Drukuj

1.    Uwagi wstępne

            Koncepcje legislacyjne przyjęte w poszczególnych krajach europejskich co do sposobu uregulowania umowy ubezpieczenia są różne. Przede wszystkim zdeterminowane są postanowieniami aktów prawa wspólnotowego, w szczególności dyrektywami[1]. W prawie ubezpieczeń przepisy bezwzględnie obowiązujące pełnią rolę szczególną[2]. Tutaj bowiem społeczeństwo jest szczególnie zainteresowane tym, by system ubezpieczeń działał w sposób prawidłowy, jako że stanowi on istotną część szeroko pojmowanego zabezpieczenia społecznego. W związku z tym ograniczenie swobody umów dotyczy tutaj nie tylko samego faktu zawarcia umowy przez przedsiębiorców ubezpieczeniowych, ale również istotnego wpływu ustawodawcy na treść umów zawieranych przez tych przedsiębiorców z ubezpieczającymi[3].  Stąd też wielokrotnie w ustawach znajdują się przepisy, które wyłączają odmienne postanowienia stron. 

            W prawie ubezpieczeń przepisy te mogą być rozmaicie ukształtowane. W doktrynie zagranicznej wyróżnia się mianowicie „dwustronne" (beidseitige) przepisy bezwzględnie obowiązujące, które wyłączają a priori jakiekolwiek modyfikacje przez strony, oraz „jednostronne" (einseitige) przepisy bezwzględnie obowiązujące (halbzwingende), które przewidują jedynie pewne minimum, wyznaczając standard ochrony dla jednej ze stron. Stąd też możliwe jest odstąpienie od tego standardu, ale jedynie na korzyść strony chronionej. Stroną tą jest ubezpieczający[4]. W prawie polskim przepisy takie określa się jako semiimperatywne[5]. Jeżeli w dalszych wywodach posługiwać się będę pojęciem przepis „jednostronny" oznaczać to będzie przepis (merytoryczny) semiimperatywny, natomiast przepis „dwustronny", oznaczać będzie przepis bezwzględne obowiązujący (iuris cogentis).

            Poszczególne państwa członkowskie wprowadziły dyrektywy do prawa wewnętrznego. Ustawodawca wspólnotowy nie narzucił jednak państwom członkowskim tego, jaki charakter mają mieć w wewnętrznych porządkach prawnych przepisy regulujące stosunki pomiędzy stronami umowy ubezpieczenia. O tyle więc przepisy dyrektyw miały charakter „bezwzględnie obowiązujący", o ile państwa te miały obowiązek, we właściwym czasie, dokonać ich  implementacji do prawa wewnętrznego. Pamiętać jednak należy o tym, iż poszczególne państwa członkowskie zawsze mogą stanowić przepisy wewnętrzne, na mocy których strona doznaje jeszcze silniejszej ochrony, zatem wolno im przekroczyć ów standard minimalny[6]. Państwa członkowskie wykorzystały stworzoną możliwość i w różny sposób uregulowały tę kwestię.

Problematyka umiejscowienia, jak i regulacji umowy ubezpieczenia zasługuje obecnie na szczególną uwagę w kontekście proponowanych w doktrynie polskiej prac nad polskim kodeksem ubezpieczeń[7].

W piśmiennictwie wyróżnia się trzy główne koncepcje legislacyjne umowy ubezpieczenia. Pierwszą (najstarszą) koncepcją funkcjonującą w Europie jest zawarcie regulacji umowy ubezpieczenia w kodeksie cywilnym lub handlowym. Druga koncepcja, najpowszechniej realizowana w Europie, to uregulowanie umowy ubezpieczenia oraz innych dziedzin prawa ubezpieczeń w odrębnych ustawach. Realizowana koncepcja legislacyjna wyraża się w uchwalaniu odrębnych ustaw o umowie ubezpieczenia, które wyczerpują całokształt cywilnoprawnych unormowań umowy ubezpieczenia. Trzecia tendencja ustawodawcza polega na wprowadzeniu kodeksu ubezpieczeń[8].

W państwach skandynawskich wspólne opracowywanie projektów ustaw ma długą tradycję. Co więcej, państwa te mają nie tylko zbliżone treściowo regulacje prawne, ale uwzględniają wzajemnie także swoją judykaturę[9].

            W ustawach duńskiej i szwedzkiej przewidziano, że tylko te przepisy mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, które zostały wyraźnie za takie uznane, bądź też taki ich charakter wynika z innych norm prawnych[10]. Motywem przyjęcia takiego rozwiązania jest chęć (potrzeba) ochrony ubezpieczającego przed „wszechwładzą" ubezpieczycieli. Stąd też możliwe jest odstępstwo, ale tylko na korzyść ubezpieczającego[11]. Jedyny wyjątek przewidziany w prawie szwedzkim i duńskim polega na tym, że ubezpieczyciel jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania w kwocie nie wyższej niż wysokość doznanej szkody. Zatem to wysokość szkody wyznacza maksymalną granicę dla odszkodowania. Tutaj strony nie mogą postanowić inaczej[12].

W ustawie szwedzkiej przewidziano także, że warunki umowy, które są niekorzystne dla ubezpieczonego, ubezpieczającego lub innej osoby, która może z umowy ubezpieczenia wywodzić swoje prawa, a jednocześnie warunki te odbiegają od regulacji ustawowej, są bezskuteczne względem tej osoby[13].

W prawie fińskim poczyniono jeszcze kolejny krok. Mianowicie, w przypadku wszelkich ubezpieczeń, postanowienia umowy są nieważne, które to odbiegają od regulacji ustawowej a zredagowane są na niekorzyść ubezpieczającego lub innej osoby uprawnionej (ubezpieczonego nie będącego ubezpieczającym, uposażonego). Dotyczy to przypadków, gdy ubezpieczający jest konsumentem bądź też, będąc przedsiębiorcą ze względu na swoją wielkość lub rodzaj działalności może być potraktowany jak konsument. Nie dotyczy to jednak ubezpieczeń grupowych[14].

            Norwegia, będąc państwem członkowskim Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), nie jest jednak jak wiadomo członkiem Unii Europejskiej. Nie będąc tym samym skrępowana aktami prawa wspólnotowego w dziedzinie ubezpieczeń gospodarczych, realizując koncepcje odrębnej ustawy o umowie ubezpieczenia, stworzyła oryginalną, bardzo szczegółową cywilnoprawną regulację umowy ubezpieczenia. Norweska ustawa o umowach ubezpieczenia z dnia 16 czerwca 1989 r.[15] stanowi swoiste połączenie systemu common law i kontynentalnego civil law[16].

            Regulacja umowy ubezpieczenia w prawie norweskim odzwierciedla w znacznym stopniu rozwiązania wypracowane przez praktykę rynku ubezpieczeń w ciągu ostatnich dekad, tworząc jednocześnie własne konstrukcje jurydyczne. Duży wpływ na całokształt regulacji wywarła zarówno społeczna funkcja ubezpieczeń, zasada dobrej wiary, jak również funkcja odszkodowawcza.

 

2. Treść norweskiej ustawy umowy ubezpieczenia[17]

Część A. Umowy dla ubezpieczeń innych niż na życie

Rozdział 1. Przepisy wstępne

Artykuł 1-1 Zakres zastosowania części A ustawy

ust.1 Część A ustawy ma zastosowanie do ubezpieczeń innych niż na życie.

ust.2 Za ubezpieczenia inne niż na życie uważa się ubezpieczenia szkód majątkowych lub innych korzyści, ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej, oraz inną ochronę ubezpieczeniową, która nie jest ubezpieczeniem osób fizycznych.

ust.3 W razie wątpliwości dekret królewski będzie decydował, czy dane ubezpieczenie jest ubezpieczeniem innym niż na życie.

ust.4 Postanowienia części A nie mają zastosowania do umów reasekuracji, ubezpieczenia kredytu i gwarancji ubezpieczeniowej. Dekret królewski może przewidywać, że ta ustawa nie będzie miała zastosowania do innych podobnych działów w działalności ubezpieczeniowej.

 

Artykuł 1-2 Definicje

W części A określenia użyte w ustawie oznaczają:

a)       ubezpieczyciel: podmiot, który w umowie ubezpieczenia zapewnia ochronę ubezpieczeniową,

b)       ubezpieczający: podmiot, który zawiera umowę ubezpieczenia indywidualnego lub grupowego z ubezpieczycielem,

c)       ubezpieczony: podmiot, który będzie uprawniony na podstawie umowy ubezpieczenia do otrzymania odszkodowania lub innego świadczenia ubezpieczeniowego. W ubezpieczeniach odpowiedzialności cywilnej ubezpieczonym jest osoba, której odpowiedzialność cywilna jest objęta ochroną ubezpieczeniową,

d)      ubezpieczenie grupowe: ubezpieczenie, gdzie prawa i obowiązki członków grupy określone są podstawie umowy zawartej przez ubezpieczającego w imieniu lub na korzyść jej członków. W wypadku wątpliwości dekret królewski decyduje, czy dana kategoria ubezpieczeń jest ubezpieczeniem grupowym,

e)       normy bezpieczeństwa: wymóg w umowie ubezpieczenia, aby:

-       ubezpieczony przedsięwziął pewne środki lub podjął czynności w celu zapobieżenia lub ograniczenia szkody i / lub urazu,

-       ubezpieczony lub inne osoby podczas użytkowania, przechowywania lub konserwacji przedmiotu ubezpieczonego posiadał określone kwalifikacje lub zaświadczenia,

-       ubezpieczony lub inne osoby podczas użytkowania, przechowywania lub konserwacji przedmiotu ubezpieczonego postępował zgodnie z określonymi regułami ostrożności.

 

Artykuł 1-3 Przepisy bezwzględnie obowiązujące

ust.1 Poza przypadkami wskazanymi w ustawie w części A nie mogą zostać w umowie ubezpieczenia określone mniej korzystne postanowienia umowne dla osoby, której przysługuje roszczenie przeciwko ubezpieczycielowi.

ust.2 Za wyjątkiem ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej określonego w rozdziale 7-8, postanowienia umowy mogą być mniej korzystne, jeżeli odnoszą się do działalności gospodarczej:

pkt. 1 kiedy ubezpieczenie dotyczy przedsięwzięcia, które w czasie zawierania umowy lub w czasie późniejszych przedłużeń umowy spełnia przynajmniej dwie z poniższych przesłanek:

1)       liczba pracowników przekracza 250 osób,

2)       wynagrodzenie wynosi minimum 100 milionów koron norweskich zgodnie z ostatnimi rozliczeniami rocznymi,

3)       aktywa zgodnie z ostatnimi zestawieniami bilansowymi wynoszą minimum 50 milionów koron norweskich,

pkt.2 kiedy działalność prowadzona jest w przeważającym stopniu za granicą,

pkt.3 kiedy ubezpieczenie dotyczy statku podlegającego obowiązkowi rejestracji, lub instalacji przewidzianych w ustawie o żegludze,

pkt.4 kiedy ubezpieczenie dotyczy samolotu lub

pkt.5 kiedy ubezpieczenie dotyczy ładunku przewożonego tranzytem międzynarodowym włącznie z transportem do i z Norweskiego Szelfu Kontynentalnego.

 

Artykuł 1-4 Przepisy

Jeśli wymaga tego umowa międzynarodowa Król może wydać dodatkowe postanowienia do części A.

 

Rozdział 2. Obowiązki informacyjne ubezpieczyciela

Artykuł 2 -1 Informacje niezbędne podczas zawierania umowy ubezpieczenia

ust. 1 W związku z zawarciem umowy ubezpieczenia ubezpieczyciel powinien przedsięwziąć wszelkie niezbędne kroki w celu umożliwienia ubezpieczającemu dokonania oceny proponowanych warunków. Działania ubezpieczyciela obejmują informowanie o szczegółach dotyczących ewentualnych okoliczności wyłączających odpowiedzialność ubezpieczyciela wynikających z oczekiwań ubezpieczającego co do odpowiedzialności objętej ubezpieczeniem, szczegóły dotyczące alternatywnych rodzajów umów ubezpieczenia oraz dodatkowej oferty ubezpieczeń wprowadzonej przez ubezpieczyciela na rynek usług ubezpieczeniowych.

ust.2 Jeśli strony umowy nie dokonają wyboru prawa właściwego, ubezpieczyciel jest obowiązany wskazać prawo właściwe. Jeżeli strony mogą dokonać wyboru prawa dla umowy ubezpieczenia, ubezpieczyciel określa swoje sugestie co do prawa właściwego.

ust.3 Ubezpieczyciel doręcza również informacje na temat zasad zgłaszania kwestii spornych dotyczących umowy ubezpieczenia do Izby Odwoławczej (por. art.  20 -1).

 

Artykuł 2-2 Polisa

ust.1 Niezwłocznie po zawarciu umowy i ustaleniu poszczególnych warunków, ubezpieczyciel doręcza ubezpieczającemu pisemną polisę potwierdzającą zawarcie umowy z odesłaniem do ogólnych warunków ubezpieczenia. Ubezpieczyciel wraz z polisą winien wręczyć ubezpieczającemu treść ogólnych warunków ubezpieczenia.

ust.2 W polisie ubezpieczyciel wskazuje:

pkt. 1 czy zastrzega sobie prawo do rozpoczęcia ochrony ubezpieczeniowej dopiero od chwili wpłaty pierwszej składki, (por. art. 3-1, ust.1),

pkt.2 wszelkie klauzule ograniczające odpowiedzialność związaną ze zmianą ryzyka wystąpienia wypadku ubezpieczeniowego, (por. art. 4-6 i 4-7),

pkt.3 inne  mające zastosowanie przepisy dotyczące bezpieczeństwa. Ubezpieczyciel może powoływać się na przepisy dotyczące bezpieczeństwa wydane przez inne podmioty, jeżeli istnieje uzasadnione przekonanie, iż ubezpieczający zna ich treść. W dokumencie ubezpieczenia należy umieścić postanowienie, iż na wniosek ubezpieczającego, ubezpieczyciel wyda mu kopię dokumentów,

pkt.4 termin zgłaszania wypadków ubezpieczeniowych, (por. art.8-5, ust.1),

pkt.5 prawo do wnoszenia skarg i zażaleń do Komisji Odwoławczej, regulowane w artykule 20-1, lub inny sposób postępowania w przypadku wystąpienia kwestii spornych.

