Problem uwzględniania w odszkodowaniach z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, podatku od towarów i usług ( VAT ), jest zagadnieniem dyskutowanym w zarówno w orzecznictwie jak również doktrynie od wielu lat. W przypadku likwidacji szkody w ramach obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie bądź to w oparciu o przedstawiony rachunek lub fakturę za naprawę pojazdu, bądź też w oparciu o ustalenie odszkodowania według cen części zamiennych i usług niezbędnych do dokonania naprawy, czyli w oparciu o kosztorysową metodę ustalenia odszkodowania.

I.     Odszkodowanie wypłacone na podstawie kosztorysu lub faktury.

Większość szkód likwidowanych w ramach ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego rozliczana jest w formie kosztorysu, czyli właściciel uszkodzonego pojazdu otrzymuje od zakładu ubezpieczeń świadczenie pieniężne według kosztorysu, czyli na podstawie dokumentu finansowego wyliczającego przewidywane koszty związane z wykonaniem naprawy uszkodzonego pojazdu.

Zgodnie z art. 361 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny ( Dz. U. z 1964 roku, Nr 16, poz. 93 ze zm. ) naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mógłby osiągnąć gdyby mu szkody nie wyrządzono.  W konsekwencji należne poszkodowanemu odszkodowanie powinno odpowiadać wysokości doznanej przez niego szkody i rekompensować mu uszczerbek, jaki dotknął  jego prawnie chronione dobra lub interesy. W przypadku zaistnienia zdarzenia powodującego powstanie szkody, poszkodowani powinni otrzymać jej pełną rekompensatę. Ta funkcja kompensacyjna świadczenia naprawczego została w sposób wyraźny zaakcentowana przez ustawodawcę  w art. 363 § 1 kodeksu cywilnego, który stanowi iż „ naprawienie szkody powinno nastąpić według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej ". Poszkodowany zatem bez względu w jakiej formie wybierze sposób naprawienia szkody ma prawo żądać przywrócenia takiego stanu praw i interesów jaki istniał przed zdarzeniem wyrządzającym szkodę. Podatek VAT, może wpływać na wysokość ceny towaru lub usługi, a zatem ma charakter cenotwórczy. Zgodnie z  art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 roku o cenach ( Dz. U. Nr 97, poz. 1050 ze zm. ), cena stanowi wartość wyrażoną w jednostkach pieniężnych, którą kupujący zobowiązany jest zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę, przy czym w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towaru ( usługi ) podlega obciążaniu tymi podatkami. Jeżeli zatem zgodnie z powyższą normą, cena stanowi wartość wyrażoną w jednostkach pieniężnych, którą kupujący zobowiązany jest zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę, a w cenie tej uwzględnia się także podatek VAT, to miernikiem wysokości odszkodowania ustalonego według cen kosztów naprawy będzie tak określona cena naprawy pojazdu obejmująca podatek VAT ( z uzasadnienia do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2007 roku, sygn. akt III CZP 150/06 ).    

W ramach ponoszonej odpowiedzialność gwarancyjnej, ubezpieczyciel jest zobowiązany do ustalenia i wypłaty odszkodowania w wysokości, która zapewni poszkodowanemu wyrównanie uszczerbku majątkowego, a więc pełną kompensatę szkody. Przez dłuższy okres czasu zakłady ubezpieczeń stały na stanowisku, iż w przypadku niepodjęcia przez poszkodowanego naprawy pojazdu, w odszkodowaniu ustalonym metodą kosztorysową nie należy uwzględniać podatku VAT. Zdaniem zakładów ubezpieczeń koszt podatku VAT, jako koszt nieponiesiony, nie może być zaliczony do strat poszkodowanego, a jego uwzględnienie stanowiłoby naruszenie art. 824¹ kodeksu cywilnego, zgodnie z którym o ile nie umówiono się inaczej, suma pieniężna wypłacona przez ubezpieczyciela z tytułu ubezpieczenia nie może być wyższa od poniesionej szkody.

