Wraz z reformą systemu emerytalnego wprowadzoną w życie w 1999 r. konstrukcja polskiego systemu zabezpieczenia emerytalnego uległa diametralnej zmianie. Zamiast systemu repartycyjnego o zdefiniowanym świadczeniu wprowadzono wielowarstwowy system emerytalny o zdefiniowanej składce. Zmiana systemu była konieczna ze względu na niekorzystne zmiany demograficzne (starzejące się społeczeństwo, obniżający się wskaźnik urodzeń i wydłużające się dalsze przeciętne trwanie życia), społeczne (m.in. zmiana modelu rodziny, aktywność zawodowa kobiet, wzrost poziomu życia) oraz gospodarcze (rosnące obciążenie budżetu wydatkami emerytalnymi i niższe tempo wzrostu gospodarczego).

 
Wprowadzenie zreformowanego systemu emerytalnego złożonego z trzech filarów było nieodłącznie związane z pojawieniem się na polskim rynku finansowym nowych graczy. Pierwszy segment systemu tworzy zreformowany Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, z którego wyodrębniono fundusz emerytalny i fundusz rezerwy demograficznej, w drugim pojawiły się otwarte fundusze emerytalne, natomiast w trzecim - kapitałowe fundusze o charakterze pracowniczym bądź indywidualnym. Pierwszofilarowy fundusz emerytalny uległ swoistemu zreformowaniu, natomiast pozostałe drugo- i trzeciofilarowe fundusze pojawiły się w systemie emerytalnym jako elementy zupełnie nowe. Pierwsza warstwa systemu pozostała publiczna i zarządzana przez państwo (ZUS), natomiast pozostała część systemu została oddana w ręce prywatne: powszechnych towarzystw emerytalnych i innych instytucji finansowych oferujących produkty emerytalne.

  
Otwarte fundusze emerytalne gromadzą środki w ramach II kapitałowego filara systemu emerytalnego, które po przejściu na emeryturę będą wypłacane w formie dożywotniego świadczenia. Powszechne towarzystwa emerytalne (PTE) zarządzające otwartymi funduszami emerytalnymi funkcjonują w celu osiągnięcia zysku, prowadzą zatem działalność komercyjną, ograniczoną jednak pod pewnymi względami z uwagi na ich rolę w obowiązkowym systemie ubezpieczeń społecznych. Organizację i funkcjonowanie otwartych funduszy emerytalnych oraz powszechnych towarzystw emerytalnych reguluje ustawa z 28 sierpnia 1998 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, której zapisy dotyczą również działania pracowniczych dobrowolnych form grupowego oszczędzania w trzecim filarze. Pomimo precyzyjności i szczegółowości przepisów regulujących kapitałowy segment emerytalny, nie są one jednak wystarczające dla właściwego funkcjonowania rynku emerytalnego. Uczestnik otwartego funduszu emerytalnego jest bowiem z założenia słabszą stroną umowy uczestnictwa w funduszu, głownie ze względu na asymetrię informacji i często niewystarczającą świadomość ubezpieczeniową. Stąd konieczne było powołanie nowych instytucji nadzorczych oraz rozszerzenie zakresu kompetencji dotychczas istniejących podmiotów reprezentujących interesy uczestników nowego systemu emerytalnego, zwłaszcza w części zarządzanej przez podmioty prywatne.

Już w początkowej fazie wdrażania i funkcjonowania systemu emerytalnego słychać było głosy postulujące powołanie instytucji reprezentującej konsumenckie interesy uczestników II i III filara. Początkowo za nadzór nad tym sektorem i ochronę interesów uczestników systemu odpowiadał Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi (UNFE). Wraz jednak z likwidacją UNFE i przekazaniem jego kompetencji nowopowstałej Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych (KNUiFE), zadecydowano również o poszerzeniu zakresu działalności Rzecznika Ubezpieczonych. Nowy kształt organizacyjno-kompetencyjny organu nadzoru oraz Rzecznika Ubezpieczonych zostały wprowadzone ustawą z 1 marca 2002 r. oraz przyjęte także w obowiązujący obecnie pakiecie ustaw ubezpieczeniowych uchwalonych 22 maja 2003 r.