W przypadku niedopełnienia przez ubezpieczyciela obowiązku udzielenia informacji, zgodnie z przepisami art. 2 pkt.1-4, ubezpieczyciel może powołać się na poszczególne ogólne warunki ubezpieczenia, jedynie wtedy, gdy ubezpieczony miał informacje w przedmiocie tych postanowień ogólnych warunków ubezpieczenia.

Artykuł 2-3 Informacje niezbędne przy odnawianiu umowy ubezpieczenia

ust.1 Podczas wznawiania umowy ubezpieczenia ubezpieczyciel informuje ubezpieczającego o alternatywnych rodzajach ubezpieczeń i nowych, dodatkowych formach ubezpieczeń, które zostały wprowadzone na rynek ubezpieczeń od momentu zawarcia umowy lub ostatniego wznowienia umowy ubezpieczenia.

ust.2 Ubezpieczyciel ma obowiązek poinformowania ubezpieczającego o wprowadzeniu wszelkich klauzul ograniczających jego odpowiedzialność, dodatkowych zabezpieczeń lub rozszerzeniu zakresu ubezpieczenia.

Artykuł 2-4 Nadzór władz

Państwo określa podmioty, które nadzorują wywiązywanie się przez ubezpieczycieli z obowiązku udzielania informacji, przewidzianego w części A powyższej ustawy. Organ nadzoru może wydać bardziej szczegółowe przepisy dotyczące obowiązku udzielania informacji przez ubezpieczycieli.

Rozdział 3. Umowa ubezpieczenia

Artykuł 3-1 Okres odpowiedzialności

ust.1 Jeżeli   ustawa   lub   postanowienia   umowy   nie   stanowią   inaczej,   odpowiedzialność ubezpieczyciela   rozpoczyna   się   z   chwilą   przyjęcia   przez   ubezpieczającego   lub ubezpieczyciela oferty ubezpieczenia złożonej przez drugą stronę.

ust.2 W przypadku, gdy ubezpieczyciel przesłał ubezpieczającemu pisemne potwierdzenie przyjęcia wniosku ubezpieczeniowego, odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się o godzinie 00:00 w dniu wysłania potwierdzenia przyjęcia wniosku, pod warunkiem, że formularz wniosku ubezpieczenia został doręczony ubezpieczycielowi nie później niż poprzedniego dnia.

ust.3 W przypadku, gdy ubezpieczający przesłał formularz wniosku ubezpieczeniowego dotyczący konkretnej umowy ubezpieczenia i wiadome jest, że wniosek zostanie niezwłocznie przyjęty przez ubezpieczyciela, ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność za wypadek ubezpieczeniowy który nastąpi po doręczeniu wniosku.

ust.4 W przypadku, gdy odpowiedzialność ubezpieczyciela ma rozpocząć się konkretnego dnia bez

podania godziny,  należy przyjąć,  że rozpoczyna się ona o  godzinie 00:00 danego dnia.

W przypadku, gdy ubezpieczenie ma wygasnąć konkretnego dnia bez określenia godziny, należy przyjąć, że odpowiedzialność ustaje o godzinie 24:00 danego dnia.

Artykuł 3-2 Prawo ubezpieczającego do wypowiedzenia umowy ubezpieczenia

ust.1 W przypadku, gdy ubezpieczający zamierza wypowiedzieć umowę ubezpieczenia wraz z upływem okresu ubezpieczenia, zobowiązany jest powiadomić o tym ubezpieczyciela nie później niż na miesiąc od dnia, w którym ubezpieczyciel doręczył ubezpieczającemu wezwanie do uiszczenia składki za nowy okres ubezpieczenia.

ust.2 Podczas  okresu   ubezpieczenia,   ubezpieczający   może   wypowiedzieć   obowiązującą umowę ubezpieczeniową, jeśli ustaje potrzeba ubezpieczenia lub wystąpiły inne określone okoliczności. W przypadku ubezpieczeń grupowych postanowienie z ust.2 może zostać pominięte.

Artykuł 3-3 Prawo ubezpieczyciela do wypowiedzenia umowy podczas trwania okresu ubezpieczenia

ust.1 Ubezpieczyciel ma prawo do wypowiedzenia umowy ubezpieczenia zgodnie z zasadami określonymi w art. 4-3 i art. 8-1 ust. 3. W innych wypadkach, umowa ubezpieczenia może być wypowiedziana  przez ubezpieczyciela tylko,  gdy  wypowiedzenie  umowy  jest  uzasadnione  szczególnymi okolicznościami wyraźnie określonymi w warunkach umowy.

ust.2 Wypowiedzenie    umowy    musi    nastąpić    niezwłocznie    po    otrzymaniu    informacji

o okolicznościach uprawniających do wypowiedzenia umowy ubezpieczenia. Oświadczenie

o wypowiedzeniu musi mieć formę pisemną i zawierać powody wypowiedzenia. Jeżeli żaden

krótszy termin nie jest przewidziany w ustawie, termin notyfikacji nie może być

krótszy niż dwa miesiące. Ubezpieczyciel zobowiązany jest do poinformowania w oświadczeniu

o możliwości wystąpienia z wnioskiem o rozpatrzenie do Komisji Odwoławczej na podstawie

art. 20-1 lub o innych możliwościach ustalenia, czy wypowiedzenie jest zgodne z prawem.

ust.3 Ustalenia dotyczące rozwiązania umowy zawarte w drugim zdaniu ust. 1 mają zastosowanie

również w wypadku zastrzeżenia, że ubezpieczenie wygasa w momencie zajścia określonego

zdarzenia.

Artykuł 3-4 Zmiany ogólnych warunków ubezpieczenia podczas trwania okresu ubezpieczenia

Ubezpieczyciel nie jest uprawniony do składania zastrzeżeń co do zmiany ogólnych warunków ubezpieczenia w czasie trwania stosunku umownego.

Artykuł 3-5 Warunki rozliczania, w przypadku gdy stosunek ubezpieczeniowy ulega rozwiązaniu podczas trwania okresu ubezpieczenia

W przypadku rozwiązania stosunku ubezpieczenia przed upływem okresu na jaki została zawarta umowa, ubezpieczającemu przysługuje zwrot składki za okres niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej. Powyższa zasada ma zastosowanie również w przypadku, gdy ubezpieczyciel jest całkowicie lub częściowo zwolniony z odpowiedzialności. Warunki ubezpieczenia powinny zawierać zasady dotyczące obliczania wysokości składki w takich wypadkach lub też powinny do takich zasad się odwoływać.

Artykuł 3-6 Odnowienie ubezpieczenia i zmiany w ogólnych warunkach ubezpieczenia związane z odnowieniem ubezpieczenia

ust.1 W przypadku gdy ubezpieczenie obejmuje określony okres, nie krótszy niż jeden rok, a ubezpieczyciel nie ma zamiaru przedłużać umowy ubezpieczenia powyżej ustalonego okresu, zobowiązany jest on do powiadomienia o tym ubezpieczającego, nie później niż dwa miesiące przez zakończeniem okresu ubezpieczenia. W przeciwnym wypadku stosunek ubezpieczenia zostanie odnowiony na kolejny rok.

ust.2 Ubezpieczyciel może odmówić odnowienia ubezpieczenia, zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1, jedynie wtedy, gdy konkretne przyczyny gwarantują, że wypowiedzenie umowy jest zasadne. W przypadku odmowy odnowienia ubezpieczenia mają zastosowanie przepisy zawarte w zdaniu drugim i czwartym art. 8-3., ust. 2. Przepisy powyższe nie obowiązują, jeśli zostało uzgodnione, że ubezpieczenie wygasa w momencie zakończenia okresu ubezpieczenia.

ust.3 Jeśli ubezpieczyciel chce dokonać zmian w warunkach ubezpieczenia w związku z jego odnowieniem, musi razem z wezwaniem do zapłaty składki za nowy okres ubezpieczenia, dostarczyć do ubezpieczającego nowe warunki umowy z objaśnieniem dokonanych zmian. W przypadku wprowadzenia nowych regulacji bezpieczeństwa, ubezpieczyciel zobowiązany jest do dostarczenia ubezpieczającemu kopii regulacji z objaśnieniem ich głównych założeń. Ubezpieczyciel może powoływać się na regulacje, jeśli ubezpieczający zna ich treść. W takim wypadku umowa musi przewidywać, że ubezpieczyciel jest zobowiązany do dostarczenia ubezpieczającemu na jego żądanie kopii regulacji, na które się powołuje. Ubezpieczyciel nie może powoływać się na zmiany w warunkach ubezpieczenia, gdy nie są one wyjaśnione w powyższy sposób.

Rozdział 4.  Ogólne warunki odpowiedzialności ubezpieczycieli

Artykuł 4-1 Powinność ubezpieczającego podania danych dotyczących ryzyka

ust.1 Podczas zawierania umowy ubezpieczenia albo jej przedłużenia ubezpieczyciele mogą zażądać informacji dotyczącej kwestii, które mogą mieć istotne znaczenie przy ocenie ryzyka. Ubezpieczający jest zobowiązany udzielić prawdziwych i wyczerpujących odpowiedzi na pytania ubezpieczyciela. Ubezpieczony z własnej inicjatywy winien wskazać ubezpieczycielowi okoliczności, które w jego ocenie mają istotne znaczenie dla oceny ryzyka objętego umową.

ust.2 Jeśli Ubezpieczony powziął informację, że udzielił nieprawdziwych lub niekompletnych informacji, winien niezwłocznie powiadomić o tym ubezpieczyciela.

Artykuł 4-2 Ograniczona odpowiedzialność ubezpieczyciela w przypadku zaniedbania obowiązku informacyjnego

ust.1 W przypadku, gdy ubezpieczający podał fałszywe dane nie dopełniając w ten sposób obowiązku zawartego w ust 4-1, a odnoszącego się do tej kwestii, ubezpieczyciel nie ponosi żadnej odpowiedzialności w stosunku do ubezpieczającego.

ust.2 Jeżeli jednak ubezpieczający zaniedbał obowiązku podania danych, a wynikająca z tego tytułu wina jest nieznaczna, ciążące świadczenie ubezpieczeniowe może być obniżone albo zredukowane.

ust.3 Podejmując wiążącą decyzję odnoszącą się do punktu drugiego należy brać pod uwagę wpływ błędu na ocenę ryzyka ze względu na stopień winy, jak również przebieg zdarzeń oraz zaistniałe okoliczności.

Artykuł 4-3 Uprawnienie ubezpieczycieli do rozwiązania umowy, w przypadku uzyskania nieprawdziwych danych

Gdy ubezpieczyciel ujawnił fakt otrzymania błędnych lub niekompletnych danych dotyczących ryzyka, wówczas może wypowiadać umowę ubezpieczenia z 14-dniowym terminem wypowiedzenia. Te same procedury odnoszą się do art. 3-3 ust.2. Jeżeli jednak ubezpieczający dopuścił się oszustwa, ubezpieczyciele mogą rozwiązać zawartą umowę oraz wszelkie inne umowy ubezpieczenia zawarte z ubezpieczonym ze skutkiem natychmiastowym.

Artykuł 4-4 Ograniczenia w uprawnieniu ubezpieczycieli w przypadku podania nieprawdziwych danych

Ubezpieczyciele nie będą uprawnieni wywodzić skutków prawnych podania nieprawdziwych lub niekompletnych danych, jeżeli wiedzieli albo byli świadomi faktu w momencie pozyskania przedmiotowych danych. Te same procedury dotyczą przypadku zaistniałych okoliczności, które nie miały żadnego wpływu na odpowiedzialność, lub wpływ ten ustał. Jeśli natomiast dopuszczono się oszustwa, zd. 1 ma zastosowanie tylko wtedy, gdy ubezpieczyciele mieli wiedzę w kwestii nieprawdziwości i niekompletności danych.

Artykuł 4-5 Ograniczona odpowiedzialność na wskutek wystąpienia okoliczności, które nie mogą być ujawniane

Jeżeli z jakichkolwiek przyczyn uniemożliwia się ubezpieczycielom pozyskanie danych w określonej kwestii, ubezpieczyciel może zastrzec ograniczenie swojej odpowiedzialności. Jeśli ten fakt można wyjaśnić w określonym terminie, wówczas klauzula ograniczająca odpowiedzialność dotyczy tylko wspomnianego okresu.

Artykuł 4-6 Ograniczona odpowiedzialność z uwagi na zmianę ryzyka

Ubezpieczyciele mogą zastrzec, że nie ponoszą w całości lub w części odpowiedzialności w przypadku zaistniałych zmian okoliczności istotnych dla oszacowania ryzyka. Tego typu zastrzeżenie nie może być zastosowane w przypadku, jeśli ubezpieczyciel posiadał wiedzę lub też powinien był posiadać, że okoliczności powyższe uległy zmianie, albo jeśli zmiana tych okoliczności nie miała wpływu na wystąpienia wypadku ubezpieczeniowego.

Artykuł 4-7 Ograniczenie odszkodowania w przypadku, gdy zmiany ryzyka

Ubezpieczyciele mogą wnieść zastrzeżenie, co do skutku, że ich odpowiedzialność będzie zredukowana proporcjonalnie, jeżeli wyliczenie składki ubezpieczeniowej było wyraźnie uzależnione od sposobu użytkowania ubezpieczonego przedmiotu oraz szczególnych i bezpiecznych warunków w momencie  wprowadzenia w życie, a w związku ze zmianą powyższych okoliczności należna byłaby wyższa składka.

Wspomniane zastrzeżenie nie może mieć zastosowania, jeśli zmiana nie miała wpływu na wystąpienie wypadku ubezpieczeniowego, jak również gdy ubezpieczony nie miał wpływu na tą zmianę, a podjął stosowne kroki celem niezwłocznego powiadamiania ubezpieczycieli. 