W związku z tym, iż problem uwzględniania podatku VAT w odszkodowaniu ustalanym na podstawie kosztorysu naprawczego był często przedmiotem postępowania sądowego i na tym tle wystąpiły rozbieżności w orzecznictwie sądów, Rzecznik Ubezpieczonych w dniu 16 listopada 2006 roku zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o rozstrzygnięcie, czy podatek od towarów i usług ( VAT ) jest elementem odszkodowania w przypadku ustalania jego wysokości wyłącznie według cen części zamiennych i usług niezbędnych do dokonania naprawy, tj. na podstawie metody kosztorysowej. Uchwałą siedmiu sędziów z dnia 17 maja 2007 roku, sygn. akt III CZP 150/06, Sąd Najwyższy w sposób ostateczny rozstrzygnął wątpliwości dotyczące kwestii zasadności uwzględnienia podatku VAT w kontekście ustalania odszkodowania na podstawie kosztorysu naprawczego. Zgodnie zatem z treścią powyższej uchwały: „ Odszkodowanie przysługujące na podstawie umowy ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego za szkodę powstałą w związku z ruchem tego pojazdu, ustalone według cen części zamiennych i usług, obejmuje kwotę podatku od towarów i usług ( VAT ) w zakresie, w jakim poszkodowany nie może obniżyć podatku od niego należnego o kwotę podatku naliczonego ".

Niejednokrotnie zdarza się również, iż należne poszkodowanemu odszkodowanie jest wypłacane w oparciu o fakturę za naprawę pojazdu. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia  22 kwietnia 1997 roku ( sygn. akt III CZP 14/1997 ) wyraźnie wskazał, iż „ Odszkodowanie za szkodę poniesioną przez podatnika podatku VAT na skutek zniszczenia rzeczy, ustalone według ceny rzeczy, nie obejmuje podatku VAT mieszczącego się w tej cenie, w zakresie, w jakim poszkodowany może obniżyć należny od niego podatek o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu rzeczy ". W uzasadnieniu uchwały z dnia 17 maja 2007 roku, Sąd Najwyższy pokreślił, iż nie ma usprawiedliwionych podstaw do odstępowania od przedstawionego wyżej stanowiska Sądu Najwyższego zawartego w uchwale z dnia  22 kwietnia 1997 roku. 

W trakcie likwidacji szkody mogą się zdarzyć sytuację, gdy poszkodowany jako podatnik podatku VAT nie będzie miał prawa do dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Taka sytuacja występuje np. wówczas kiedy użytkowany przez poszkodowanego pojazd, który został następnie uszkodzony w wyniku zdarzenia drogowego, nie był używany w działalności gospodarczej ( tzw. samochód   prywatny ). Inny przykład dotyczy sytuacji, w której użytkowany w ramach działalności gospodarczej samochód nie był objęty ubezpieczeniem dobrowolnym. W tym miejscu należy wskazać, iż zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług  ( Dz. U. z 2004 roku, nr 54, poz. 535 ze zm., cyt. dalej jako ustawa o VAT ) podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Zgodnie natomiast z treścią art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikom określonym w art. 15 przysługuje uprawnienie ( z pewnymi ograniczeniami ) do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, jeżeli towary lub usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Takie ograniczenia dotyczące możliwości potrącenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego są zawarte w     art. 88 ustawy o VAT. Zgodnie z brzmieniem ust. 1 pkt 2 wskazanego przepisu, obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje do nabywanych przez podatnika towarów i usług, jeżeli wydatki na ich nabycie nie mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Warunkiem zaś, zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu, kosztów remontów powypadkowych samochodów używanych w ramach działalności gospodarczej, jest zawarcie umowy dobrowolnego ubezpieczenia pojazdu ( art. 23 ust. 1 pkt 48 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i art. 16 ust. 1 pkt 50 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych ). Jeżeli zatem samochód poszkodowanego nie był objęty dobrowolnym ubezpieczeniem autocasco, to nie tylko nie zaliczy on do kosztów podatkowych wydatków na naprawę powypadkową, ale też nie będzie miał prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktury dokumentującej jego powypadkową naprawę. W konsekwencji zatem, skoro poszkodowany pomimo tego, że jest zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT w świetle powyższych norm nie będzie miał prawnej możliwości obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, zakład ubezpieczeń powinien wypłacić odszkodowanie  w pełnej wysokości ( wraz z kwotą podatku VAT ). Warto w tym miejscu również wskazać, iż uchwalona w dniu 7 listopada 2008 roku ustawa o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, uchyla art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, który wskazuje obecnie na brak możliwości dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczone, w sytuacji kiedy nabywany towary lub usługi nie mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Powyższa zmiana ma wejść w życie w dniu    1 grudnia 2008 roku.   