 
Zakres działalności Rzecznika Ubezpieczonych określono w ustawie z 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczonych (Dz. U. nr 124, poz. 1153). Zgodnie z jej regulacjami, Rzecznik Ubezpieczonych reprezentuje interesy osób ubezpieczających, ubezpieczonych, uposażonych lub uprawnionych z umów ubezpieczenia, członków funduszy emerytalnych i uczestników pracowniczych programów emerytalnych (art. 5 ust. 1 ustawy). Do szczegółowego katalogu zadań Rzecznika należy (art. 20 ustawy):

•  rozpatrywanie skarg w sprawach indywidualnych,

•  opiniowanie aktów prawnych,

•  występowanie do właściwych organów z wnioskami o podjęcie inicjatywy ustawodawczej, bądź o wydanie lub zmianę innych aktów prawnych,

•  informowanie właściwych organów nadzoru i kontroli oraz Polskiej Izby Ubezpieczeń i organizacji gospodarczych powszechnych towarzystw emerytalnych o dostrzeżonych nieprawidłowościach w funkcjonowaniu podmiotów rynku ubezpieczeniowego i emerytalnego,

•  stwarzanie możliwości polubownego i pojednawczego rozstrzygania sporów między: ubezpieczającymi, ubezpieczonymi, uposażonymi lub uprawnionymi z umów ubezpieczenia a zakładami ubezpieczeń; ubezpieczającymi, ubezpieczonymi, uposażonymi lub uprawnionymi z umów ubezpieczenia a agentami ubezpieczeniowymi; ubezpieczającymi, ubezpieczonymi, uposażonymi lub uprawnionymi z umów ubezpieczenia a brokerami ubezpieczeniowymi; towarzystwami emerytalnymi a członkami tych towarzystw oraz wynikłych z uczestnictwa w pracowniczych programach emerytalnych, w szczególności poprzez organizowanie sądów polubownych do rozpatrywania tych sporów,

•  inicjowanie i organizowanie działalności edukacyjnej i informacyjnej w dziedzinie ochrony konsumentów na rynku ubezpieczeniowym i emerytalnym. 

Rozpatrywanie skarg indywidualnych

 
Jedną z najbardziej rozpoznawanych, lecz nie jedyną, formą działalności Rzecznika, wymienioną zresztą na pierwszym miejscu przez ustawodawcę jest rozpatrywanie skarg indywidualnych. W okresie od kwietnia 2002 r. do końca września 2005 r. do Biura Rzecznika Ubezpieczonych wpłynęło ponad 600 pisemnych skarg od uczestników systemu emerytalnego. Najliczniejsza ich grupa dotyczyła działalności powszechnych towarzystw emerytalnych i otwartych funduszy emerytalnych, a zatem funkcjonowania II filara polskiego systemu emerytalnego (ok. 42% skarg). Tematem wystąpień były w szczególności: możliwość anulowania umowy o członkostwo wskutek błędu co do treści oświadczenia woli (z powodu utraty wcześniejszych uprawnień emerytalnych), problem fałszowania umów o członkostwo, utrudnienia towarzyszące zmianie otwartego funduszu emerytalnego, problemy w zakresie dokonania wypłaty transferowej oraz błędy w prowadzeniu rejestru członków. Nieprawidłowości w zakresie wypłat transferowych przejawiały się opóźnieniami lub błędami w zgłoszeniach do Centralnego Rejestru Członków OFE prowadzonego przez ZUS, wskutek czego na rachunek członka nie wpływały terminowo składki emerytalne.

 
Na drugim miejscu pod względem liczebności znalazły się wystąpienia będące reakcją na nieprawidłowości w funkcjonowaniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ok. 35% skarg). Głównymi zarzutami podnoszonymi w skargach na działalność ZUS były: nieprzekazywanie lub nieterminowe przekazywanie składek emerytalnych na rachunek ubezpieczonego w otwartym funduszu emerytalnym, opóźnienia w aktualizacji danych ubezpieczonych zmieniających OFE.

 
Pozostałe pisemne wystąpienia interpretacji obowiązujących przepisów z zakresu organizacji i funkcjonowania otwartych funduszy emerytalnych oraz działalności pracowniczych programów emerytalnych. 

