Zagadnienie dotyczące dobrowolnej umowy ubezpieczenia autocasco i odpowiedź na postawione pytanie - czy w przypadku wyliczenia odszkodowania na podstawie kosztorysu naprawczego w ramach ubezpieczenia autocasco przysługuje ubezpieczonemu odszkodowanie wraz z podatkiem VAT? - jest zagadnieniem prawnie skomplikowanym. Dyskusja nad tym problemem wywiązała się w szczególności po decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nr RWR 41/2009 wydanej w dniu 30 grudnia 2009 r. dotyczącej Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A., w której to decyzji Prezes UOKiK  po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wszczętego z urzędu przeciwko PZU S.A. stwierdził m.in. stosowanie przez Ubezpieczyciela praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 z późn. zm.), polegającej na zamieszczeniu we wzorcach umownych postanowień umownych wpisanych na podstawie art. 479⁴⁵ k.p.c. do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone.

Przedstawiając szerzej kontekst problematyki podatku VAT w umowach ubezpieczeniach autocasco należy wskazać, iż z jednej strony jest podnoszone, iż umowa ubezpieczenia autocasco jest umową dobrowolną i jak wszystkie inne ubezpieczenia gospodarcze jest zawierana poprzez podpisanie umowy. Zawarcie umowy oznacza przystąpienie do warunków umowy, jakie dany zakład ubezpieczeń określił w ogólnych warunkach ubezpieczenia autocasco pojazdów (o.w.u. AC), których tekst jest integralną częścią umowy. Ogólne warunki ubezpieczenia określają, co jest przedmiotem ubezpieczenia, jaki jest zakres ubezpieczenia i jakie są wyłączenia, sposób zawierania umowy, zakres i czas trwania odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń, prawa i obowiązki stron umowy, oraz sposób ustalania odszkodowań. Zawierający ubezpieczenie autocasco wraz z oryginałem polisy powinien otrzymać również tekst ogólnych warunków umowy. Obowiązująca w polskim prawie cywilnym zasada swobody umów (art. 353¹ k.c.) pozwala na wprowadzenie do treści o.w.u. takich ograniczeń, jakie strony umowy zaakceptują i jakie nie są sprzeczne z ogólnie obowiązującymi przepisami prawa, dobrymi obyczajami i istotą danego ubezpieczenia. Podnoszone jest zatem w przypadku umowy ubezpieczenia autocasco, iż wypłata odszkodowania w kwocie uwzględniającej podatek VAT uzależniona jest od treści umowy łączącej strony, w szczególności od treści ogólnych warunków umowy, tzn. od zapisów, w których ustalone były zasady wypłaty odszkodowania (z podatkiem VAT, czy też bez tego podatku). W konsekwencji wśród niektórych praktyków ubezpieczeniowych podnoszone jest zatem, iż zakład ubezpieczeń może wypłacić odszkodowanie bez kwoty podatku w ramach ubezpieczenia autocasco, jeżeli odszkodowanie zostało wypłacone na podstawie kosztorysu, poszkodowany nie przedstawił faktur za naprawę pojazdu oraz odpowiednie zapisy znajdują się w ogólnych warunkach ubezpieczenia. Jako argumenty wskazuje się na okoliczność, iż rozmiar odszkodowania w ramach ubezpieczenia autocasco z uwagi na dobrowolność tej umowy może podlegać ograniczeniom wynikającym z warunków ubezpieczenia - chociażby w postaci franszyz czy udziałów własnych. Na rynku stosowana jest bowiem powszechnie praktyka alternatywnych wariantów likwidacji szkody z ubezpieczeń AC w przypadku uszkodzeń pojazdów. Pierwszy zwany „serwisowym" ma zapewnić pełną kompensację szkody (również wypłatę odszkodowania w kwocie brutto, czyli wraz z podatkiem VAT) i związany jest z „bezgotówkowym" rozliczeniem szkody na podstawie faktur/rachunków za naprawę pojazdu (ubezpieczyciel płaci bezpośrednio warsztatowi). W drugim wariancie zwanym kosztorysowym odszkodowanie podlega ograniczeniom (m.in. o kwotę podatku VAT, amortyzację, itd.). Reasumując zatem, w ocenie części rynku ubezpieczeniowego klient otrzymuje zatem możliwość wyboru wariantu likwidacji przyszłej szkody, zatem postanowienia o.w.u. AC, w których przewiduje się, iż w wariancie kosztorysowym odszkodowanie będzie wypłacone w kwocie netto (z pomniejszeniem o kwotę podatku VAT), nie naruszają w żaden sposób interesów konsumentów, którzy mają możliwość wyboru pomiędzy pełnym odszkodowaniem a odszkodowaniem ograniczonym[1].