Artykuł 4-8 Nieprzestrzeganie warunków bezpieczeństwa

Ubezpieczyciele mogą zastrzec sobie prawo całkowitego lub częściowego wyłączenia odpowiedzialności, gdy nie będą spełnione warunki bezpieczeństwa, por. art. 1-2, lit.e. Zastrzeżenie takie nie może mieć zastosowania w przypadku braku lub tylko nieznacznej winy ubezpieczonego, albo gdy nieprzestrzeganie tych warunków nie miało wpływu na wystąpienie zdarzenia ubezpieczeniowego. Niezależnie od stwierdzenia naruszenia norm bezpieczeństwa i regulacji gwarancyjnych, ubezpieczyciel może ponosić odpowiedzialność w części, w zależności od charakteru tych norm, stopnia winy, biegu wydarzeń i okoliczności.

Artykuł 4-9 Spowodowanie wypadku ubezpieczeniowego

ust.1 Jeżeli ubezpieczony umyślnie spowodował zdarzenie objęte umową ubezpieczenia, ubezpieczyciel wolny jest od odpowiedzialności.

Jeżeli nie popełniono oszustwa, zakład ubezpieczeń może ponosić częściową odpowiedzialność. Stosuje się odpowiednio przepisy art. 4-12.

ust.2 Jeżeli, podlegając ubezpieczeniu innemu niż ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej, ubezpieczony spowodował w wyniku rażącego niedbalstwa zdarzenie objęte umową ubezpieczenia, odpowiedzialność ubezpieczającego może być zmniejszona lub wyłączona. W takim wypadku należy brać pod uwagę następujące okoliczności: stopień winy, przebieg wydarzeń, czy ubezpieczony pozostawał w spowodowanym przez siebie stanie nietrzeźwości, ogólne okoliczności.

ust.3 Ubezpieczający nie może twierdzić, że ubezpieczony spowodował zdarzenie ubezpieczeniowe poprzez niedbalstwo niebędące rażącym.

ust.4 W ubezpieczeniach motoryzacyjnych ubezpieczyciel może (wyłączając postanowienia ust.1-3) wyłączyć odpowiedzialność dla zdarzeń objętych ubezpieczeniem spowodowanych przez ubezpieczonego podczas prowadzenia pojazdu w zawinionym przez siebie stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego. Przepis powyższy stosuje się również w przypadku zaistnienia zdarzenia objętego umową ubezpieczenia spowodowanego przez osobę trzecią, kiedy osoba ta kierowała pojazdem w stanie opisanym powyżej lub też ubezpieczony przyczynił się do użytkowania pojazdu wiedząc, iż kierujący był w stanie nietrzeźwości. Zastrzeżenie dotyczące zwolnienia od odpowiedzialności rozumiane tak, jak w tym podrozdziale może jednak nie mieć zastosowania w całości lub w części, jeżeli uzasadnione jest przypuszczenie, że zdarzenie ubezpieczeniowe miałoby miejsce nawet wtedy, gdyby kierujący nie był pod wpływem środków odurzających, lub też ze względów słuszności.

Jeżeli u kierującego pojazdem zostałby stwierdzony poziom alkoholu we krwi większy niż 0,5 promila lub też ilość alkoholu w organizmie mogąca prowadzić do takiego stężenia, lub też zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu jest większa niż 0,25 miligrama na litr powietrza, kierujący pojazdem niezależnie od innych okoliczności będzie ponosił odpowiedzialność w rozumieniu tych przepisów. Zakład ubezpieczeń nie będzie mógł powoływać się na przepisy tego rozdziału, kiedy ubezpieczony lub uprawniony z umowy ubezpieczenia w rozumieniu art. 4-11, z powodu wieku, choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych, nie mógł w czasie czynu rozpoznać jego znaczenia lub pokierować swoim postępowaniem.

Artykuł 4-10 Obowiązki ubezpieczonego co do zapobiegania i zawiadamiania o wypadkach ubezpieczeniowych

ust.1 Jeżeli istnieje bezpośrednie zagrożenie zaistnienia zdarzenia ubezpieczeniowego lub już ono zaistniało, ubezpieczony powinien podjąć wszelkie działanie, których można od niego wymagać, mających na celu zapobieżenie lub ograniczenie wystąpienia szkód.

ust.2 Jeśli ubezpieczony powziął wiedzę, że ubezpieczycielowi może przysługiwać roszczenie regresowe względem osoby trzeciej, ubezpieczony winien podjąć wszelkich działań mających na celu zabezpieczenie tego roszczenia do czasu, kiedy ubezpieczyciel może we własnym zakresie zabezpieczyć swój interes.

ust.3 Jeżeli zdarzenie ubezpieczeniowe miało miejsce, ubezpieczony musi zawiadomić o jego zaistnieniu ubezpieczyciela niezwłocznie po otrzymaniu wiadomości o powyższym.

ust.4 W przypadku szkody powstałej w wyniku okoliczności, iż ubezpieczony umyślnie lub przy rażącym niedbalstwie nie wywiązał się z obowiązków zapisanych w podrozdziale jeden, dwa i trzy, odpowiedzialność ubezpieczyciela może być ograniczona lub wyłączona. Podejmując decyzję należy wziąć pod uwagę następujące okoliczności: stopień winy, przebieg wydarzeń, ogólne okoliczności.

Artykuł 4-11 Działania i zaniedbania krewnych ubezpieczonego, jego pomocników i innych osób

ust. 1 W ubezpieczeniu niezwiązanym z działalnością gospodarczą umowa nie może przewidywać, by ubezpieczony mógł utracić prawo do odszkodowania w wyniku działań lub zaniedbań krewnych ubezpieczonego, jego pomocników lub innych tego typu osób, z którymi ubezpieczony jest związany.

ust. 2 Umowa może zawierać odmienne zastrzeżenie w przypadku, gdy ubezpieczyciel:

pkt.1 w ubezpieczeniach pojazdów mechanicznych, statków morskich i powietrznych oraz inwentarza żywego może się powołać na działania lub zaniedbania osoby, która za zgodą ubezpieczonego, odpowiada za ubezpieczony przedmiot,

pkt.2 w ubezpieczeniach mieszkaniowych, domów letnich wraz z zawartością, może się powołać na działania lub zaniedbania małżonka ubezpieczonego, żyjącego z ubezpieczonym lub osób, z którymi ubezpieczony pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.

ust.3 W ubezpieczeniach związanych z działalnością gospodarczą, z zastrzeżeniem przepisów zawartych w art. 7-3, ust.1, umowa może przewidywać, iż ubezpieczony może utracić w całości lub częściowo prawo do odszkodowania w wyniku działań lub zaniedbań osób lub grup ludzi określonych w dalszej części.

Artykuł 4-12 Warunki życia ubezpieczonego

Ocena, czy odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń powinna zostać wyłączona lub zredukowana, zgodnie z przepisami tego działu, dla ubezpieczeń mieszkaniowych, znajdującego się w mieszkaniach mienia i innych przedmiotów wymienionych w art. 2-3, ust.1,pkt. a i b ustawy z dnia 8 czerwca 1984 r. nr 59 odnoszącej się do prawa do odszkodowania wierzyciela, powinna wziąć pod uwagę skutek, jaki redukcja lub wyłączenie odpowiedzialności wywrze na ubezpieczonym lub innych osobach finansowo od niego zależnych.

Artykuł 4-13 Działania mające na celu zapobieganie szkodom na osobie lub szkodom w mieniu

Ubezpieczyciel nie może się powoływać na przepisy zawarte w art. od 4-7 do 4-11 jeżeli działanie, o którym mowa w przepisie miało na celu zapobieganie szkodom na osobie lub szkodom w mieniu a także w przypadku, gdy w danych okolicznościach działanie byłoby postrzegane jako uzasadnione.

Artykuł 4-14 Obowiązek ubezpieczyciela dotyczący informacji o zamiarze egzekwowania swoich praw

ust. 1 Jeżeli ubezpieczyciel utrzymuje, iż powołując się na jeden z przepisów zawartych w tym dziale, nie ponosi w całości lub w części odpowiedzialności lub jest uprawniony do rozwiązania umowy ubezpieczenia, musi on powiadomić pisemnie o swoim stanowisku ubezpieczającego lub ubezpieczonego. Zawiadomienie powinno zostać doręczone niezwłocznie po powzięciu przez ubezpieczyciela wiedzy o zaistnieniu okoliczności uzasadniających zastosowanie tych przepisów. ubezpieczyciel powinien również zawiadomić o możliwości dochodzenia roszczeń na drodze sądowej lub innych możliwościach rozpatrzenia sprawy na drodze pozasądowej.

ust.2 W razie niedopełnienia obowiązku informacyjnego przewidzianego w ust. 1, ubezpieczyciel traci prawo do powoływania się na powyższe przepisy.

Rozdział 5. Składka

Artykuł 5-1 Data wymagalności, pierwsze wezwanie do zapłaty składki  

ust. 1 Jeżeli zapłata składki nie jest warunkiem koniecznym rozpoczęcia ochrony ubezpieczeniowej, składka jest wymagalna po stosownym wezwaniu przez ubezpieczyciela, zgodnie z umową ubezpieczenia.

Data wymagalności nie powinna być krótsza niż miesiąc od dnia nadania przez ubezpieczyciela do ubezpieczającego wezwania dotyczącego składki. Jeśli ochrona ubezpieczeniowa rozpoczęła się, będzie trwała nawet, jeśli składka nie została zapłacona w terminie.  

Artykuł 5-2 Opóźnienie zapłaty składki, kolejne wezwanie do zapłaty składki

ust. 1 Jeżeli składka nie została zapłacona w terminie określonym zgodnie z art. 5-1, a ochrona ubezpieczeniowa trwa dalej, ubezpieczyciel, celem wyłączenia odpowiedzialności ubezpieczyciel obowiązany jest skierować kolejne wezwanie do zapłaty składki, która musi być opłacona w terminie co najmniej 14 dni od daty doręczenia wezwania. Wezwanie powinno wyraźnie określać, że ubezpieczenie wygasa, jeżeli składka nie zostanie zapłacona we wskazanym terminie.   

ust. 2 Jeżeli ubezpieczony wykaże, że nie był w stanie zapłacić składki  w terminie z powodu nieprzewidzianych okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności, ochrona ubezpieczeniowa wygasa nie wcześniej niż w terminie trzech miesięcy od daty wymagalności składki.

ust. 3 Jeżeli, w przypadkach innych niż te opisane w ust. 2, składka jest zapłacona po upływie terminu płatności określonego w ust.1, zapłata jest uznawana za nowy wniosek ubezpieczeniowy. Art. 3-1 ust. 3, stosuje się odpowiednio, jednakże odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się od dnia następnego po zapłaceniu składki.

Artykuł 5-3 Moment zapłaty składki 

ust.1 Mimo braku otrzymania przez ubezpieczyciela kwoty składki, składkę zgodnie z przepisami tego artykułu uznaje się za zapłaconą, jeżeli:

pkt.1 pieniądze, czek lub inne polecenie zapłaty zostały nadane do ubezpieczyciela pocztą lub drogą elektroniczną,

pkt.2 kwotę składki uiszczono ją na poczcie lub w banku, lub

pkt.3 polecenie zapłaty zostało wysłane do banku.

Rozdział 6. Ogólne Zasady dotyczące odpowiedzialności ubezpieczyciela

Artykuł 6-1 Wysokość odszkodowania

ust. 1 Jeżeli postanowienia umowy ubezpieczenia nie stanowią inaczej, ubezpieczony jest uprawniony do pełnego odszkodowania.

ust.2 Jeżeli odszkodowanie ma być obliczone zgodnie z kosztem naprawy lub kosztami nabycia przedmiotu ubezpieczenia, ubezpieczony może domagać się zwrotu tych kosztów, nawet jeśli nie dokonuje naprawy lub ponownego nabycia przedmiotu ubezpieczenia. Powyższe ma zastosowanie o ile nie umówiono się inaczej.

ust.3 Ubezpieczony ma prawo żądać wypłacenia odszkodowania w gotówce, o ile warunki ubezpieczenia nie stanowią inaczej.

 

Artykuł 6-2 Ustalenie wartości przedmiotu ubezpieczenia

Postanowienie umowy, wedle którego w przypadku wystąpienia określonych szkód, ubezpieczyciel zapłaci odszkodowanie w określonej kwocie, może zostać uchylone na żądanie ubezpieczyciela jedynie w przypadku, gdy ubezpieczający podał dane nieprawdziwe w kwestiach istotnych dla określenia ryzyka ubezpieczeniowego. Przepisy art. 4-1 do 4-5 i 4-14 stosuje się odpowiednio.

Artykuł 6-3 Ubezpieczenie wielokrotne

ust.1 Kiedy ryzyko jest ubezpieczone w ramach więcej niż jednej umowy, ubezpieczony ma prawo wybrać umowę, z której chce skorzystać, do czasu wypłaty odszkodowania, do którego jest uprawniony.

ust.2 W przypadku gdy kilku ubezpieczycieli ponosi odpowiedzialność za poniesioną szkodę zgodnie z ust. 1, odszkodowanie zostaje pokryte przez ubezpieczycieli proporcjonalnie do zakresu odpowiedzialności każdego z nich, o ile ubezpieczyciele nie uzgodnili inaczej.

Artykuł 6-4 Odpowiedzialność ubezpieczyciela za ochronę mienia

ust.1 Ubezpieczyciel odpowiedzialny jest za szkody, koszty i inne straty poniesione przez ubezpieczonego w okolicznościach określonych w art. 4-10, kiedy celem podjętych działań jest zapobieżenie szkodzie lub jej ograniczenie, a podjęte działania miały charakter nadzwyczajny i muszą być uznane za uzasadnione. Powyższe odnosi się również do szkód poniesionych przez osobę, która zgodnie z art. 4-11 miała obowiązek podjąć działania zapobiegawcze.

ust.2 W przypadku, gdy ubezpieczony ma obowiązek naprawić szkodę poniesioną przez osoby trzecie za pomocą środków określonych w ust. 1, art. 7-6 ma zastosowanie do roszczeń osób trzecich.