Reasumując zatem należy wskazać, iż zgodnie z zasadą pełnego odszkodowania regulującą zakres odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody wyrażoną w art. 361 § 2 k.c., odpowiedzialny za szkodę musi pokryć wszelkie straty spowodowane zdarzeniem. Zatem poszkodowany winien otrzymać kwotę w pełni rekompensującą jego straty. Jeśli poszkodowany nie ma prawa do odliczenia podatku VAT zawartego w kosztach naprawy od podatku odprowadzanego przez niego do urzędu skarbowego, a zakład ubezpieczeń wypłaci odszkodowanie nie obejmujące tego podatku, poszkodowany naprawiając pojazd będzie więc musiał sam ponieść koszty podatku VAT. W konsekwencji, otrzymane odszkodowanie nie pokryje w pełni poniesionej straty, co oznacza, że zostaje naruszona wspomniana wyżej fundamentalna zasada pełnego odszkodowania. Możliwość zatem wystąpienia do zakładu ubezpieczeń z roszczeniem o wypłatę odszkodowania wraz z kwotą podatku VAT  ( niezależnie od tego czy odszkodowanie będzie wypłacone na podstawie faktury bądź kosztorysu naprawy ), uzależnione będzie od tego, czy poszkodowany ma prawo do dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Należy pamiętać, że chodzi o prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego, a nie o rzeczywiste skorzystanie przez podatnika z tego uprawnienia. W sytuacji gdy poszkodowany miał prawo dokonać obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu zakupu rzeczy bądź usługi ( zostały spełnione warunki wynikające z ustawy o podatku od towarów i usług ), a nie skorzystał z tego uprawnienia, kwota odszkodowania powinna być wypłacona w kwocie netto ( bez VAT-u ), ponieważ obowiązkiem poszkodowanego jest działanie zmierzające do ograniczenia rozmiarów szkody ( z uzasadnienia do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1997 roku ). Należy również wskazać, iż zgodnie z   art. 6 kodeksu cywilnego, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Zdarzyć się może sytuacja, kiedy poszkodowany będąc równocześnie podatnikiem podatku od towarów i usług, występując z roszczeniem o wypłatę odszkodowania wraz z kwotą podatku VAT, będzie więc musiał wykazać ( udowodnić ) przed zakładem ubezpieczeń, bądź też na etapie postępowania sądowego, iż nie miał on prawa do dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.  

II. Należne odsetki ustawowe za opóźnienie w wypłacie całości odszkodowania ( wraz z podatkiem VAT ) z tytułu umowy ubezpieczenia odpowiedzialności posiadaczy pojazdów mechanicznych.

Zgodnie z art. 481 § 1 kodeksu cywilnego : „ Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi ". W doktrynie prawa cywilnego i orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, iż  wymagalność roszczenia określana jest jako stan, w którym wierzyciel ma prawną możliwość żądania zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności. Jest to stan potencjalny o charakterze obiektywnym, którego początek zbiega się z chwilą uaktywnienia wierzytelności ( uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1991 roku w sprawie sygn. akt III CRN 500/90, OSNCP 1992, nr 7-8, poz. 137). Początek wymagalności nie da się ująć w jedną regułę obowiązującą dla wszystkich stosunków prawnych, zależy on bowiem od charakteru zobowiązań i ich właściwości. Jednolicie ujęta jest wymagalność w odniesieniu do zobowiązań terminowych, przy których przyjmuje się, że wierzytelność jest wymagalna, jeżeli nadszedł termin spełnienia świadczenia.