Z drugiej strony Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 23 października 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 147/05), uznał za niedozwolone i zakazał UNIQA Towarzystwu Ubezpieczeń S.A. w Łodzi stosowania w obrocie z konsumentami postanowień wzorca umowy o nazwie „Ogólne warunki ubezpieczenia - Ubezpieczenie Auto Casco" o treści następującej: 

„Wycena kosztów naprawy obejmuje: 

a) koszt robocizny ustalony wg wartości netto (bez uwzględnienia podatku) w oparciu o: 

- naprawcze normy czasowe określone przez producenta pojazdu lub inne, uznane przez UNIQA TU S.A.;

- średnią stawkę za 1 roboczogodzinę, stosowaną na terenie działalności jednostki terenowej, która zawarła umowę ubezpieczenia lub w miejscu naprawy pojazdu, pod warunkiem braku możliwości dokonania naprawy na terenie działalności ww. jednostki;

b) koszty części zamiennych i materiałów według wartości netto (tzn. bez uwzględnienia podatku, cła, akcyzy, itp.) ustalonych na podstawie katalogów Eurotax, Audatex lub innych uznanych przez UNIQA TU S.A. (...)". 

W uzasadnieniu wskazanego wyżej wyroku, SOKIK stwierdził, m.in. iż: „Kwestionowane postanowienie określające główne świadczenie strony jakim jest odszkodowanie, dotyczy ustalenia szkody i odszkodowania wg wartości netto w oparciu o metodę kosztorysową, co oznacza, że zarówno koszt robocizny, jak też części zamiennych i materiałów uwzględniany przez pozwaną (przyp. UNIQA TU S.A.) nie obejmuje podatku VAT. Inny zapis o.w.u. ustala jednak odrębne zasady odszkodowania dla ubezpieczonych, którzy dokonują naprawy samochodu, odrębne, bo uwzględniające podatek VAT w wysokości odszkodowania. Tymczasem obowiązek naprawienia szkody powstaje z chwilą wyrządzenia szkody i nie jest uzależniony od tego czy poszkodowany dokonał naprawy rzeczy. Decyzja poszkodowanego o dokonaniu naprawy samochodu, bądź jej zaniechaniu nie ma wpływu na wysokość doznanego uszczerbku majątkowego. Dlatego też, z tych względów określenie innych reguł odszkodowania, w zależności od tego, czy dokonywana jest naprawa samochodu, czy też nie, w oderwaniu od wysokości szkody tożsamej w obu przypadkach, trudno uznać za postanowienie jednoznacznie określające świadczenie główne".