Po otrzymaniu pisemnej skargi w sprawie indywidualnej, Rzecznik podejmował interwencję we właściwym podmiocie - jeśli skarga była uzasadniona lub konieczne było uzyskanie dodatkowych wyjaśnień od instytucji finansowej świadczącej daną usługę, lub nie podejmował interwencji - gdy brak było podstaw do takiego działania. W okresie od kwietnia 2002 r. do końca września 2005 r. Rzecznik Ubezpieczonych podjął interwencję w przypadku ok. 60% skierowanych do niego skarg indywidualnych z zakresu ubezpieczeń emerytalnych.

O skuteczności podjętych przez Rzecznika interwencji świadczy wskaźnik pozytywnego zakończenia spraw. Ok. 45% interwencji podjętych przez Rzecznika w okresie od kwietnia 2002 r. do września 2005 r. zakończyło się wynikiem pozytywnym , 44% postępowań jest nadal w toku i tylko ok. 11% zakończyło się wynikiem niekorzystnym dla członka funduszu bądź uczestnika PPE. Warto przy tym zaznaczyć, że Rzecznik Ubezpieczonych uznawał sprawę za zakończoną, gdy powszechne towarzystwo emerytalne uznawało zasadność interwencji i zmieniało swoją wcześniejszą decyzję lub gdy w świetle kolejnych wyjaśnień i po wnikliwej analizie sprawy Rzecznik ocenił, iż interesy członków otwartych funduszy emerytalnych nie zostały naruszone. W przypadku interwencji w ZUS pozytywne zakończenie sprawy następowało w przypadku wyjaśnienia przyczyn powstania nieprawidłowości w przekazywaniu składek i po ustaleniu działań, których podjęcie jest niezbędne do usunięcia zaistniałych nieprawidłowości.

 
Opiniowanie aktów prawnych

 
Wypełniając swoje ustawowe obowiązki Rzecznik Ubezpieczonych brał udział w pracach legislacyjnych z zakresu zabezpieczenia emerytalnego. Przedstawiciele Biura Rzecznika Ubezpieczonych przekazywali opinie i propozycje zmian do następujących aktów prawnych:

•  ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych,

•  ustawy o pracowniczych programach emerytalnych,

•  ustawy o indywidualnych kontach emerytalnych.

Rzecznik Ubezpieczonych opiniował ponadto liczne akty wykonawcze do wymienionych ustaw, m.in.: projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie obowiązków informacyjnych funduszy emerytalnych, projekt rozporządzenia w sprawie trybu i terminu powiadamiania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez otwarty fundusz emerytalny o zawarciu umowy z członkiem oraz dokonywania wypłaty transferowej, projekt rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie określenia szczegółowego zakresu danych podawanych przez instytucję finansową na dokumencie płatniczym w przypadku przekazywania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składek podstawowych wpłaconych do pracowniczego programu emerytalnego oraz sposobu i trybu przeliczania kwoty przekazanych składek, projekt rozporządzenia w sprawie przekazywania przez instytucje finansowe oraz organy nadzoru półrocznych i rocznych informacji o prowadzonych indywidualnych kontach emerytalnych, projekt rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie przekazywania informacji dotyczących uczestników pracowniczych programów emerytalnych, projekt rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie przekazywania przez pracodawcę organowi nadzoru rocznej informacji dotyczącej realizacji prowadzonego pracowniczego programu emerytalnego, projekt rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie określenia wzoru informacji o dokonaniu wypłaty z indywidualnego konta emerytalnego, projekt rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie określenia wzoru informacji o środkach zgromadzonych przez oszczędzającego na indywidualnym koncie emerytalnym, terminu oraz trybu jej przekazywania przez instytucje finansowe prowadzące indywidualne konta emerytalne.

 
Informowanie organu nadzoru, Izby Gospodarczej Towarzystw Emerytalnych i innych instytucji emerytalnych o dostrzeżonych nieprawidłowościach

 
Od początku aktywności w sferze zabezpieczenia emerytalnego, Rzecznik Ubezpieczonych podjął szereg działań o charakterze ogólnym mających na celu ochronę interesów członków otwartych funduszy emerytalnych i pracowniczych programów emerytalnych. Działania te obejmują głównie informowanie o dostrzeżonych nieprawidłowościach następujących instytucji:

•  Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych,

•  Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,

•  Izby Gospodarczej Towarzystw Emerytalnych.