Nie ulega wątpliwości, że świadczenie odszkodowawcze z tytułu umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych jest świadczeniem terminowym. Termin spełnienia świadczenia jest expresis verbis wyrażony w art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych ( Dz. U. z 2003 roku, Nr 124, poz. 1152 z późn. zm. ). Zgodnie z tym przepisem zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. W wyjątkowych sytuacjach, tzn. w przypadku gdyby w tym terminie ( 30 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie ), nie było możliwe wyjaśnienie okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie. Tylko w jednym przypadku możliwe jest przekroczenie terminu 90 dni - w sytuacji kiedy ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania, zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego ( art. 14 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych ).

Określenie przez ustawodawcę powyższych terminów na spełnienie świadczenia odszkodowawczego oznacza, że poszkodowany, może żądać wypłaty odsetek za opóźnienie w zapłacie całości odszkodowania ( wraz z podatkiem VAT ), od dnia następującego po dniu, w którym zakład ubezpieczeń miał obowiązek wypłacić odszkodowanie. Ponadto należy wskazać, że ustawowe określenie terminu spełnienia świadczenia wywołuje skutek tego rodzaju, iż wyłączona jest możliwość kwalifikowania tego zobowiązania jako bezterminowego i utożsamianie terminu wymagalności świadczenia z terminem wezwania dłużnika do realizacji zobowiązania oraz obliczanie odsetek od dnia doręczenia wezwania dłużnika do spełnienia świadczenia (w oparciu o przepis art. 455 k.c.). Powyższe twierdzenie znajduje uzasadnienie m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1973 roku  ( sygn. akt I CR 178/73 ), zgodnie z którym świadczenie winno być spełnione po wezwaniu do jego wykonania, ale tylko w przypadku, gdy termin dochodzonego świadczenia nie został oznaczony ustawowo lub zastrzeżony w umowie. Powyższy brak oznaczenia terminu spełnienia świadczenia w ramach odszkodowań wypłacanych z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia OC sprawcy kolizji ( wypadku drogowego ) nie występuje z uwagi na jednoznaczną treść art. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Nie ulega również żadnej wątpliwości, iż Sąd Najwyższy nie tworzy nowego stanu prawnego, tylko interpretuje prawo obowiązujące. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 maja 2007 roku ostatecznie rozstrzygnął wątpliwości dotyczące kwestii zasadności uwzględnienia podatku VAT w odszkodowaniach należnych z tytułu umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych wypłacanych na podstawie kosztorysu naprawczego. Przepisy wskazujące na obowiązek pełnej kompensaty poniesionej szkody obowiązują w polskim porządku prawnym od 1 stycznia 1965 roku, wraz z wejściem w życie Kodeksu cywilnego ( Dz. U. z 1964 roku, Nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego, analogiczne jak w uchwale z dnia 17 maja 2007 roku zapadały już wcześniej ( np. uchwała Sądy Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1997 roku, sygn. akt III CZP 14/97; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2001 roku, sygn. akt III CZP 68/01, OSNC 2002, z.6, poz.74; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2002 roku, sygn. akt V CKN 908/00; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 sierpnia 2003 roku, sygn. akt IV CKN 387/01, niepubl. ). W związku z powyższym, przedstawiany czasami przez zakłady ubezpieczeń argument, iż odszkodowanie zostało wypłacone w czasie, gdy zgodna interpretacja wszystkich podmiotów rynkowych, poparta orzecznictwem sądów powszechnych nie przewidywała możliwości wypłaty kwoty podatku VAT na podstawie kosztorysu, pozbawiona jest podstaw prawnych. Argument, iż zakłady ubezpieczeń przyjmowały korzystną dla siebie błędną interpretację przepisów nie ma żadnego znaczenia dla prawidłowości przeprowadzonego postępowania likwidacyjnego i możliwości dochodzenia przez poszkodowanych odsetek za czas opóźnienia w wypłacie kwoty należnego odszkodowania.