Stanowisko SOKiK podzielił Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 23 maja 2007 r. (sygn. akt VI ACa 110/07) wydanym na skutek apelacji UNIQA TU S.A. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny przede wszystkim stwierdził, iż: „Przyjęcie metody kosztorysowej do ustalenia odszkodowania w istocie ogranicza odpowiedzialność pozwanej. Niezależnie bowiem od tego czy poszkodowany naprawił uszkodzony w wypadku pojazd, czy też podjął decyzję odmienną odnośnie uszkodzonego pojazdu, należy mu się od zakładu ubezpieczeń odszkodowanie ustalone według zasad wynikających z art. 363 § 2 k.c. w związku z art. 361 § 2 k.c., co oznacza że jego wysokość ma odpowiadać kosztom przywrócenia jego wartości sprzed wypadku. Gdy zatem naprawa pojazdu przywróci mu jego wartości sprzed wypadku, odszkodowanie winno odpowiadać kosztom takiej właśnie naprawy (z uzasadnienia uchwały SN z dnia 15 listopada 2001 r., sygn. akt III CZP 68/01). Zgodnie z art. 363 § 2 k.c. wysokość tak określonego odszkodowania powinna być ustalona według cen części zamiennych i usług koniecznych do wykonania naprawy (co do zasady mają być to ceny z daty odszkodowania). Skoro zaś, stosownie do postanowień art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach, cena jest wartością wyrażoną w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest obowiązany zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę przy czym w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towaru (usługi) podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług oraz podatkiem akcyzowym, to miernikiem wysokości szkody ustalanej według cen kosztów naprawy jest tak właśnie określona cena naprawy pojazdu, a zatem cena części zamiennych i usług obejmująca podatek VAT. Podobne stanowisko zajął SN w uchwale 7 sędziów z dnia 17 maja 2007 r. (sygn. akt III CZP 150/06)".

Przedmiotowe postanowienie zakwestionowane przez SOKiK w wyroku z dnia 23 października 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 147/05) zostało wpisane przez Prezesa UOKiK do rejestru klauzul niedozwolonych (abuzywnych) pod numerem 1265.

Podobnie zapisy dotyczące Zakładu Ubezpieczeń Compensa oraz Concordia zostały wpisane do rejestru klauzul niedozwolonych pod numerami 2001 i 2012[2]. W szczególności w wyroku z dnia 10 czerwca 2008 r. Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (sygn. akt XVII Amc 300/07  uznał ze niedozwolone postanowienia wzorca o treści: „Jeżeli naprawa pojazdu nie została udokumentowana imiennymi rachunkami wysokość odszkodowania nie uwzględnia podatku VAT". Powyższy zapis został umieszczony w dniu 23 sierpnia 2010 r. w rejestrze klauzul abuzywnych, pod numerem 2001.

W szczególności w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 czerwca 2008 r. SOKiK podkreślił, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o cenach z dnia 5 lipca 2001 r. (Dz. U. z 2001 r., nr 91 poz. 1050 z późn. zm.) podatek od towarów i usług jest uwzględniany w cenie towaru lub usługi o ile te towary lub usługi podlegają temu podatkowi. W związku z powyższym, poszkodowany zakupując części zamienne lub usługi związane z naprawą uszkodzonego pojazdu jest zobowiązany do zapłaty tego podatku i jest on realnym kosztem dla poszkodowanego. W konsekwencji SOKiK wskazał, iż postanowienie o.w.u., zgodnie z którym zakład ubezpieczeń nie uwzględnia w wypłacanym odszkodowaniu podatku od towarów i usług jeśli ubezpieczony nie jest podatnikiem podatku VAT kształtuje prawa ubezpieczonego w sposób mniej korzystny niż powszechnie obowiązujący przepis art. 805 § 2 pkt 1 zgodnie z którym zakład ubezpieczeń jest zobowiązany do zapłaty określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku. Sąd Apelacyjny podtrzymując wyrok SOKiK w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 maja 2009 r. (sygn. akt VI ACa 1473/08) zwrócił uwagę na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2007 r. (sygn. akt III CZP 150/06), w którym SN wskazał, iż: „Odszkodowanie przysługujące na podstawie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego za szkodę powstałą w związku z ruchem tego pojazdu, ustalone według cen części zamiennych i usług, obejmuje kwotę podatku od towarów i usług (VAT) w zakresie, w jakim poszkodowany nie może obniżyć podatku od niego należnego o kwotę podatku naliczonego". Sąd Apelacyjny podkreślił jednocześnie, iż bez znaczenia przy tym, w ocenie sądu pozostaje fakt, że uchwała powyższa dotyczy odszkodowania przysługującego na podstawie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, a nie z umowy dobrowolnego ubezpieczenia autocasco.

