego, umiejętnie ostukując drzwi balkonowe. Nastąpiło zatem pokonanie przeszkody zewnętrznej, która utrudniała dostęp do mieszkania. Prawidłowość zabezpieczenia w postaci zamknięć o przyjętej, typowej konstrukcji nie była kwestionowana przez ubezpieczyciela. Zabezpieczenie to stanowiło przeszkodę uniemożliwiającą swobodne wejście do mieszkania.
Sforsowanie przeszkody połączone musiało być z użyciem siły. Natomiast stopień natężenia tej siły - ostukiwanie, wyważenie drzwi, wybicie szyb itp. - nie przesądzał o kwalifikacji kradzieży jako połączonej z włamaniem, o tym bowiem decydował sam fakt usunięcia materialnej przeszkody.
Należy też zwrócić uwagę, iż ubezpieczyciel podając w ogólnych warunkach ubezpieczenia mieszkań i ich wyposażenia (Uchwała Nr 3/88 Rady Nadzorczej SZU "Westa" w Łodzi z dnia 26.05.1988) definicję ryzyk i zdarzeń losowych, za które ponosi odpowiedzialność - jako kradzież z włamaniem określa "usiłowanie dokonania lub dokonanie zaboru mienia z mieszkania po usunięciu siłą ubezpieczenia lub otworzenia zamków podrabianym kluczem lub innym narzędziem albo kluczem oryginalnym zdobytym w wyniku kradzieży z włamaniem lub rabunku".
Z treści powyższej definicji kradzieży z włamaniem przyjętej na użytek umowy ubezpieczenia wynika więc, że za kradzież z włamaniem uznaje się również dokonanie zaboru mienia z mieszkania po otworzeniu zamków podrabianym kluczem lub innym narzędziem. Zastosowany łącznik "lub" zgodnie z wykładnią gramatyczną wskazuje na równoważność obu działań.
Jeśli zatem otworzenie zamków nastąpiło poprzez ostukiwanie drzwi to należy uznać, iż taki sposób oddziaływania wypełnia dyspozycję wskazanego warunku ubezpieczenia.
Reasumując należy stwierdzić, iż zarówno ustawowe, wynikające z przepisu art. 208 kk jak i przyjęte w umowie ubezpieczenia pojęcie kradzieży z włamaniem odpowiada okolicznościom w jakich nastąpił zabór mienia z mieszkania powódki.
W tych warunkach zarzut zgłoszony w rewizji okazał się niezasadny a z braku podstaw, które należy brać pod uwagę z urzędu.
Dlatego rewizję oddalono.
Pozwany nie uznał powództwa i wniósł o jego oddalenie powołując się na to, iż powódka nie dotrzymała warunków umowy, gdyż mieszkanie nie było odpowiednio zabezpieczone, co zwalniało pozwanego od odpowiedzialności.
Sąd Wojewódzki w Suwałkach wyrokiem z dnia 17.09.1990 r. zasądził na rzecz powódki kwotę 19.030.810 zł, umorzył postępowanie w pozostałej części odnoszącej się do cofniętego roszczenia oraz zasądził na rzecz powódki koszty procesu.
Powyższe rozstrzygnięcie oparte zostało na następujących ustaleniach faktycznych: w dniu 30.12.1989 r. miało miejsce włamanie do mieszkania powódki, skąd skradziono ruchomości, których wartość ustalona została ostatecznie na kwotę 19.030.810 zł. Sprawcy włamania weszli do mieszkania poprzez drzwi balkonowe, które otworzyli bez pozostawienia śladów użycia siły bądź narzędzi. Powódka zamieszkuje w nowym bloku, jej mieszkanie wyposażone jest w typową stolarkę okienną i drzwiową, wykonaną zgodnie z wymogami technicznymi, szczelną i o prawidłowo funkcjonujących zamknięciach. Zamknięcia nie mają uszkodzeń. W wyniku postępowania dowodowego ustalono, iż drzwi balkonowe otworzyć można bez pozostawiania śladów stosowania siły bądź narzędzi, znając jedynie odpowiedni sposób tj. przez umiejętne ich ostukiwanie. Sposobem tym można otworzyć nie tylko drzwi balkonowe od mieszkania powódki, ale także do innych mieszkań, gdzie stosowana jest tego typu stolarka. Sąd Wojewódzki przyjął zatem, iż skoro zamknięcia drzwi balkonowych i okien były typowe i działały prawidłowo, to zabezpieczenie mieszkania było zgodne z ogólnymi warunkami ubezpieczenia mieszkań co rodzi po stronie pozwanej obowiązek wyrównania szkody w granicach łączącej strony umowy ubezpieczenia.