 
W zakresie ochrony interesów członków otwartych funduszy emerytalnych Rzecznik Ubezpieczonych współpracuje m.in. z organem nadzorującym rynek emerytalny. Istotne rozszerzenie ram współpracy i jej intensyfikacja jest możliwe dzięki uczestnictwu Rzecznika Ubezpieczonych w posiedzeniach Komisji. Wynikiem tej współpracy jest m.in. zawarte w dniu 18 grudnia 2002r. porozumienie pomiędzy Rzecznikiem Ubezpieczonych a Komisją Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych, określające zasady współpracy w zakresie rozpatrywania skarg ubezpieczonych i uprawnionych z umów ubezpieczenia na działalność zakładów ubezpieczeń oraz członków otwartych funduszy emerytalnych. W ramach współpracy z Komisją Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych, Rzecznik Ubezpieczonych otrzymał informację o stosowaniu wprowadzającego w błąd określenia "plan emerytalny" w reklamach medialnych Credit Suisse Life & Pensions Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie S.A. z siedzibą w Warszawie. Prezentowana reklama naruszała przepis art. 8 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o pracowniczych programach emerytalnych i mogłaby zostać uznana za wprowadzającą w błąd w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, stanowiąc praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Po przeanalizowaniu materiałów w sprawie oraz regulacji prawnych w powyższym zakresie, Rzecznik Ubezpieczonych działając na podstawie art. 100a ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów skierował do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. W efekcie zakład ubezpieczeń zaprzestał emisji kwestionowanej reklamy.

 
Ze względu na fakt, iż największa grupa pisemnych skarg w sprawach indywidualnych i rozmów prowadzonych podczas dyżurów telefonicznych z zakresu zabezpieczenia emerytalnego dotyczyła możliwości anulowania umowy uczestnictwa w otwartym funduszu emerytalnym na skutek błędu co do treści oświadczenia woli, Rzecznik Ubezpieczonych wystąpił do Izby Gospodarczej Towarzystw emerytalnych z wnioskiem o określenie zasad postępowania w takich sytuacjach. Większość skarżących powoływała się w takim przypadku na niewiedzę o utracie prawa do przejścia na wcześniejszą emeryturę, z którego mogliby skorzystać, gdyby nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego.

W tym zakresie, na wniosek Rzecznika Ubezpieczonych, powszechne towarzystwa emerytalne zrzeszone w Izbie Gospodarczej Towarzystw Emerytalnych przyjęły jednolitą procedurę postępowania w przypadku anulowania umowy z powodu utraty wcześniejszych uprawnień emerytalnych. Na mocy oświadczenia członków IGTE, z II filara mogą obecnie wystąpić osoby, które bez względu na wiek uzyskują prawo do wcześniejszej emerytury do końca 2006 r., a członkostwo w II filarze jest jedyną przeszkodą w uzyskaniu wcześniejszych uprawnień emerytalnych. Ustalono, że podstawą do unieważnienia umów będą łącznie:

•  oświadczenie członka OFE, że umowa została zawarta pod wpływem błędu,

•  odmowna decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie przyznania wcześniejszego świadczenia emerytalnego tylko i wyłącznie z powodu członkostwa w OFE.

Rzecznik Ubezpieczonych został poinformowany o przyjęciu przez PTE tych warunków pismem Pani Ewy Lewickiej, Prezes IGTE z dnia 15 kwietnia 2005 r.

14 towarzystw emerytalnych działających w ramach Izby (2 pozostają poza Izbą) zobowiązało się do respektowania zaproponowanych przez Rzecznika Ubezpieczonych zasad postępowania. Powyższy tryb będzie stosowany do końca 2006 roku na podstawie stosownego oświadczenia Izby. Rzecznik Ubezpieczonych podjął również działania w celu zachęcenia pozostałych, niezrzeszonych w IGTE towarzystw, do stosowania wymienionej procedury.

 
Jednym z ważniejszych problemów związanych z funkcjonowaniem kapitałowego filara emerytalnego jest również kwestia sfałszowania umów o członkostwo w OFE i toczących się w związku z nimi postępowań wyjaśniających. Najwięcej zarzutów kierowanych przez uczestników systemu dotyczyło postępowań wyjaśniających w sytuacji, gdy przeciwko przedstawicielowi OFE toczy się postępowanie w prokuraturze. Rzecznik Ubezpieczonych wystąpił do Izby Gospodarczej Towarzystw Emerytalnych o przyjęcie przez wszystkich członków jednolitej procedury anulowania umów w takich przypadkach, mającej na celu skrócenie niekorzystnego dla ubezpieczonych długiego okresu oczekiwania na prawomocny wyrok sądu.