W dalszej kolejności należy wskazać na wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 5 marca 2009 r. (sygn. akt XVII Amc 155/08), w którym to wyroku Sąd uznał za niedozwolone następujące postanowienie: „Ustalenie wartości szkody (w przypadku wybrania wariantu kosztorysowego) następuje na podstawie wyceny dokonanej przez ubezpieczyciela. Wyceny dokonuje się w oparciu o zasady systemu Audatex (bez uwzględnienia podatku VAT)". Przedmiotowy zapis został umieszczony w dniu 1 września 2010 r. w rejestrze klauzul abuzywnych, pod numerem 2012.

W uzasadnieniu wyroku SOKiK podkreślił, iż zapis o ustaleniu wartości szkody bez uwzględnienia podatku VAT uznać należy za sprzeczny z art. 363 § 2 w zw. z art. 361 § 2 k.c. Wysokość szkody bowiem, winna być ustalona według cen części zamiennych i usług koniecznych do wykonania naprawy. Sąd Apelacyjny podtrzymując stanowisko SOKiK w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 września 2010 r. (sygn. akt VI ACa 1473/08) podkreślił, iż pominięcie przy wycenie wartości szkody kwoty podatku VAT oznacza, że zostaje przerzucony na ubezpieczonego cały ten wydatek, co rażąco narusza jego interesy i jest nie do pogodzenia z dobrymi obyczajami.

W opinii Rzecznika Ubezpieczonych we wszystkich wyżej wymienionych orzeczeniach SOKiK oraz Sądu Apelacyjnego w Warszawie jednoznacznie zostały zakwestionowane zapisy stosowane przez zakłady ubezpieczeń, dotyczące sposobu ustalenia wysokości odszkodowania dla ubezpieczonego konsumenta w kwocie netto (bez podatku VAT), w ramach umowy ubezpieczenia autocasco, w sytuacji kiedy szkoda rozliczana jest na podstawie kosztorysu naprawczego, bez przedstawiania faktur za naprawę pojazdu.

Należy również wskazać, iż w doktrynie prawa cywilnego, termin „dobre obyczaje" stosowany w prawie polskim ma genezę rzymską i jest tłumaczeniem łacińskiego wyrażenia „boni mores", które rozumiano jako: „zwyczajowe zasady uczciwego postępowania, ogólnie akceptowane w społeczeństwie"[3]. Jak wskazują komentatorzy przy przybliżaniu treści omawianego pojęcia wraca się do tradycyjnego określenia oceny dobrych obyczajów z punktu widzenia zasad etycznych, a więc moralnych, poczucia godności ogółu ludzi, szacunku dla drugiego człowieka[4] . Wprowadzenie do art. 385¹ § 1 k.c. - art. 385² k.c. klauzuli generalnej dobrych obyczajów nastąpiło w wyniku implementacji dyrektywy 93/13/EWG o niedozwolonych klauzulach w umowach konsumenckich z dnia 5 kwietnia 1993 r. Zgodnie z treścią wskazanych wyżej przepisów kodeksu cywilnego, postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). W omawianym przepisie zastosowano zatem dwie klauzule generalne: „dobrych obyczajów" i „rażącego naruszenia interesów konsumenta". W orzecznictwie Sądu Najwyższego, sądów powszechnych SOKiK podnosi się zasadę, iż istotą dobrych obyczajów jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. Jak podkreśla E. Łętowska, kontrahentem konsumenta jest zawsze profesjonalista, przy czym następuje zetknięcie „pasywnego i aktywnego uczestnika rynku", a wraz z zanikiem kompetencji uniwersalnej, następuje pogłębienie ignorancji nieprofesjonalistów i coraz częściej jedynie zaufanie przesądza o decyzji profana[5]. Konsument-laik zakłada, że jego kontrahent-profesjonalista „wie lepiej" i działa również w jego interesie. W nurcie takiego rozumienia dobrych obyczajów co do oczekiwanych zachowań kontrahenta-profesjonalisty wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że  umowa ubezpieczenia należy do umów szczególnego zaufania, w której działania kontrahentów powinny być lojalne a postanowienia umowy jasne, zrozumiałe, jednoznaczne i jednocześnie nienaruszające słuszne interesy drugiej strony.

Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Rzecznika Ubezpieczonych niedopuszczalna i sprzeczna z dobrymi obyczajami jest taka sytuacja, w której jedna strona wykorzystując swoją pozycję profesjonalisty, kształtuje wzorzec umowny w taki sposób, iż wprowadza do niego konstrukcję prawną, która prowadzi do pokrzywdzenia jednej ze stron stosunku prawnego (konsumenta), bowiem skutkuje tym, iż w sytuacji nieprzedstawienia faktur za naprawę pojazdu (wariant kosztorysowy likwidacji szkody), ubezpieczony konsument w praktyce nigdy nie otrzyma 100% wartości poniesionej szkody. Należy również zauważyć, iż stawki podatku VAT w zakresie nabycia materiałów jak i usług koniecznych do wyremontowania pojazdu obecnie wynoszą 23%, zatem przy tak przyjętej konstrukcji wyliczenia wysokości szkody w wariancie kosztorysowym („wycena"), odszkodowanie wypłacone konsumentowi będzie o prawie 1/4 mniejsze niż wysokość poniesionej szkody, gdy tymczasem zawierając umowę ubezpieczenia autocasco, konsument jest przeświadczony, iż uzyskana kwota odszkodowania umożliwi mu naprawę pojazdu. Tymczasem kwota podatku VAT, o którą to kwotę jest pomniejszana kwota odszkodowania, w szczególności w przypadku znacznych kosztów napraw może okazać się kwotą bardzo znaczącą, której konsument nie będzie w stanie ponieść, o czym niejednokrotnie dowiaduje się dopiero w trakcie prowadzonego postępowania likwidacyjnego. W konsekwencji będzie zobowiązany ponieść ją sam.

W  ocenie  Rzecznika Ubezpieczonych,  wpisanie  przedstawionych wyżej postanowień  umownych w kwestii podatku VAT do  rejestru klauzul niedozwolonych pod numerem 1265, 2001 oraz 2012,  oznacza,  że  od  tej  chwili  postanowienia  te  są  zakazane  we  wszystkich  wzorcach umów. Zakaz stosowania postanowień wpisanych do rejestru, o którym mowa w art.  479⁴⁵ k.p.c. dotyczy nie tylko tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu zapadł wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, lecz również innych przedsiębiorców z danej branży. Za takim stanowiskiem przemawia niewątpliwie cel postępowania w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone jakim jest usunięcie z obrotu postanowień, które Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone. Stanowisko to znajduje uzasadnienie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), Sąd Najwyższy wskazał, iż stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479⁴⁵ § 2 k.p.c. może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. W wyżej wskazanej uchwale Sąd Najwyższy wskazał również, że jeżeli Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna określoną klauzulę za niedozwoloną w wyniku przeprowadzenia kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do rejestru, wówczas praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, dopuszcza się każdy z przedsiębiorców, który wprowadza do stosowanych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegające na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie użytych wyrazów, jeżeli modyfikacje te nie prowadzą do zmiany istoty klauzuli. Należy przy tym dodać, że egzemplifikacja takiego stanowiska znalazła wielokrotnie wyraz w decyzjach Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawach o praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów (m.in. w decyzji nr RŁO 6/2007 z dnia 9 lutego 2007 r.), a także spotkała się z powszechną aprobatą doktryny[6].

Skutkiem cywilnoprawnym uznania postanowienia umownego za niedozwolone lub stosowania przez ubezpieczyciela postanowienia o treści tożsamej do postanowienia uznanego za niedozwolone i wpisanego do rejestru klauzul abuzywnych jest to, że nie wiąże ono strony umowy od chwili zawarcia umowy.