Rozdział 7

Artykuł 7-1 Prawa osób trzecich z umowy ubezpieczenia

ust.1 W przypadku, gdy umowa ubezpieczenia nie jest związana z działalnością gospodarczą, to jest ona zawarta na rzecz ubezpieczającego, jego współmałżonka i każdej innej osoby będącej członkiem gospodarstwa domowego.

ust.2 W przypadku umowy ubezpieczenia nieruchomości, jest ona zawarta na rzecz ubezpieczającego, każdej innej osoby mającej urzędowo zarejestrowany tytuł własności, hipoteki lub inne publicznie zarejestrowane prawo stanowiące formę zabezpieczenia.

ust.3 W przypadku ubezpieczenia majątku ruchomego, który może stanowić przedmiot zastawu rejestrowego (art. 1-1 ust. 4 ustawy o hipotece i zastawie, porównaj art. 5-4 ust. 1 i 2 wspomnianej ustawy), fabryk i maszyn (art. 3-4 ust. 2 ustawy o hipotece i zastawie), towarów w magazynie (art. 3-11 ust. 2, porównaj art. 5-4 ust. końcowy wspomnianej ustawy), postanowienia zawarte w ust. 2 mają zastosowanie odpowiednio, podarunkiem, że prawo to zostało urzedow zarejestrowane lub zapisane we wspomnianym rejestrze.

ust.4 Umowa może wyłączyć zastosowanie przepisów ust.1-3.

Artykuł 7-2 Zmiana prawa własności

ust.1 W przypadku, gdy nastąpiła zmiana własności nieruchomości, której dotyczy ubezpieczenie, to o ile nie uzgodniono odmiennie, umowa ubezpieczenia zawarta jest również na rzecz nowego właściciela. W przypadku umowy ubezpieczenia, o którym mowa w art. 7-1 ust. 2 i 3, niniejszy przepis ma również zastosowanie wówczas, gdy prawo to nie zostało publicznie zarejestrowane lub zapisane. Jeżeli postanowiono, że umowa wygasa w przypadku zmiany właściciela, ubezpieczyciel jest odpowiedzialny za zdarzenia objęte umową, które wystąpiły w terminie do 14 dni po przejściu prawa własności.

ust.2 Przepis ust. 1 nie ma zastosowania w przypadku, gdy nowy właściciel zawarł odrębną umowę ubezpieczenia, oraz w przypadku umowy ubezpieczenia inwentarza żywego.

Artykuł 7-3 Ochrona współubezpieczonego przed zarzutami ubezpieczających

ust.1 W odniesieniu do współubezpieczonego w rozumieniu art. 7-1, porównaj art. 7-2, ubezpieczyciel nie może powołać się na wyłączenie odpowiedzialności względem ubezpieczającego lub innego współubezpieczonego ze względu na działanie lub zaniechanie, które podlega ocenie zgodnie z przepisami wynikającymi z działu 4 lub art. 8-1.

ust.2 Pomimo tego ubezpieczyciel może, gdy dotyczy to współmałżonka ubezpieczonego   lub członka gospodarstwa domowego, porównaj art. 7-1 ust. 1, powołać się na zastrzeżenie, o którym mowa w art. 4-11 ust. 2.

ust.3 Umowa może wyłączać zastosowanie ust. 1 w odniesieniu do zastawnika, który jest współubezpieczony w rozumieniu art. 7-1 ust. 3.

Artykuł 7-4 Pozycja współubezpieczonego

ust.1 W przypadku, gdy umowa ubezpieczenia została zmieniona rozwiązana lub przestała obowiązywać, nie odnosi to skutku prawnego  względem współubezpieczonego w rozumieniu art. 7-1 ust. 2 i 3, chyba, że ubezpieczyciel zawiadomił o tym fakcie stronę, której sprawa dotyczy z miesięcznym wyprzedzeniem.

ust.2 Ubezpieczyciel nie może, ze skutkiem prawnym dla współubezpieczonego w rozumieniu art. 7-1 ust. 2 i 3,  negocjować z ubezpieczającym na temat postanowień umowy ubezpieczenia ani dokonać wypłaty odszkodowania na rzecz ubezpieczającego. Niemniej jednak nie jest możliwe, aby współubezpieczony sprzeciwił się dokonaniu płatności całego odszkodowania na ubezpieczającego, jeśli szkoda została naprawiona lub strony zabezpieczą fakt, iż odszkodowanie zostanie przeznaczone na naprawienie szkody. Żaden współubezpieczony nie może sprzeciwić się temu, aby odszkodowanie zostało zdeponowane w banku, gdzie będzie ono pozostawało do wspólnej dyspozycji ubezpieczonego i współubezpieczonego.

ust.3 Postanowienia ust. 2 mają zastosowanie względem współubezpieczonego w rozumieniu art. 7-1 ust. 1 i art. 7-2, pod warunkiem, że zgłoszą się do ubezpieczyciela.                                 

Artykuł 7-5 Uzgodnione stanowisko współubezpieczonych

Jeżeli ubezpieczenie jest zawarte na rzecz innych osób poza ubezpieczającym, ust. 1 art. 7-3 oraz art. 7-4, stosuje się odpowiednio, jeżeli nie postanowiono inaczej.

Artykuł 7-6 Pozycja strony poszkodowanej w świetle ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej

ust.1 Jeżeli ubezpieczenie obejmuje odpowiedzialność cywilną ubezpieczonego, poszkodowany może domagać się odszkodowania bezpośrednio od ubezpieczyciela. Ubezpieczyciel i ubezpieczony mają obowiązek na żądanie poinformować poszkodowanego o zawartej umowie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.

ust.2 Jeżeli roszczenie o odszkodowanie zostanie zgłoszone ubezpieczycielowi, niezwłocznie zawiadamia on o tym ubezpieczonego oraz informują go na bieżąco o przebiegu postępowania likwidacyjnego. Żadne ustalenia pomiędzy ubezpieczycielem a poszkodowanym, nie są wiążące dla ubezpieczonego.

ust.3 Jeżeli przeciwko ubezpieczycielowi zostanie wszczęte postępowanie sądowe, może on domagać się rozpoznania roszczeń poszkodowanego względem ubezpieczonego w ramach jednego postępowania.

ust.4 Ubezpieczyciel może podnieść wszelkie zarzuty, które przysługują ubezpieczonemu w stosunku do poszkodowanego. Ubezpieczyciel może również zgłosić własne zarzuty względem ubezpieczonego, z wyjątkiem zarzutów odnoszących się do sytuacji ubezpieczonego po wystąpieniu wypadku ubezpieczeniowego.

ust.5 Powództwo przeciwko ubezpieczycielowi zgodnie z niniejszym przepisem, musi zostać wytoczone przed Sąd w Norwegii, chyba że z umów międzynarodowych wiążących Norwegię wynika co innego.

ust.6 Postanowienia niniejszego przepisu nie wyłączają możliwości zrzeczenia się przez kontrahenta ubezpieczonego prawa do dochodzenia roszczenia o odszkodowanie za utracony zysk bezpośrednio od ubezpieczyciela. Postanowienie takie jest jednak bezskuteczne w przypadku niewypłacalności ubezpieczonego.

Artykuł 7-7 Pozycja strony poszkodowanej w świetle obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej

ust.1 Jeżeli ubezpieczony zawarł umowę ubezpieczenia w wykonaniu obowiązku ustawowego (obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej), postanowienia art. 7-6 mają zastosowanie w takim zakresie, w jakim pozycja prawna poszkodowanego nie jest szczegółowo uregulowana. 

ust.2 Ubezpieczyciel nie może podnosić zarzutów, które mógłby zgłosić przeciwko ubezpieczającemu lub też ubezpieczonemu, jeżeli mają widzę lub winni mieć widzę, że dotyczą one obowiązkowej odpowiedzialności cywilnej. Jeżeli umowa obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej została rozwiązana lub w inny sposób wygasła, odniesie to skutek względem poszkodowanego, jeśli zawiadomiono o tym fakcie stosowne władze nie wcześniej niż miesiąc po tym fakcie.

Artykuł 7-8 Pozycja strony poszkodowanej w połączeniu z główną działalnością gospodarczą

ust.1 Jeżeli umowa ubezpieczenia, o której mowa w  art. 1-3 ust. 2, obejmuje odpowiedzialność cywilną ubezpieczonego, ubezpieczyciel jest zobowiązany względem poszkodowanego do zapewnienia, że odszkodowanie nie zostanie wypłacone ubezpieczonego do czasu, gdy ten ostatni nie przedstawi dowodów, że zadośćuczynił roszczeniu poszkodowanego. Roszczenie ubezpieczonego względem ubezpieczyciela ogranicza się do roszczenia o odszkodowanie.

ust.2 W wypadku, gdy ubezpieczony jest niewypłacalny, przepisy art. 7-6 i 7-7, (por. art. 8-3 ust. 2 i 3) mają zastosowanie.

ust.3 Nie można odstąpić od postanowień niniejszego rozdziału ze szkodą dla poszkodowanego.

Rozdział 8. Ustalenie odszkodowania, przedawnienie

Artykuł 8-1  Obowiązek ubezpieczonego aby przedstawić szczegóły rozliczenia roszczeń

ust.1 Wraz ze zgłoszeniem szkody ubezpieczony winien doręczyć ubezpieczycielowi wszelkie informacje i dokumenty dostępne ubezpieczonemu, a niezbędne do ustalenia odpowiedzialności i zapłaty odszkodowania.

ust.2 Jeśli w zgłoszeniu szkody, ubezpieczony umyślnie poda nieprawdziwe lub niekompletne dane, co skutkować będzie wypłatą odszkodowania, do którego ubezpieczony nie jest uprawniony, o czym wie, lub wiedzieć powinien, ubezpieczony traci wszelkie roszczenia o odszkodowanie względem ubezpieczyciela, zarówno w przypadku tej, jak i każdej innej polisy ubezpieczeniowej, w związku z jednym i tym samym zdarzeniem. Jeśli zachowanie ubezpieczonego jest naganne tylko w niewielkim stopniu, odnosi się wyłącznie do niewielkiej części roszczenia, lub występują inne szczególne okoliczności, ubezpieczonemu może zostać wypłacone częściowe odszkodowanie. Art. 4-14 stosuje się odpowiednio.

ust.3 W wypadku wskazanym w ust.2 ubezpieczyciel może rozwiązać wszystkie umowy ubezpieczenia zawarte z ubezpieczonym z tygodniowym okresem wypowiedzenia. Art. 3-3 ust.2, pierwsze, drugie i czwarte zdanie stosuje się odpowiednio.

Artykuł 8-2 Wypłata odszkodowania

ust.1 Odszkodowanie winno zostać wypłacone w jak najkrótszym czasie, umożliwiającym jednak ubezpieczycielowi wyjaśnienie okoliczności związanych z ustaleniem odpowiedzialności i oszacowaniem odszkodowania.

ust.2 Jeśli wcześniej okaże się, że ubezpieczyciel obowiązany jest do pokrycia przynajmniej pewnej części odszkodowania, powinni oni wypłacić odpowiednią część odszkodowania.

Artykuł 8-3 Możliwość ubezpieczycieli potrącenia należności

ust.1 Z odszkodowania należnego ubezpieczającemu, ubezpieczyciel upoważniony jest jedynie do potrącenia składki ubezpieczeniowej wynikającej z tych samych lub innych umów ubezpieczenia.

ust.2 Z odszkodowania należnego współubezpieczonej osobie trzeciej lub poszkodowanemu, ubezpieczyciel upoważniony jest jedynie do potrącenia składki ubezpieczeniowej wynikającej z tej samej umowy ubezpieczeniowa, przypadającej do zapłaty najdalej z okresu dwóch lat poprzedzających wypłatę odszkodowania. Potrącone mogą być jedynie kwoty, które nie mogły zostać potrącone zgodnie z ust. 1. Kiedy odszkodowanie przypada dla więcej niż jednej współubezpieczonej osoby trzeciej lub poszkodowanemu, potrącane kwoty winny być rozdzielone proporcjonalnie dla każdej z osób.

ust. 3 W przypadku obowiązkowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej, art. 7-7, ust.2  zdanie pierwsze stosuje się odpowiednio do prawa ubezpieczyciela, dotyczącego potrącenia należności od poszkodowanego.

 

Artykuł 8-4 Odsetki od odszkodowania

ust.1 Ubezpieczony uprawniony jest do odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia ubezpieczeniowego, kiedy od momentu zgłoszenia szkody minęły dwa miesiące.

ust.2 Jeżeli ubezpieczyciel odpowiada za zwrot kosztów poniesionych przez ubezpieczonego, roszczenie o odsetki za opóźnienie powstaje najwcześniej w terminie dwóch miesięcy po dniu poniesienia tych kosztów przez ubezpieczonego. W przypadku umowy ubezpieczenia od ognia, kwota, o której mowa w zdaniu poprzednim dotyczy również poniesionych kosztów naprawy. Do kwoty odszkodowania płatnej niezależnie od poniesionych kosztów naprawy stosuje się przepis ust. 1.

ust.3 Jeżeli ubezpieczyciel zobowiązany jest do odszkodowania za utracony zysk lub utracony czas przez ubezpieczonego, roszczenie o odsetki za opóźnienie powstaje na miesiąc po wygaśnięciu okresu, za który ubezpieczyciel jest odpowiedzialny.

ust.4 Jeżeli ubezpieczony nie dostarczy wymaganych dokumentów i nie przedstawi szczegółów, zgodnie z przepisem art. 8-1, ust.1, roszczenie o odsetki nie powstaje. Roszczenie o zapłatę odsetek nie powstaje również w wypadku, gdy ubezpieczony bezprawnie odmówi zawarcia całkowitej lub częściowej ugody. Ubezpieczyciel nie jest zobowiązany do zapłaty odsetek za opóźnienie za okres po zdeponowaniu przez ubezpieczyciela kwoty odszkodowania w banku, zgodnie z ostatnim zdaniem art. 7-4, ust.2

ust.5 W sprawach nieuregulowanych w niniejszym przepisie, zastosowanie ma art.2 ust.2 oraz art. 3 ustawy z 17 grudnia 1976 r. nr 100, o odsetkach za przeterminowane płatności.

ust.6 Odsetki muszą zostać wypłacone także w przypadku przekroczenia sumy ubezpieczenia. Ogólne warunki ubezpieczenia winny regulować roszczenie odsetkowe zgodnie z niniejszym artykułem.