III.        Podsumowanie

Podsumowując należy wskazać, iż możliwość wystąpienia do zakładu ubezpieczeń z roszczeniem o wypłatę odszkodowania wraz z podatkiem VAT lub o zwrot niewypłaconej kwoty podatku VAT ( niezależnie od tego czy odszkodowanie było wypłacone na podstawie faktury, czy też na podstawie kosztorysu ), uzależnione będzie od tego, czy poszkodowany jest zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT oraz czy miał prawo do dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabywaniu rzeczy bądź usługi. W sytuacji gdy poszkodowany nie jest zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT, odszkodowanie w ramach ubezpieczenia OC sprawcy kolizji drogowej przysługuje w pełnej wysokości ( wraz z podatkiem ). Natomiast w sytuacji, gdy poszkodowany jest zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, możliwość wystąpienia do zakładu ubezpieczeń z roszczeniem o wypłatę odszkodowania wraz z podatkiem VAT lub o zwrot niewypłaconej kwoty podatku VAT ( niezależnie od tego czy odszkodowanie było wypłacone na podstawie faktury, czy też na podstawie kosztorysu ), uzależnione będzie od tego, czy miał on prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabywaniu rzeczy bądź usługi.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 kwietnia 1997 roku ( sygn. akt III CZP 14/1997 ) wskazał, iż „ Odszkodowanie za szkodę poniesioną przez podatnika podatku VAT na skutek zniszczenia rzeczy, ustalone według ceny rzeczy, nie obejmuje podatku VAT mieszczącego się w tej cenie, w zakresie, w jakim poszkodowany może obniżyć należny od niego podatek o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu rzeczy ". Sąd Najwyższy podjął powyższą uchwałę w okolicznościach w których poszkodowany przedstawił fakturę zakupu. Podobnie wskazał Sąd Najwyższy w odniesieniu do odszkodowań ustalanych metodą kosztorysową. Mianowicie w uchwale z dnia 17 maja 2007 roku wskazał iż: „ Odszkodowanie przysługujące na podstawie umowy ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego za szkodę powstałą w związku z ruchem tego pojazdu, ustalone według cen części zamiennych i usług, obejmuje kwotę podatku od towarów i usług ( VAT ) w zakresie, w jakim poszkodowany nie może obniżyć podatku od niego należnego o kwotę podatku naliczonego " ( sygn. akt III CZP 150/06 ).  

W związku z powyższym, jeżeli poszkodowany jako podatnik podatku VAT ma prawo bądź też będzie mógł skorzystać ze swojego prawa do dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego ( np. z faktury dokumentującej remont uszkodzonego pojazdu, z faktury dokumentującej zakup nowych części bądź usług niezbędnych do dokonania naprawy ) nie przysługuje roszczenie do zakładu ubezpieczeń o wypłatę bądź też zwrot kwoty podatku VAT i w takiej sytuacji zakład ubezpieczeń powinien wypłacić kwotę netto ( bez podatku VAT ) i pozostałą do uregulowania kwotę podatku VAT powinien zapłacić sam poszkodowany ( bowiem będzie mógł ją odzyskać poprzez złożenie deklaracji podatkowej VAT-7 i obniżenie kwoty lub zwrot różnicy podatku należnego ). Należy pamiętać, że chodzi o prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego, a nie o rzeczywiste skorzystanie przez podatnika z tego uprawnienia.

W przypadku kiedy zakład ubezpieczeń, nie wypłacił w terminach ustawowych kwoty odszkodowania wraz z kwotą podatku VAT - pomimo tego, że powinno zostać wypłacone odszkodowanie wraz z podatkiem, uprawnionemu do świadczenia na podstawie art. 481 kodeksu cywilnego przysługuje roszczenie o odsetki ustawowe za czas opóźnienia w wypłacie świadczenia pieniężnego.