Reasumując zatem, w ocenie Rzecznika Ubezpieczonych istnieją podstawy prawne do tego, aby konsumenci nie będący zarejestrowanymi podatnikami podatku VAT mogli występować do zakładów ubezpieczeń z roszczeniem o dopłatę kwoty podatku VAT w związku z wypłatą odszkodowania z tytułu ubezpieczenia autocasco na podstawie kosztorysu naprawczego bez podatku VAT. Za powyższą konkluzją przemawiają następujące okoliczności:

-  prawomocność orzeczeń Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 października 2006 r. (sygn. akt XVII AmC 147/05), z dnia 10 czerwca 2008 roku (sygn. akt XVII AmC 300/07), oraz z dnia 5 marca 2009 r. (sygn. akt XVII 155/08);

-  decyzje Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 30 grudnia 2009 r., nr nr RWR 41/2009 oraz z dnia 28 grudnia 2010 r., nr DDK-22/2010[7], w których Prezes uznał, iż skutek stosowania określonych w decyzjach wzorców umownych przez PZU S.A. oraz Generali TU S.A. jest identyczny jak skutek stosowania klauzuli wpisanej do rejestru postanowień wzorców umownych uznanych za niedozwolone pod numerami 1265;

-  pierwsze orzeczenia zapadające w orzecznictwie sądów powszechnych (sygn. akt II Cupr 204/10), zasądzające dopłatę kwoty podatku w VAT dochodzoną w ramach umowy ubezpieczenia autocasco przez ubezpieczającego nie prowadzącego działalności gospodarczej i nie będącego zarejestrowanym podatnikiem podatku. VAT;

-  brak możliwości dokonania potrącenia kwoty podatku naliczonego (podatku VAT) przez ubezpieczającego/ubezpieczonego konsumenta w trakcie nabywania części zamiennych, bądź też usług koniecznych do wykonania naprawy uszkodzonego pojazdu.

Na zakończenie należy wskazać, iż zgodnie z treścią art. 27 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczonych (Dz. U. z 2003 r., nr 124, poz. 1153 z późn. zm.), zakład ubezpieczeń przekazuje Rzecznikowi wzory umów i wniosków o ubezpieczenie, teksty ogólnych warunków ubezpieczeń oraz inne dokumenty i formularze stosowane przez zakład ubezpieczeń przy zawieraniu umów ubezpieczenia, w terminie 14 dni od dnia ich wprowadzenia do obrotu, oraz na żądanie Rzecznika - taryfy składek ubezpieczeniowych. Rzecznik Ubezpieczonych dokonał analizy treści ogólnych warunków ubezpieczenia autocasco stosowanych przez ubezpieczycieli i stwierdził, iż niektóre podmioty rynku w dalszym ciągu stosują w obrocie postanowienia tożsame w treści i celu z postanowieniami wpisanymi do rejestru klauzul niedozwolonych pod numerami 1265, 2001 oraz 2012. W związku z powyższym Rzecznik Ubezpieczonych działając na podstawie art. 20 ust. 4 w zw. z art. 27 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczonych i art. 100 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., nr 50, poz. 331 z późn. zm.), złożył do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zawiadomienie o podejrzeniu stosowania, praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.

Bartłomiej Chmielowiec
główny specjalista w Burrze Rzecznika Ubezpieczonych

[1] Por. m.in. J. Nawracała, Gazeta Finansowa, 22 stycznia2010 r.

[2] http://www.uokik.gov.pl/rejestr_klauzul_niedozwolonych2.php.

[3] M. Zieliński, (w:) M. Safian (red.), System prawa prywatnego. Prawo cywilne - część ogólna, t. I, Warszawa 2007, s. 336.

[4] B. Kęszycka, Dobre obyczaje jako kryterium oceny ubezpieczeniowego wzorca umownego, Prawo Asekuracyjne 2009, nr 1, s. 25.

[5] Ibidem, s. 27.

[6] K. Kohutek, M. Sieradzka, (w:) Ustawa o ochronie Konkurencji i Konsumentów. Komentarz, Warszawa 2008; podobnie M. Sieradzka, (w:) Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Komentarz, Warszawa 2008.

[7] http://www.uokik.gov.pl/decyzje_prezesa_uokik3.php.