 
W znacznej części indywidualnych skarg dotyczących nieterminowego przekazywania składek przez ZUS do otwartych funduszy emerytalnych ustosunkowanie się do sprawy utrudniał niesprawny system komputerowy ZUS. Wówczas często z powodu czasowej niemożności ustalenia bliższych szczegółów Rzecznik Ubezpieczonych zmuszony był zawiesić rozwiązanie sprawy do momentu wyjaśnienia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wszystkich jej okoliczności. Aby przyspieszyć wymianę informacji dotyczących przyczyn nieprawidłowości w przekazywaniu składek emerytalnych na rachunki ubezpieczonych w OFE, Rzecznik Ubezpieczonych wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przekazanie szczegółowych informacji dotyczących kolejnych etapów prac nad usprawnieniem Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS. W odpowiedzi na wystąpienie Rzecznika zorganizowano spotkanie robocze przedstawicieli ZUS z przedstawicielami Biura Rzecznika Ubezpieczonych, na którym omówiono szczegóły powstających nieprawidłowości, podano przybliżone terminy ich usunięcia oraz zobowiązano się do wzajemnego bieżącego informowania o postępach prac w zakresie przekazywania składek i koniecznych do rozwiązania problemach.

W ramach szerokiej wymiany informacji z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych w zakresie przekazywania składek do otwartych funduszy emerytalnych, Rzecznik Ubezpieczonych systematycznie otrzymywał i przekazywał członkom OFE wyjaśnienia dotyczące przebiegu procesu ponownej weryfikacji dokumentów ubezpieczeniowych za lata 1999-2001 oraz stopnia zaawansowania prac nad aplikacjami usprawniającymi działanie ZUS-u w zakresie przekazywania składek do OFE. Dzięki tej wymianie informacji, możliwe było rzetelne informowanie skarżących o niezidentyfikowanych przez Zakład dokumentach ubezpieczeniowych za poszczególne okresy oraz planowych terminach ich ponownego przetwarzania, nieprzekazywaniu składek z powodu istnienia wielu kont jednego ubezpieczonego i przyjętym przez ZUS harmonogramie scalania wielu kont ubezpieczonych.

Począwszy od maja 2002 r., ZUS przekazuje już terminowo większość składek do OFE, z uwzględnieniem korekt dokumentów składanych przez płatników. Natomiast jeśli chodzi o dokumenty zaległe, w Zakładzie trwa nadal proces ich ponownej weryfikacji. Zakończenie procesu ponownego przetwarzania dokumentów i przekazanie zaległych składek powinno się ostatecznie zakończyć do 31 grudnia 2007 r. Również problem istnienia wielu kont jednego ubezpieczonego ma zostać usunięty do tego czasu dzięki wdrożeniu specjalnego oprogramowania do scalania kont. 

Działalność edukacyjna i informacyjna

 
W dobie społeczeństwa informacyjnego nie sposób przecenić roli edukacji ubezpieczeniowej prowadzonej przez Rzecznika, w tym dotyczącej funkcjonowania systemu emerytalnego. Dzięki wzmożonym wysiłkom pracowników i współpracowników tej instytucji świadomość ubezpieczeniowa Polaków jest codziennie podwyższana, można wręcz zaryzykować stwierdzenie, iż w tym przypadku mamy do czynienia z kształceniem ciągłym. Dzieje się to głównie za sprawą zróżnicowania źródeł komunikowania się ubezpieczonych z Biurem Rzecznika i zintensyfikowania tych działań, dzięki następującym dodatkowym usługom świadczonym nieodpłatnie przez Biuro Rzecznika Ubezpieczonych członkom otwartych funduszy emerytalnych i uczestnikom PPE:

•  dyżurom telefonicznym,

•  stronie internetowej,

•  możliwości zadania pytania e-mailem,

•  analizom rynku funduszy emerytalnych oraz interpretacjom bieżących zmian w systemie emerytalnym publikowanym na łamach wydawanego przez Rzecznika Ubezpieczonych kwartalnika "Monitor Ubezpieczeniowy".