Artykuł 8-5 Termin na zgłoszenie wypadku ubezpieczeniowego lub wytoczenie powództwa

ust.1 Roszczenie o zapłatę świadczenia z umowy ubezpieczenia wygasa w przypadku niezgłoszenia roszczenia ubezpieczycielowi w terminie roku od dnia, w którym ubezpieczony powziął wiedzę o okolicznościach stanowiących podstawę roszczenia.

ust.2 Jeżeli ubezpieczyciel odmówi zadośćuczynienia roszczeniu całkowicie lub częściowo, roszczenie wygasa, chyba że ubezpieczony wytoczy powództwo o to roszczenie, lub złoży do Komisji Odwoławczej prośbę  o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgodnie z art. 20-1 niniejszej ustawy, lub art. 2 lub 3 ustawy z 16 czerwca 1989, nr 70 o umowie ubezpieczenia od Klęsk Żywiołowych, w terminie sześciu miesięcy po doręczeniu pisemnego zawiadomienia o odmowie uwzględnienia roszczenia. Zawiadomienie to winno zawierać informacje odnośnie terminu, możliwości jego zawieszenia, oraz o skutkach prawnych jego upływu. Rozdział 10 nr 2 i 3 ustawy z 18 maja 1979 nr 18 o przedawnieniu stosuje się odpowiednio.

Artykuł 8-6 Przedawnienie

ust.1 Roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z okresem trzech lata. Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z końcem roku kalendarzowego, w którym ubezpieczony nabył niezbędną wiedzę dotyczącą okoliczności stanowiących podstawę roszczenia. Niezależnie od powyższego, roszczenie o odszkodowanie przedawnia się po upływie 10 lat od zakończenia roku kalendarzowego, w którym wystąpiło zdarzenie objęte umową ubezpieczenia. Jeśli ubezpieczyciel doręczył ubezpieczonemu zawiadomienie, o którym mowa w art. 8-5 ust.2, roszczenie przedawnia się nie wcześniej niż z upływem terminu określonego w zawiadomieniu.

ust.2 W przypadku umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, roszczenie przedawnia się w wraz z terminem przedawnienia roszczenia względem ubezpieczonego, z zastrzeżeniem ust. 3.

ust.3 Roszczenia zgłoszone ubezpieczycielowi przed upływem okresu przedawnienia będą podlegały przedawnieniu najwcześniej sześć miesięcy po tym jak ubezpieczony, lub poszkodowany (patrz art. 7-6 i 7-7) otrzymają osobne zawiadomienia o podniesieniu przez ubezpieczyciela zarzutu przedawnienia. Zawiadomienie winno informować o możliwości zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Okres przedawnienia nie zostanie wydłużony zgodnie z tym przepisem, jeśli upłynęło więcej niż 10 lat od dnia zgłoszenia roszczenia. W przypadku umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, jeśli zgodnie z przepisem ust. 1 nastąpiło przedawnienie roszczenia poszkodowanego względem ubezpieczonego, odpowiedzialność ubezpieczyciela nie przedawnia się przed przedawnieniem roszczenia przeciwko ubezpieczycielowi.

ust.4 W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale, stosuje przepisy ustawy o przedawnieniu z 18 maja 1979 nr 18. Termin przedawnienia, określony w ust. 1, zd. 3, nie może jednak zostać przedłużony, w myśl rozdziału 10 ustawy.

Rozdział 9. Przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń grupowych

Artykuł 9-1 Zagadnienia wstępne

Przepisy ogólne ustawy stosuje się do ubezpieczeń grupowych, chyba że z przepisów szczególne stanową inaczej.

Artykuł 9-2 Warunki  ubezpieczenia grupowego

ust.1 Umowa ubezpieczenia grupowego musi zawierać warunki ochrony lub przepisy określające te warunki.

ust.2 W przeciwnym razie umowa powinna zawierać:

pkt.1 kto jest lub może zostać objęty ubezpieczeniem,

pkt.2 czy możliwe jest zastrzeżenie członkostwa w grupie ubezpieczonych,

pkt.3 w jaki sposób można zostać członkiem, zastrzec sobie członkostwo, lub wycofać się z programu ubezpieczeniowego,

pkt.4 czy lista członków powinna być zachowana, a jeśli tak, to czy powinna być

zarządzana przez ubezpieczającego czy ubezpieczyciela,

pkt.5 czy składka ubezpieczeniowa ma być płacona  ubezpieczycielowi przez                                                         

ubezpieczającego czy indywidualnego członka grupy ubezpieczeniowej,

pkt.6 obowiązki ubezpieczającego w związku ze zgłoszeniem oraz         

pkt.7 wymogi, które muszą być spełnione, aby umowa ubezpieczenia obowiązywała.

Artykuł 9-3 Informacje dotyczące ubezpieczenia

Gdy program ubezpieczeniowy został już ustanowiony, ubezpieczyciele powinni we właściwy sposób poinformować tych którzy są lub staną się członkami grupy ubezpieczeniowej o zasadach z art. 9-2 oraz dodatkowo poinformować o zabezpieczeniu możliwym do uzyskania. Informacja powinna być ogólnie dostępna, chyba że zabezpieczenie wynika z umowy. Zastrzeżenia co do użycia, normy bezpieczeństwa oraz czas powiadomienia o zdarzeniu podlegającemu ubezpieczeniu, art. 2-2 pkt.2-4, powinny być precyzyjnie określone.

 

Artykuł 9-4 Certyfikat ubezpieczeniowy

ust.1 Gdy lista członków jest zgodna z art. 9-2., ktokolwiek zarządza nią powinien niezwłocznie poinformować, że każdy kto staje się członkiem zostaje posiadaczem certyfikatu ubezpieczeniowego i odpowiedniego zabezpieczenia.

ust.2 Strona, która uzyskała certyfikat ubezpieczeniowy nie może powoływać się ona na to, że nie może sprostać wymogom bycia członkiem programu ubezpieczeniowego lub, że nie ma prawa do korzyści  wynikających z posiadania certyfikatu. Jednakże, nie dotyczy to sytuacji, gdy jasno wynika z certyfikatu, że jednostka nie jest w stanie sprostać wymogom lub nie przysługują jej owe korzyści. Nie tyczy się to ani sytuacji, gdy ubezpieczyciel zrzeka się całkowitej  lub częściowej odpowiedzialności, zgodnie z art. 4-2, ani kiedy zostaje biegnie okres wypowiedzenia lub zmiany ujęty w art. 9-6.

Artykuł 9-5 Rozpoczęcie  odpowiedzialności ubezpieczyciela

ust.1 Odpowiedzialność ubezpieczycieli rozpoczyna się w momencie zawarcia umowy, chyba że inaczej postanowiono lub inaczej wynika z okoliczności. 

ust.2 Dla członka przystępującego później, ubezpieczenie zaczyna obowiązywać, gdy zgodnie z umową zostało wysłane zgłoszenie lub opłacona składka, lub jeśli zgłoszenie nie jest wymagane, gdy osoba może spełnia wymogi, by zostać członkiem grupy ubezpieczeniowej.

Artykuł 9-6 Ustanie ochrony ubezpieczeniowej

ust.1 Podczas gdy członek ubezpieczenia grupowego w momencie gdy lista członków jest już zamknięta, wycofuje się z grupy objętej ubezpieczeniem, ubezpieczenie dla zainteresowanego członka powinno wygasnąć najwcześniej 14 dni po pisemnym zawiadomieniu wysłanym przez ubezpieczyciela lub ubezpieczającego. W ubezpieczeniu, gdzie lista członków nie jest określona lub, jeśli nie odnotowane jest wezwanie wskazane wcześniej, ubezpieczenie powinno wygasnąć najwcześniej dwa miesiące po wycofaniu się członka z grupy. Zdanie pierwsze i drugie nie mają zastosowania, w przypadku gdy członek uzyskał inne ubezpieczenie lub stał się członkiem podobnego programu ubezpieczenia grupowego.

ust.2 W przypadku, gdy ubezpieczający lub ubezpieczyciel rezygnuje z przedłużenia ubezpieczenia lub jeśli odpowiedzialność ubezpieczyciela ustaje, z uwagi na uchybienia opłaty składki ze strony ubezpieczonego członkowie, których spis jest zachowany, powinni otrzymać pisemne zawiadomienie lub zostać powiadomieni w inny określony sposób. Ubezpieczenie dla każdego z członków ustaje najwcześniej miesiąc po wysłaniu zawiadomienia. Zdanie trzecie ust.1 ma zastosowanie.

ust.3 Postanowienia zawarte w tym artykule nie mają zastosowania w przypadku ubezpieczenia, którego celem jest objęcie ubezpieczeniem tylko przez ograniczony okres czasu.

Artykuł 9-7 Zmiany warunków ubezpieczenia

W przypadku, gdy zmieniono warunki ubezpieczenia, ze szkodą dla członków, postanowienia art. 9-6, ust.2 mają odpowiednie zastosowanie.

Artykuł 9-8 Zawiadomienie członków ubezpieczenia grupowego

ust.1 W przypadku, gdy zawiadomienie, zgodnie z umową ubezpieczenia zostało sporządzone dla ubezpieczającego nie jest skuteczne, aby powoływać się na fakt, iż nie dotarło ono do ubezpieczyciela. Jednakże, powyższe nie ma to zastosowania, jeśli członek miał powód, aby przypuszczać, iż zawiadomienie nie dotarło do ubezpieczyciela oraz jeżeli ma sposobność, aby o tym powiadomić.

ust.2 Jeśli, w świetle ustawy lub umowy ubezpieczenia ubezpieczający zobowiązuje się do wysłania powiadomienia członkom lub powiadomienia ich innym sposobem, a tego nie uczyni, zaniedbanie to będzie miało takie same skutki w odniesieniu do członków, jak do ubezpieczyciela. Jednakże, nie ma to zastosowania, jeśli członek jest świadomy zawiadomienia oraz miał sposobność, aby w związku z tym przedsięwziąć odpowiednie kroki.

Część B. Ubezpieczenie osobowe

Rozdział 10. Przepisy wprowadzające

Artykuł 10-1 Zakres stosowania części B ustawy

ust.1 Część B ustawy odnosi się do umów ubezpieczenia osób fizycznych zawartych z ubezpieczycielem. Przepisy ustawy określają również inne umowy ubezpieczeń, w tym zależności między funduszami emerytalnymi a ich członkami.

ust.2 Ubezpieczenia osobowe obejmują ubezpieczenie na życie, ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków, ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie na wypadek utraty zdrowia.

Umowa ubezpieczenia może być zawarta na życie i na zdrowie ubezpieczonego i może obejmować dodatkowo jedną bądź więcej osób fizycznych.

ust.3 W razie wątpliwości, ubezpieczyciel określi czy ubezpieczenie jest ubezpieczeniem osobowym, jak również to czy jest to ubezpieczenie na życie lub czy jest innym rodzajem ubezpieczenia osobowego.

Przepisy części B nie mają zastosowania w przypadku umów reasekuracji.

Artykuł 10-2 Definicje

W części B ustawy zdefiniowano:

a)       Ubezpieczyciel: każdy kto zobowiązuje się do objęcia ochroną ubezpieczeniową.

b)       Ubezpieczający:  każdy kto zawiera z ubezpieczycielem umowę ubezpieczenia osoby fizycznej lub ubezpieczenia grupowego. Ubezpieczonym jest również każdy kto nabywa wierzytelność z umowy ubezpieczenia.

c)       Ubezpieczony: osoba fizyczna, której życie i zdrowie objęte jest ubezpieczeniem.

d)      Ubezpieczenie kapitałowe: ubezpieczenie, w którym ubezpieczyciel zobowiązuje się do wypłacania wcześniej określonych kwot. Powyższe kwoty mogą być wypłacane w systemie ratalnym.

e)       Ubezpieczenie Rentowe: ubezpieczenie, w którym ubezpieczyciel gwarantuje wypłaty renty dożywotnio lub do momentu osiągnięcia określonego wieku w systemie miesięcznym  ubezpieczonemu.

f)        Ubezpieczenie Emerytalne: ubezpieczenie kapitałowe lub rentowe, które podlegają szczególnym regulacjom ustawowym.

g)       Ubezpieczenie Grupowe: ubezpieczenie obejmujące określoną grupę ludzi oraz dopuszczalnie ich małżonków, dzieci itd.

W razie  wątpliwości dekret królewski określa czy ubezpieczenie jest ubezpieczeniem grupowym.

Artykuł 10-3 Przepisy bezwzględnie obowiązujące

Jeśli nie postanowiono inaczej, nie można zaprzestać stosowania się do postanowień  części B ze szkodą dla strony, która swoje prawa wywodzi względem ubezpieczyciela z umowy ubezpieczenia.

Artykuł 10-4 Regulacje

W razie konieczności  na wypadek zawierania porozumienia z obcym państwem Król może wydać  postanowienia uzupełniające część B ustawy.