Powyższy wyrok w części uwzględniającej powództwo i rozstrzygającej o kosztach procesu zaskarżył pozwany zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez błędne przyjęcie, że do mieszkania powódki nastąpiło włamanie.
Wskazując na powyższe skarżący wnosił o zmianę tegoż orzeczenia poprzez oddalenie powództwa z uwzględnieniem kosztów procesu bądź o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Nie kwestionując zaistnienia w mieszkaniu powódki kradzieży skarżący podważał, ustalenia Sądu Wojewódzkiego, iż kradzież miała charakter kwalifikowany z art. 208 kk tj. aby nastąpiło włamanie.
Pojęcie kradzieży z włamaniem sam skarżący odnosi zatem do unormować zawartych w systemie prawa karnego i należy się zgodzić z tym poglądem, skoro system prawa stanowi pewną wzajemnie uzupełniającą się całość.
Zgodnie z doktryną i praktyką prawa karnego dla przyjęcia kradzieży z włamaniem obojętny jest sposób pokonania przeszkody materialnej. Pokonanie takiej przeszkody może być wynikiem działania zarówno za pomocą narzędzi precyzyjnych, prymitywnych a nawet bez pomocy narzędzi. Również włamanie w rozumieniu art. 208 kk zachodzi wówczas, gdy następuje bezprawne sforsowanie przeszkody materialnej będącej stałym elementem konstrukcyjnym pomieszczeń za pomocą fizycznego oddziaływania na nie w jakikolwiek sposób.
W ustalonym stanie faktycznym przy prawidłowo funkcjonujących zabezpieczeniach stolarki drzwiowej sprawca dostał się do wnętrza, jak wynika z ustaleń Sądu opartych m.in. na przeprowadzonym eksperymencie w toku dochodzenia policyjnego, umiejętnie ostukując drzwi balkonowe. Nastąpiło zatem pokonanie przeszkody zewnętrznej, która utrudniała dostęp do mieszkania. Prawidłowość zabezpieczenia w postaci zamknięć o przyjętej, typowej konstrukcji nie była kwestionowana przez ubezpieczyciela. Zabezpieczenie to stanowiło przeszkodę uniemożliwiającą swobodne wejście do mieszkania.
Sforsowanie przeszkody połączone musiało być z użyciem siły. Natomiast stopień natężenia tej siły - ostukiwanie, wyważenie drzwi, wybicie szyb itp. - nie przesądzał o kwalifikacji kradzieży jako połączonej z włamaniem, o tym bowiem decydował sam fakt usunięcia materialnej przeszkody.
Należy też zwrócić uwagę, iż ubezpieczyciel podając w ogólnych warunkach ubezpieczenia mieszkań i ich wyposażenia (Uchwała Nr 3/88 Rady Nadzorczej SZU "Westa" w Łodzi z dnia 26.05.1988) definicję ryzyk i zdarzeń losowych, za które ponosi odpowiedzialność - jako kradzież z włamaniem określa "usiłowanie dokonania lub dokonanie zaboru mienia z mieszkania po usunięciu siłą ubezpieczenia lub otworzenia zamków podrabianym kluczem lub innym narzędziem albo kluczem oryginalnym zdobytym w wyniku kradzieży z włamaniem lub rabunku".
Z treści powyższej definicji kradzieży z włamaniem przyjętej na użytek umowy ubezpieczenia wynika więc, że za kradzież z włamaniem uznaje się również dokonanie zaboru mienia z mieszkania po otworzeniu zamków podrabianym kluczem lub innym narzędziem. Zastosowany łącznik "lub" zgodnie z wykładnią gramatyczną wskazuje na równoważność obu działań.
Jeśli zatem otworzenie zamków nastąpiło poprzez ostukiwanie drzwi to należy uznać, iż taki sposób oddziaływania wypełnia dyspozycję wskazanego warunku ubezpieczenia.
Reasumując należy stwierdzić, iż zarówno ustawowe, wynikające z przepisu art. 208 kk jak i przyjęte w umowie ubezpieczenia pojęcie kradzieży z włamaniem odpowiada okolicznościom w jakich nastąpił zabór mienia z mieszkania powódki.
W tych warunkach zarzut zgłoszony w rewizji okazał się niezasadny a z braku podstaw, które należy brać pod uwagę z urzędu.
Dlatego rewizję oddalono.