 
Od kwietnia 2002 r. w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych pełnione są dyżury telefoniczne z zakresie zabezpieczenia emerytalnego. Najwięcej rozmów przeprowadzonych podczas dyżurów odnosiło się do nieprawidłowości w funkcjonowaniu podmiotów działających w ramach II filara polskiego systemu emerytalnego, w tym głównie możliwości anulowania umowy o członkostwo w funduszu w ze względu na nabycie prawa do wcześniejszej emerytury. Kolejnym często podejmowanym tematem były nieprawidłowości w działalności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, głównie w zakresie nieterminowego przekazywania składek do otwartych funduszy emerytalnych. Pozostałe rozmowy dotyczyły problemów związanych ze zmianą funduszu i dokonaniem wypłaty transferowej, nieprawidłowości w prowadzeniu rejestru członków przez PPE i interpretacji przepisów z zakresu zabezpieczenia emerytalnego.

 
Od października 2002 roku działa strona internetowa Rzecznika Ubezpieczonych ( www.rzu.gov.pl ). Strona ta stanowi dodatkowy sposób wypełniania przez Rzecznika Ubezpieczonych obowiązków ustawowych. Główny akcent położono na funkcję edukacyjną.

Na stronie Rzecznika można się zapoznać m.in. z :

•  informacjami ogólnymi dotyczącymi zabezpieczenia emerytalnego, funkcjonowania otwartych funduszy emerytalnych i pracowniczych programów emerytalnych,

•  problematyką konstrukcji przyszłych świadczeń emerytalnych wypłacanych z I filara (FUS) i II filara (OFE),

•  poradami ekspertów z zakresu zabezpieczenia emerytalnego,

•  odpowiedziami na najczęściej zadawane przez konsumentów pytania,

•  sposobem składania skarg (wymogi formalne) oraz możliwością korzystania z dyżurów telefonicznych ekspertów,

•  "Monitorem Ubezpieczeniowym" - periodykiem urzędu Rzecznika Ubezpieczonych,

•  statystykami skarg napływającymi do Rzecznika Ubezpieczonych,

•  sprawozdaniami z działalności Urzędu za poprzednie okresy,

•  adresami instytucji emerytalnych,

•  "linkami tematycznymi" do innych stron o tematyce emerytalnej.

W 2004 roku uruchomiono w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych poradnictwo prowadzone za pośrednictwem poczty elektronicznej.

 
W ramach prowadzonej działalności edukacyjnej w zakresie zabezpieczenia emerytalnego i podnoszenia świadomości emerytalnej Polaków Rzecznik Ubezpieczonych jest uczestnikiem, jak i współorganizatorem seminariów oraz konferencji o systematyce emerytalnej. Na szczególne wyróżnienie zasługuje zorganizowanie w listopadzie 2004 r. seminarium z zakresu Indywidualnych Kont Emerytalnych (IKE) podejmującego problematykę upowszechnienia dobrowolnego oszczędzania w trzecim filarze. Pomysłodawcy rozwiązań nie prowadzili wówczas akcji informacyjnej dotyczącej dodatkowego zabezpieczenia emerytalnego. Ponieważ sukces IKE zależał w dużej mierze od przekazania ubezpieczonym informacji o konieczności dodatkowego zabezpieczenia się na okres starości, a ciężar podjęcia akcji uświadamiania emerytalnego Polaków spoczął wyłącznie na instytucjach finansowych oferujących IKE oraz mediach, Rzecznik Ubezpieczonych podjął decyzję o aktywnym włączeniu się do tej akcji.

Różnorodność działań Rzecznika w zakresie zabezpieczenia emerytalnego i ich rosnąca liczba wskazuje, że ten nowy i krótko jeszcze funkcjonujący zakres działalności Urzędu jest nie mniej ważny niż aktywność w sferze ubezpieczeń gospodarczych. W przypadku skarg indywidualnych zaobserwować można węższy ich zakres tematyczny niż w ubezpieczeniach gospodarczych, głównie ze względu na fakt jednolitych zasad emerytalnych dotyczących wszystkich uczestników systemu. Nowe problemy mogą się jednak pojawić wraz z uregulowaniem wciąż niejasnej kwestii wypłaty świadczeń emerytalnych z kapitałowej części systemu. Ze względu na stopień skomplikowania proponowanych rozwiązań, pomoc Rzecznika Ubezpieczonych w wielu przypadkach może się okazać dla ubezpieczonych bezcenna.

Joanna Owczarek