Rozdział 11. Obowiązek ubezpieczyciela do udzielenia informacji

Artykuł 11-1 Informacje dotyczące zawierania ubezpieczenia

ust.1 W związku z zawieraniem umowy ubezpieczenia, ubezpieczyciel winien zapewnić, by ubezpieczający uzyskał wszelkie możliwe informacje w  rzeczowym zakresie jego obowiązywania.

ust.2 Ubezpieczyciel zobowiązany jest do poinformowania ubezpieczającego o wszelkich istotnych postanowieniach poszczególnych rodzajów ubezpieczenia, które winny zostać objęte ubezpieczeniem. Ubezpieczyciel zobowiązany jest na przykład udzielić szczegółowych informacji dotyczących czasu trwania umowy ubezpieczenia, ogólnych warunków ubezpieczenia, wysokości składek ubezpieczeniowych, gwarantowanych świadczeń oraz sposobu ich wypłaty, jak również wartości wykupu polisy. Ubezpieczyciel powinien również poinformować o istnieniu jakichkolwiek materialnych ograniczeń mogących wykluczyć objęcie polisą przedmiotu ubezpieczenia oczekiwanego przez ubezpieczającego.

ust.3 W przypadku, gdyby strony nie były w stanie zdecydować o prawie właściwym państwa, którego prawo miałoby regulować umowę, to w gestii ubezpieczyciela leży obowiązek określenia regulujących umowę ubezpieczenia przepisów prawa. Jeżeli zezwala się stronom na wybór prawa właściwego, ubezpieczyciel powinien wyrazić swoje sugestie dotyczące tych regulacji prawnych.

ust. 4 Ubezpieczyciel zobowiązany jest również do dostarczenia informacji o zasadach rozstrzygania wynikłych sporów dotyczących umów ubezpieczenia przed Komisją Odwoławczą (por. art. 20 ust.1)

Artykuł 11-2 Certyfikat ubezpieczenia

ust.1 Niezwłocznie po zwarciu umowy, ubezpieczyciel wręcza ubezpieczającemu pisemny certyfikat, potwierdzający fakt zawarcia umowy i określający warunki ubezpieczenia.  Wraz z certyfikatem ubezpieczyciel przekazuje ubezpieczającemu warunki ubezpieczenia, które są sprecyzowane  w zawartej umowie.

ust.2 Certyfikat ubezpieczenia powinien również zawierać informacje:

pkt.1 czy zastrzeżono sobie prawo do rozpoczęcia obowiązywania ubezpieczenia dopiero
z chwilą wpłaty pierwszej składki ubezpieczenia (por. art. 12 ust. 2 pkt. 1),

pkt.2 dotyczące jakichkolwiek zastrzeżeń powodujących ograniczenia odpowiedzialności ze względu na stan zdrowia ubezpieczonego, lub w związku ze zmianą ryzyka (por. art. 13 ust. 5 do art. 13 ust. 7), oraz czego powinny dotyczyć przepisy w zakresie bezpieczeństwa, (por. art. 13 ust. 9),

pkt.3 terminu w jakim należy zgłosić powstałą szkodę  (por. art.18 ust. 5, pkt 1),

pkt.4 obejmujące prawo do rozstrzygnięcia sporu przez Komisję Odwoławczą zgodnie z art. 20 ust. 1 oraz sposób rozwiązania wszelkich podobnych problemów.

ust.3 Jeżeli  podczas spisywania umowy ubezpieczenia wskazany został uposażony, powinien być on również ujęty w certyfikacie ubezpieczenia.

ust.4 W sytuacji gdy, ubezpieczyciel nie wywiązał się z obowiązku przedstawienia informacji, o których mowa w art. 11 ust. 2 pkt. 1-4 może on powoływać się  na ww. wymienione przepisy tylko i wyłączenie w sytuacji, gdy ubezpieczony lub ubezpieczający uzyskał wiedzę  zakresie  tych warunków.

Artykuł 11-3 Informacje w czasie trwania umowy

ust.1 W czasie trwania umowy ubezpieczenia, ubezpieczyciel zobowiązany jest do informowania ubezpieczającego w należyty sposób o wszelkich istotnych dla niego postanowieniach umowy, włączając płatność składek ubezpieczenia, wysokość ubezpieczenia oraz gwarantowaną sumę i jej wypłatę, wartość wykupu polisy oraz dyspozycje związane z danym ubezpieczeniem. W przypadku zastrzeżenia  ograniczeń odpowiedzialności, o których mowa w art. 13 ust. 6, lub przepisów w zakresie bezpieczeństwa, (por. art. 13 ust. 9) na ubezpieczyciela nałożono obowiązek ich wskazania. Ubezpieczyciel powinien także udostępnić informacje na temat alternatywnych rodzajów ubezpieczenia lub nowych form świadczeń wprowadzonych od momentu spisania umowy lub jej wznowienia.

ust.2 Jeśli umowa ubezpieczenia zawarta jest na okres jednego roku, lub krótszy informacje zawarte w art. 11 ust. 1, przedstawiane są dopiero  z chwilą  wznowienia umowy ubezpieczenia.

Artykuł 11-4 Kontrola władz nadzorczych

Osobą określającą, kto nadzoruje przestrzeganie obowiązku wynikającego z części B Ustawy dotyczącego udzielenia informacji jest Król. Władze nadzorcze mogą wydać bardziej szczegółowe  przepisy prawa dotyczące przekazywania niezbędnych informacji, na przykład określające jaki rodzaj informacji powinien być udzielony w formie pisemnej,  jak również język, w którym informacje winny być przekazane.

Rozdział 12. Umowa ubezpieczenia

Artykuł 12-1 Zasady wyceny dokonywanej przez ubezpieczyciela

Kiedy ubezpieczyciel określa czy zawrzeć umowę ubezpieczenia i oszacować ryzyko, podstawą do tego jest stan zdrowia ubezpieczonego w chwili gdy ubezpieczający przedłożył pełną propozycję konkretnego ubezpieczenia. Ubezpieczyciel może jednakże wziąć po uwagę, że zdrowie ubezpieczonego uległo pogorszeniu po złożeniu oferty, jeśli pogorszenie to jest związane z okolicznościami istniejącymi w chwili składania oferty, a nie zostały odkryte przez badanie przeprowadzone przez ubezpieczyciela.

Artykuł 12-2 Okres odpowiedzialności

ust.1 Jeśli ustawa lub umowa nie stanowi inaczej, odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się z chwilą, gdy ubezpieczający lub ubezpieczyciel zaakceptują warunki umowy ubezpieczenia określone przez drugą stronę.

ust.2 Jeśli ubezpieczyciel wysłał do ubezpieczającego pisemną zgodę na postanowienia umowy, odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się o godzinie 00:00 dnia, w którym zgoda została wysłana, pod warunkiem jednak, że oferta ubezpieczenia dotarła do ubezpieczyciela nie później niż dnia poprzedniego.

ust.3 Jeśli ubezpieczający wysłał pisemną ofertę konkretnego ubezpieczenia, ubezpieczyciel jest już odpowiedzialny za zdarzenia zaszłe po otrzymaniu przez niego oferty. Nie ma to jednak zastosowania w przypadku, gdyby ubezpieczyciel w innych okolicznościach odmówił ubezpieczenia. Ubezpieczyciel nie jest także odpowiedzialny za okoliczności, które istniały w chwili składania oferty, jeśli te okoliczności zostałyby odkryte przez ubezpieczyciela skutkując odrzuceniem oferty.

ust.4 Jeśli odpowiedzialność ubezpieczyciela ma rozpocząć się określonego dnia bez wskazania godziny, rozpoczyna się ona o godzinie 00:00. Jeśli ubezpieczenie jest ważne do określonego dnia bez wskazania godziny, odpowiedzialność wygasa o godzinie 24:00.

Artykuł 12-3 Uprawnienia ubezpieczającego do wypowiedzenia ubezpieczenia

ust. 1 W przypadku ubezpieczenia na życie, ubezpieczający może w dowolnym momencie wypowiedzieć istniejącą umowę ubezpieczenia.

ust. 2 Jeśli ubezpieczający zamierza wypowiedzieć ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków lub choroby przed wygaśnięciem okresu ubezpieczenia, musi on / ona powiadomić o tym ubezpieczyciela nie później niż jeden miesiąc od dnia, w którym ubezpieczyciel wysłał wezwanie do zapłaty  składki na nowy okres do ubezpieczającego.

ust.3 Ubezpieczony może wypowiedzieć trwającą umowę ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków lub choroby w trakcie trwania ubezpieczenia, jeśli stało się ono zbędne lub jeśli istnieją inne szczególne ku temu powody.

ust.4 W przypadku ubezpieczenia grupowego, postanowienia w ust.1 i 3 nie muszą być stosowane w umowie ubezpieczenia.

Artykuł 12-4 Uprawnienia ubezpieczyciela do wypowiedzenia ubezpieczenia w czasie jego trwania

ust. 1 W przypadku ubezpieczenia na życie, ubezpieczyciel nie może zakończyć ubezpieczenia poza przypadkami określonymi w artykule 13-3.

ust.2 W przypadku ubezpieczenia od wypadku lub choroby, ubezpieczyciel może wypowiedzieć istniejące ubezpieczenie zgodnie z zasadami określonymi w art. 13-3 oraz 18-1 ust.3. W innym razie może on wypowiedzieć ubezpieczenie tylko w szczególnych okolicznościach określonych  postanowieniami umowy i jeśli jest to uzasadnione. Ubezpieczyciel nie jest jednak uprawniony do zastrzeżenia sobie prawa do zakończenia umowy w oparciu o pogorszenie się stanu zdrowia ubezpieczonego po tym, jak ubezpieczenie zostało zawarte.

ust.3 Wypowiedzenie umowy ubezpieczenia musi zostać dokonane bez zbędnej zwłoki po tym, jak ubezpieczyciel dowie się o okolicznościach, które uprawniają do wypowiedzenia ubezpieczenia. Zawiadomienie o wypowiedzeniu ubezpieczenia musi zostać przekazane na piśmie wraz z uzasadnieniem. Jeśli ustawa nie przewiduje krótszego terminu, termin wypowiedzenia umowy wynosi minimum dwa miesiące. W zawiadomieniu ubezpieczyciel powinien poinformować ubezpieczającego o możliwości zwrócenia się do komisji odwoławczej o rozpatrzenie w ramach art. 20-1 lub o innych możliwościach sprawdzenia czy zakończenie umowy jest zgodne z prawem.

ust.4 Postanowienia zawarte w ust.2, odnoszą się odpowiednio do zastrzeżenia, że ubezpieczenie powinno wygasnąć przy zajściu określonego zdarzenia.

Artykuł 12-5 Rozliczenie w przypadku, gdy ubezpieczenie zostało wypowiedziane w czasie trwania umowy ubezpieczenia

Jeśli ubezpieczenie zostanie wypowiedziane, ubezpieczającemu powinna zostać przyznana wartość polisy wraz z nadpłaconymi składkami. Stosuje się to również w przypadku gdy ubezpieczyciel nie ponosi całkowicie lub częściowo odpowiedzialności. Warunki umowy ubezpieczenia powinny zawierać zasady kalkulacji wartości ubezpieczenia oraz kalkulacji składki w takich przypadkach, lub też odniesienie do takich zasad.

Artykuł 12-6 Zawiadomienie o wypowiedzeniu ubezpieczenia na życie

Jeśli umowa ubezpieczenia na życie została zawarta na okres trzech lat lub dłuższy, ubezpieczyciel ma obowiązek zawiadomić ubezpieczającego o zakończeniu ubezpieczenia co najmniej na trzy miesiące przed wygaśnięciem okresu polisy, oraz o tym, że jeśli taka możliwość zachodzi, ubezpieczający może być uprawniony do przedłużenia umowy ubezpieczenia. Jeśli ubezpieczenie zostało przedłużone, okres trzech lat liczony jest od momentu, w którym umowa ubezpieczenia została pierwszy raz zawarta.

Artykuł 12-7 Odnowienie ubezpieczenia wypadku i choroby oraz zmiany w warunkach ubezpieczenia

ust.1 Jeśli umowa ubezpieczenia wypadku lub choroby została zawarta na czas określony, jeden rok lub dłuższy, a ubezpieczyciel nie chce przedłużyć ubezpieczenia poza uzgodniony okres, musi on zawiadomić o tym ubezpieczającego nie później niż na dwa miesiące przed datą wygaśnięcia umowy ubezpieczenia. Jeśli tego nie zrobi, umowa ubezpieczenia będzie przedłużona na okres jednego roku.

ust.2 Ubezpieczyciel może wstrzymać się od odnowienia ubezpieczenia, jak wskazano w ust.1, tylko jeśli usprawiedliwiają to szczególne okoliczności. Jeśli odmówiono przedłużenia polisy, zastosowanie ma odpowiednio art. 12-4 ust.3. Postanowienia z tego artykułu nie stosują się w przypadku jeśli zostało szczegółowo uzgodnione, że ubezpieczenie kończy się z chwilą wygaśnięcia okresu polisy.

ust.3 Jeśli ubezpieczyciel chce otrzymać nowe informacje o ryzyku ubezpieczeniowym odnośnie przedłużenia polisy, musi on wysłać zapytanie w formie pisemnej do ubezpieczającego. Jeśli to nie nastąpi, przedłużenie odbędzie się na podstawie sytuacji, jaka istniała w chwili ostatniego przedłożenia przez ubezpieczającego informacji o ryzyku.

ust.4 Jeśli ubezpieczyciel zamierza zmienić postanowienia umowy ubezpieczenia w oparciu o dane z przedłużenia polisy, musi on przesłać ubezpieczającemu nowe warunki ubezpieczenia wraz z prośbą o składkę na nowy okres, tłumacząc wprowadzone zmiany. Zmiany w postanowieniach umowy ubezpieczenia nie uzgodnione w ten sposób, nie są skuteczne.

ust.5   W przypadku ubezpieczenia wypadku lub choroby, ubezpieczyciel nie jest upoważniony do zastrzeżenia sobie prawa do zmiany postanowień umowy ubezpieczenia w czasie trwania polisy.

Artykuł 12-8 Prawo do kontynuowania ubezpieczenia na życie, jeśli wartość wykupu została wypłacona

ust. 1 Jeśli wartość wykupu indywidualnej polisy na życie została wypłacona ubezpieczonemu lub wierzycielowi, por. art. 15-8 i 16-2, ubezpieczony może, bez podawania nowych informacji o stanie zdrowia, zażądać by ubezpieczenie było kontynuowana jako zwykle ubezpieczenie od ryzyka przez, pierwotnie ustalony okres, po odliczeniu wartości wykupu polisy.

ust. 2 Ubezpieczyciel powinien powiadomić ubezpieczającego o możliwości jej kontynuowania nie później niż przy wypłaceniu wartości wykupu polisy. Wniosek o polisę, o której mowa, musi być złożony przed upływem 6 miesięcy od momentu wysłania zawiadomienia.

Artykuł 12-9 Tymczasowa polisa w ramach ubezpieczenia na życie

ust. 1 Jeśli ubezpieczyciel zastrzeże w ubezpieczeniu na życie, że odpowiedzialność rozpocznie się po zapłaceniu pierwszej składki, musi on zaoferować ubezpieczającemu tymczasową polisę na wypadek śmierci, która nie będzie powiązana ze stanem zdrowia ubezpieczonego w chwili rozpoczęcia tymczasowego ubezpieczenia.

ust. 2 Jeżeli nie umówiono się inaczej i nie ma zastosowania ust. 4, tymczasowe ubezpieczenie wejdzie w życie po zapłaceniu składki. Ubezpieczenie to wygaśnie, chyba że propozycja konkretnego ubezpieczenia zostanie wysłana do ubezpieczyciela nie później niż jeden miesiąc od daty rozpoczęcia tymczasowego ubezpieczenia. Jeśli taka oferta została doręczona, tymczasowe ubezpieczenie wygaśnie, gdy ubezpieczenie, o którym mowa w ofercie, zostanie otrzymane lub odrzucone, jednakże nie później niż po upływie jednego miesiąca od doręczenia ubezpieczającemu wezwania do zapłaty składki za ubezpieczenie, do którego odnosiła się oferta. Jeżeli ubezpieczyciel wysłał ofertę ubezpieczenia zawierającą inne postanowienia, ubezpieczenie powinno wygasnąć wraz z ostatecznym terminem przyjęcia oferty.

ust.3 Ubezpieczenie tymczasowe powinno opierać się na tych samych warunkach, co ubezpieczenie, do którego odnosiła się oferta, chyba że w umowie ubezpieczenia zastrzeżono niższą sumę ubezpieczenia.

ust.4 Jeżeli ubezpieczyciel nie wskazał ubezpieczającemu możliwości uzyskania tymczasowego ubezpieczenia najpóźniej w dniu doręczenia oferty nowego ubezpieczenia, ponosi odpowiedzialność, jak gdyby umowa tymczasowego ubezpieczenia została zawarta.

Rozdział 13. Warunki ogólne dotyczące odpowiedzialności ubezpieczyciela.

Artykuł 13-1 Obowiązek udzielenia informacji o ryzyku przez ubezpieczonego i ubezpieczającego

Do momentu zawarcia umowy, ubezpieczyciel ma prawo zażądać udzielenia informacji, które mogą być istotne w trakcie szacowania ryzyka. Ubezpieczony i ubezpieczający obowiązani są udzielić wyczerpujących i zgodnych z prawdą odpowiedzi na pytania ubezpieczyciela oraz szczegółowo przedstawić wszelkie okoliczności, które w ich ocenie mogą mieć znaczenie w trakcie oceny ryzyka przez ubezpieczyciela.

Artykuł 13-2 Ograniczenie odpowiedzialności ubezpieczyciela w przypadku zaniechania obowiązku udzielenia szczegółowych informacji

ust.1 Ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności w przypadku zdarzenia objętego ubezpieczeniem, jeśli ubezpieczony lub ubezpieczający celowo zaniedbał obowiązek udzielenia informacji opisany w art. 13-1.

ust.2 Jeśli ubezpieczony lub ubezpieczający w inny sposób zaniedbał obowiązek udzielenia informacji ubezpieczycielowi, a jego wina jest bezsporna, odpowiedzialność ubezpieczyciela może zostać ograniczona lub wyłączona.

ust.3 Przy podejmowaniu decyzji opisanej w ust.2 należy wziąć pod uwagę wpływ przedstawionych okoliczności na błędną ocenę ryzyka przez ubezpieczyciela, stopień winy oraz przebieg wydarzeń.

Artykuł 13-3 Prawo ubezpieczyciela do wypowiedzenia polisy i negocjacji umowy ubezpieczenia w przypadku zaniechania obowiązku udzielenia informacji

ust. 1 Ubezpieczyciel ma prawo rozwiązać umowę ubezpieczenia, za czternastodniowym okresem wypowiedzenia, jeśli w czasie trwania ubezpieczenia okaże się, że ubezpieczony lub ubezpieczający zaniedbał obowiązek udzielenia informacji o ryzyku, a jego wina jest bezsporna. Wówczas zastosowanie mają przepisy z art. 12-4 ust.3. Jeśli ubezpieczający działał umyślnie, ubezpieczyciel ma prawo rozwiązać wszelkie umowy z ubezpieczającym ze skutkiem natychmiastowym.

ust.2 Jeżeli można przyjąć, że ubezpieczyciel będąc w posiadaniu informacji o okolicznościach sprzyjających ryzyku zagwarantowałby polisę przy wyższej składce ubezpieczeniowej lub na innych warunkach, ubezpieczający może w trakcie trwania okresu wypowiedzenia wystąpić z prośbą o kontynuowanie umowy ubezpieczenia na nowych warunkach. Do czasu ustalenia nowych warunków ubezpieczenia, pierwotna umowa ubezpieczenia jest wiążąca z zastrzeżeniem art. 13-2 ust.2 i 3, ale nie dłużej niż trzy miesiące od daty wypowiedzenia. Prawo do kontynuowania ubezpieczenia nie dotyczy sytuacji zatajenia informacji.

ust.3 W wypowiedzeniu ubezpieczyciel obowiązany jest poinformować ubezpieczającego o możliwości kontynuacji ubezpieczenia. Jeśli ubezpieczający wystąpi o kontynuację ubezpieczenia, ubezpieczyciel ma prawo zażądać wszelkich nowych informacji niezbędnych do właściwego oszacowania ryzyka.

 

Artykuł 13-4 Ograniczenia prawa ubezpieczyciela do stwierdzenia braku pełnych informacji

ust. 1 Ubezpieczyciel nie może podnosić niedopełnienie obowiązku udzielenia informacji w sytuacji, gdy w momencie pozyskiwania owych informacji wiedział lub powinien był wiedzieć, że są one nieprawdziwe bądź niekompletne. Ta sama zasada obowiązuje w przypadku gdy przekazywane informacje były bez znaczenia dla ubezpieczyciela lub z czasem przestały mieć znaczenie. W przypadku zatajenia informacji, podane wyżej ograniczenia stosuje się wyłącznie, gdy ubezpieczyciel nie miał wcześniej wiedzy o nieprawdziwych lub niepełnych informacjach.

ust. 2 W przypadku ubezpieczenia na życie, ubezpieczyciel może powoływać się na zaniedbanie udzielenia informacji wyłącznie wtedy, kiedy miało miejsce zdarzenie objęte ubezpieczeniem, lub jeśli ubezpieczyciel zgodnie z art. 13-13 wystosował zawiadomienie w ciągu dwóch lat od rozpoczęcia ubezpieczenia. Powyższe ograniczenia nie mają zastosowania w przypadku popełnienia oszustwa.

Artykuł 13-5 Ograniczona odpowiedzialności ubezpieczyciela spowodowana stanem zdrowia ubezpieczonego

ust. 1 W przypadku ubezpieczenia od choroby, ubezpieczyciel nie ma prawa zastrzegać możliwość uchylenia się od odpowiedzialności, jeśli choroba istniała w momencie rozpoczęcia odpowiedzialności ubezpieczyciela. Ubezpieczyciel może jednak zastrzec możliwość uchylenia się od odpowiedzialności w przypadku, gdy:

pkt. 1 podstawą do uniknięcia odpowiedzialności są pozyskane przez ubezpieczyciela informacje o ubezpieczonym lub

pkt. 2 jeśli z konkretnego powodu ubezpieczyciel ma trudności z pozyskaniem informacji od ubezpieczonego. Wówczas, ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność w przypadku choroby, których ubezpieczony nie był świadom w momencie rozpoczęcia odpowiedzialności ubezpieczyciela.

ust. 2 W przypadku ubezpieczenia chorobowego, ubezpieczyciel, zgodnie z warunkami umowy ubezpieczenia, zastrzega prawo do ponoszenia odpowiedzialności wyłącznie za choroby, których symptomy pojawiły się po określonym czasie. Przepis ten stosuje się odpowiednio do ubezpieczenia od inwalidztwa połączonego z ubezpieczeniem na życie.

ust. 3 W przypadku przedłużenia ubezpieczenia zawartego na czas określony, ograniczenie odpowiedzialności ubezpieczyciela dotyczy wyłącznie chorób, na które cierpiał ubezpieczony w momencie zawarcia pierwotnej umowy ubezpieczenia.

Artykuł 13-6 Ograniczona odpowiedzialność w przypadku działalności ubezpieczonego o podwyższonym ryzyku

W przypadku, gdy ubezpieczyciel uzależnił zakres odpowiedzialności od rezygnacji ubezpieczonego z pewnych form aktywności lub nie narażania się na konkretne ryzyko, jego odpowiedzialność nie wygasa w momencie, gdy ubezpieczony podejmuje opisane powyżej czynności, bądź naraża się na ww. ryzyko pod warunkiem, że zdarzenie objęte ubezpieczeniem nie jest skutkiem opisanych powyżej sytuacji i czynności.

Artykuł 13-7 Zastrzeżenia wynikające z uzależnienia wysokości składki od warunków bytowych ubezpieczonego

W przypadku uzależnienia wysokości składki ubezpieczeniowej od warunków bytowych ubezpieczonego np.  wykonywany zawód itp., ubezpieczyciel ma prawo wymagać od ubezpieczającego zgłaszania wszelkich zmian dotyczących podanych wyżej okoliczności. Jeśli takie informacje nie zostaną zgłoszone ubezpieczycielowi najpóźniej przed terminem płatności pierwszej składki od chwili zaistnienia ww. zmiany, a co za tym idzie nie zwiększono składki ubezpieczeniowej, ubezpieczyciel może rościć sobie prawo do proporcjonalnego zmniejszenia swojej odpowiedzialności za wszystkie bez wyjątku zdarzenia objęte ubezpieczeniem. Odpowiedzialność szacowana jest na podstawie składki, której zażądałby ubezpieczyciel wiedząc o możliwości zmian warunków bytowych ubezpieczonego. Ubezpieczyciel obowiązany jest informować ubezpieczającego o tym przepisie przy okazji wezwania do zapłaty składki.

Artykuł 13-8 Szkody spowodowane umyślnie

ust.1 Ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności za szkody spowodowane umyślnie. Przepis ten nie obowiązuje, gdy ze względu na wiek lub stan psychiczny ubezpieczony nie był w stanie przewidzieć skutków popełnianych czynów. W przypadku ubezpieczenia od wypadku, ubezpieczyciel może zastrzec prawo do ograniczenia odpowiedzialności za samobójstwo lub próbę samobójczą, spowodowaną chorobą umysłową.

ust.2 W przypadku ubezpieczenia na życie, ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność za samobójstwo lub próbę samobójczą pod warunkiem, że minął przynajmniej rok od rozpoczęcia odpowiedzialności ubezpieczyciela lub jeśli ustalono, że w chwili zawarcia umowy ubezpieczenia ubezpieczony nie miał zamiaru popełnienia samobójstwa. W przypadku przedłużenia krótkoterminowego ubezpieczenia na życie obejmującego ryzyko śmierci okres jednego roku liczony jest od daty zawarcia pierwotnej umowy ubezpieczenia.

Artykuł 13-9 Szkody spowodowane niedbalstwem

ust.1 W przypadku ubezpieczenia innego niż ubezpieczenie na życie odpowiedzialność ubezpieczyciela może zostać ograniczona lub wyłączona, jeśli ubezpieczony spowodował szkodę na skutek rażącego zaniedbania lub zwiększył swoim działaniem rozmiar szkód. Przepis ten ma także zastosowanie, jeśli ubezpieczony na skutek rażącego niedbalstwa i nieprzestrzegania środków bezpieczeństwa spowodował szkodę objętą ubezpieczeniem. Wówczas, przy ocenie okoliczności zdarzenia, ubezpieczyciel powinien określić stopień winy, bieg wydarzeń, oraz czy ubezpieczony z własnej winy nie znajdował się w stanie nietrzeźwości. Ubezpieczyciel powinien także ocenić, jakie skutki poniesie za sobą zmniejszenie lub wygaśnięcie odpowiedzialności względem osoby uprawnionej do wypłaty roszczenia lub osób finansowo on niej zależnych.

ust. 2 Ubezpieczyciel nie może stwierdzić spowodowania szkody na skutek niedbalstwa w przypadkach innych niż opisane powyżej.

ust. 3 Ubezpieczyciel nie może powoływać się na powyższe przepisy, jeśli ubezpieczony nie był w stanie oszacować skutków swoich czynów z powodu wieku lub stanu psychicznego.

Artykuł 13-10 Zapobieganie uszkodzeniom ciała i szkodom majątkowym

Ubezpieczyciel nie może powoływać się na przepisy z art. 13-6, 13-8 i 13-9 w przypadku, gdy działania ubezpieczającego miały na celu uniknięcie uszkodzeń ciała lub szkód majątkowych oraz gdy podjęte działania są ogólnie uznane za słuszne.

Artykuł 13-11 Zgłaszanie szkody

ust. 1 Osoby poszkodowane powinny niezwłocznie zgłosić swoje roszczenia ubezpieczycielowi.

ust.2 Odpowiedzialność względem osób poszkodowanych może zostać ograniczona lub wyłączona, jeśli utrudniono ubezpieczycielowi możliwość zbadania okoliczności zajścia szkody, która to ocena jest niezbędna przy oszacowaniu odpowiedzialności ubezpieczyciela, lub utrudniono podjęcie kroków zmierzających do ograniczenia strat poprzez rażące zaniedbania w zakresie obowiązku zgłaszania szkód.

Artykuł 13-12 Działania ograniczające straty

ust. 1 Ubezpieczyciel ma prawo zażądać od ubezpieczonego podjęcia działań, które ograniczą zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela. Wówczas, ubezpieczyciel powinien pokryć koszty związane z podjęciem owych działań. Ubezpieczony nie jest zobowiązany do podporządkowania się zaleceniom ubezpieczyciela w sytuacji, gdy zalecane działania bez uzasadnienia ograniczają swobodę działań ubezpieczonego.

ust. 2 Ubezpieczyciel może ograniczyć lub znieść odpowiedzialność, jeśli ubezpieczony celowo, lub na skutek rażącego niedbalstwa nie wywiązał się z wykonania zalecanych działań.

Artykuł 13-13 Obowiązek ubezpieczyciela do  informowania o zamiarze korzystania z przysługujących mu praw

ust. 1 Ubezpieczyciel zobowiązany jest pisemnie powiadomić ubezpieczającego lub osobę uposażoną do roszczenia o częściowym lub całkowitym wyłączeniu odpowiedzialności oraz o wypowiedzeniu umowy ubezpieczenia zgodnie z przepisami zawartymi w niniejszym rozdziale. Zawiadomienie należy sporządzić niezwłocznie po ujawnieniu okoliczności uprawniających ubezpieczyciela do skorzystania z praw opisanych w art.13. W związku z powyższym, ubezpieczyciel zobowiązany do udzielenia informacji  ubezpieczającemu o możliwości wystąpienia do Komisji Odwoławczej zgodnie z zapisami art. 20-1, oraz alternatywnych sposobach rozpatrzenia sprawy bez udziału sądu.

ust.2 Jeśli ubezpieczyciel nie sporządzi takiego zawiadomienia, wówczas traci prawo do skorzystania z wyżej opisanych możliwości ograniczenia odpowiedzialności. W przypadku ubezpieczenia na życie, ubezpieczyciel oprócz pisemnego powiadomienia ubezpieczonego,   o którym mowa w akapicie powyżej w pierwszym zdaniu, powinien także zgłosić wszczęcie sprawy w Rejestrze Ubezpieczeń na Życie.

 

Rozdział 14. Składka ubezpieczeniowa

Artykuł 14-1 Termin płatności, wstępne roszczenie z tytułu składki

W przypadku, gdy zapłacenie składki nie jest warunkiem koniecznym rozpoczęcia zobowiązania ubezpieczyciela, termin zapłacenia składki ubezpieczeniowej zapada w chwili roszczenia, zgodnie z postanowieniami umowy ubezpieczenia. Termin płatności nie powinien być krótszy niż 30 dni od daty wysłania roszczenia przez ubezpieczyciela do ubezpieczającego. Jeżeli zobowiązanie ubezpieczyciela rozpoczęło się, będzie ono trwać nawet jeśli opłata nie zostanie uiszczona na czas.

 

Artykuł 14-2 Nieterminowa płatność składki, dalsze roszczenia z tytułu składki.

ust.1 Jeśli składka nie zostanie opłacona przed końcem terminu płatności określonym w art.14-1 oraz jeśli trwa zobowiązanie ubezpieczyciela, w celu likwidacji zobowiązania  na ubezpieczycielu ciąży obowiązek do wysłania kolejnego wezwania co do składki z terminem płatności przynajmniej 14 dni od daty jego wysłania. Roszczenie musi jasno określać, że zobowiązanie wygaśnie w przypadku, gdy składka nie zostanie zapłacona w określonym terminie.

ust.2 W przypadku przedstawienia przez ubezpieczającego dowodu, że nie był on zdolny do uiszczenia opłaty w określonym terminie, zobowiązanie ubezpieczyciela będzie trwać przez okres nie przekraczający trzech miesięcy od wskazanego terminu płatności.

ust.3 Jeżeli w przypadkach innych niż te określone w ust. 2 składka ubezpieczenia wypadkowego lub chorobowego jest zapłacona po upływie okresu płatności określonym w ust.1, wówczas płatność ta jest traktowana jako żądanie nowego ubezpieczenia. Jednakże mają tutaj odpowiednio zastosowanie przepisy art.12 ust.3 co do ubezpieczycieli będących odpowiedzialnymi jedynie od dnia, w którym składka została opłacona.   

Artykuł 14-3 Przywrócenie ubezpieczenia na życie bez przedstawienia szczegółowych danych dotyczących zdarzenia

ust. 1 Kiedy zobowiązanie ubezpieczycieli w przypadku ubezpieczenia na życie wygasło, po tym jak składka ubezpieczeniowa była płacona co najmniej przez okres jednego roku, ubezpieczenie może być zrealizowane ponownie bez przedstawienia szczegółowych danych dotyczących zdrowia ubezpieczonego pod warunkiem, że należne składki ubezpieczeniowe zostaną zapłacone w okresie do 6 miesięcy od upływu czasu określonego w art. 14- ust. 1. Jeżeli wartość odkupu ubezpieczenia została zrealizowana, wartość odkupu musi zostać także zwrócona ubezpieczycielom w tym samym okresie czasu, patrz art. 12-8 ust. 1. Jeżeli ubezpieczenie zostanie wznowione, zobowiązanie ubezpieczycieli  rozpoczyna się od dnia, po którym kwota została zapłacona. 

Artykuł 14-4 Szczególne roszczenia dotyczące składek w ubezpieczeniu na życie

ust. 1 W ramach ubezpieczenia na życie, ubezpieczyciel powiadomi każdego, zgodnie z art. 14-2 ust. 1, kto zgodnie z Rejestrem Ubezpieczycieli na Życie decyduje o ubezpieczeniu. Małżonek ubezpieczającego, ubezpieczony oraz strona wyznaczona jako końcowy uposażony mogą również wystąpić o takie powiadomienie. W przypadku niewysłania przez ubezpieczycieli powyższego powiadomienia, nie będą oni uprawnieni do stwierdzenia domniemanego braku płatności składki w stosunku do stron zainteresowanych.

Artykuł 14-5 Uznanie płatności za wykonaną

ust.1 Pomimo faktu, że ubezpieczyciel nie otrzymał składki, płatność będzie uznana za wykonaną, jeśli:

pkt.1 Pieniądze, czek czy płatność w innej formie zostały przesłane do ubezpieczyciela pocztą elektroniczną bądź telegraficznie.

pkt.2 Kwota została wpłacona na poczcie lub w banku.

pkt.3 Zlecenie przelewu zostało złożone w banku.

Rozdział 15. Dyspozycje dotyczące umowy ubezpieczenia i prawa otrzymywania świadczeń od ubezpieczyciela

Artykuł 15-1 Prawo do świadczeń od ubezpieczyciela w sytuacji gdy ubezpieczający nie dokonał żadnych dyspozycji dotyczących ubezpieczenia

ust. 1 Jeżeli ubezpieczający nie dokonał żadnych dyspozycji dotyczących ubezpieczenia, mają zastosowanie postanowienia ust. 2-6 niniejszego artykułu.

ust.2 W przypadku śmierci ubezpieczonego suma ubezpieczenia wypłacana jest współmałżonkowi. Jednakże powyższe nie ma zastosowania, jeżeli przed śmiercią ubezpieczonego orzeczono ich separację lub rozwód, nawet jeśli wyrok ten nie jest prawomocny. Suma ubezpieczenia otrzymywana przez współmałżonka nie powinna być włączana do majątku dzielonego później w sposób równy, zgodnie z ust. 77, porównaj z ustępem 58 Ustawy o Małżeństwie, chyba, że żyjący współmałżonek zachowuje niepodzielne prawo do posiadłości zgodnie z Artykułem III Ustawy o Dziedziczeniu.

ust.3 Suma ubezpieczenia nie wypłacana współmałżonkowi na podstawie ust.2, winna być przekazana spadkobiercom zgodnie z dziedziczeniem ustawowym lub testamentem. Jeżeli ubezpieczony posiadał niepodzielnie nieruchomość zgodnie z Artykułem III Ustawy o Dziedziczeniu, suma ubezpieczenia winna być włączona w majątek, przeznaczony do równego podziału pomiędzy spadkobierców zmarłego oraz jego współmałżonka, porównaj ustęp 26, punkt 1, podpunkt 1 Ustawy o Dziedziczeniu.

ust.4 Jeżeli wypłacenie sumy zastrzeżone jest pod warunkiem, że wskazane osoby nadal żyją, suma powinna być im przekazana.

ust.5 Jeśli ubezpieczono kilka osób wspólnie a suma ubezpieczenia wypłacana jest w przypadku śmierci jednej z nich, suma ubezpieczenia otrzymywana jest przez nadal żyjące osoby ubezpieczone. Jeśli takich osób jest więcej oraz jeżeli nie umówiono się inaczej, suma ubezpieczenia winna być podzielona równo.

ust.6 Suma ubezpieczenia wypłacana w przypadku zaistnienia innego zdarzenia niż śmierć ubezpieczonego, otrzymywana jest przez ubezpieczonego.

Artykuł 15-2 Wyznaczanie osoby uposażonej

ust.1 Ubezpieczający może wskazać jedną lub więcej osób które jako osoby uprawnione będą miały prawo otrzymać sumę ubezpieczenia z wszelkimi dodatkami, lub część sumy ubezpieczenia w momencie jej wypłacania. Jeśli ubezpieczający pozostaje w związku małżeńskim, współmałżonek powinien być poinformowany o takim wskazaniu, porównaj z ust. 6.

ust. 2 Wskazanie osoby uposażonej może być odwołane, chyba, że ubezpieczający złożył zapewnienie uposażonemu o nieodwołalności takiego wskazania.

Artykuł 15-3 Procedury wskazywania osoby uposażonej

ust. 1 Zakład ubezpieczeń musi zostać poinformowany pisemnie o wskazaniu osoby uposażonej oraz odwołaniu takiego wskazania. W przypadku zawierania umowy ubezpieczenia, ubezpieczyciel może zostać poinformowany w inny sposób o takim wskazaniu.

ust. 2 Jeżeli w testamencie dokonano szczegółowych ustaleń dotyczących ubezpieczenia, uznaje się za prawnie wiążący taki sposób wskazania osoby uposażonej lub jego unieważniania.

ust.3 Wskazanie osoby uposażonej lub jej odwołanie dokonane w inny sposób niż wymieniony w ust. 1 i 2 jest bezskuteczne.

Artykuł 15-4 Zasady interpretowania

ust.1 Jeżeli nie umówiono się inaczej lub jeżeli nie zachodzą inne okoliczności, mają zastosowanie poniższe postanowienia:

pkt. 1 Wskazanie osoby uposażonej dotyczy tylko sumy ubezpieczenia uzyskiwanej przez nią na wypadek śmierci ubezpieczonego.

pkt.2 Jeżeli ubezpieczający dokonał wskazania więcej niż jednej osoby uposażonej, ma zastosowanie Ustęp 66, Punkt 2 Ustawy o Dziedziczeniu.

pkt.3 Jeżeli uposażony zmarł przed śmiercią ubezpieczonego, ma zastosowanie Ustęp 66, Punkt 2 Ustawy o Dziedziczeniu.

pkt. 4 Jeżeli ubezpieczony wskazał współmałżonka, ma zastosowanie Ustęp 1, Punkt 2.

pkt.5 Jeżeli jako osoby uposażone wskazano spadkobierców ubezpieczonego, wskazanie  to dotyczy również spadkobierców umieszczonych w testamencie.

pkt.6 Jeżeli umowa ubezpieczenia jest przedmiotem jest przedmiotem zastawu, w momencie śmierci ubezpieczonego ma zastosowanie Ustęp 66, Punkt 4 Ustawy o Dziedziczeniu, zgodnie z relacją zachodzącą pomiędzy majątkiem obciążonym zastawem.

Artykuł 15-5 Prawa wynikające z umowy ubezpieczenia gdy wskazano osobę uposażoną

ust.1 Wskazanie osoby uposażonej nie wiąże się z jakimkolwiek ograniczeniem praw ubezpieczającego odnośnie dysponowania polisą lub praw wynikających z umowy ubezpieczenia. Jeżeli polisa ubezpieczeniowa została użyta jako zastaw kredytu hipotecznego, prawa osoby uposażonej winny być przedmiotem cesji na kredytodawcę, jeżeli nie umówiono się inaczej.

ust.2 Jeżeli wskazanie jest ostateczne, ubezpieczający nie ma prawa do rozporządzania wierzytelnością z umowy ubezpieczenia ze szkodą dla osoby uposażonej.

ust.3 Tak długo jak nie zaistnieje zdarzenie podlegające ubezpieczeniu, osoba uposażona nie ma prawa do dysponowania sumą ubezpieczenia. Jeżeli ubezpieczony zmarł a suma ubezpieczenia ma być wypłacona w późniejszym terminie, wszelkie prawa wynikające z umowy ubezpieczenia przechodzą na osobę uposażoną jeżeli nie zachodzą inne, przeciwne temu okoliczności.

Artykuł 15-6 Zmiana osoby uposażonej na prośbę osoby pozostającej na utrzymaniu

ust.1 Jeżeli otrzymanie przez osobę uposażoną sumy ubezpieczenia prowadziłoby do sytuacji rażącej niesprawiedliwości w stosunku do współmałżonka lub spadkobiercy spokrewnionego, którzy pozostawali na utrzymaniu ubezpieczonego lub był on zobligowany do ich utrzymywania, a którzy mieliby prawo do sumy ubezpieczenia na podstawie art.15-1, osoba pozostająca na utrzymaniu może wystąpić o to aby suma ubezpieczenia została przez nią otrzymana częściowo lub w całości. W uzasadnieniu takiej decyzji powinien zostać podany motyw wskazania osoby uposażonej, potrzeby osoby pozostającej na utrzymaniu oraz osoby uposażonej oraz czy osoba pozostająca na utrzymaniu została poinformowana o wskazaniu osoby uposażonej z odpowiednim wyprzedzeniem przed zaistniałą śmiercią ubezpieczonego.

ust.2 Powyższe ustalenia odnoszą się również do spadkobiercy spokrewnionego gdy współmałżonek ma prawo do sumy ubezpieczenia na podstawie art. 15-1 ust. 2.

ust.3 Roszczenia na podstawie ustępu pierwszego lub drugiego w stosunku do osoby uposażonej lub współmałżonka muszą być dochodzone na drodze sądowej w przeciągu roku od śmierci ubezpieczonego.

ust.4 Osoba uposażona lub współmałżonek którzy otrzymali sumę ubezpieczenia nie mają obowiązku spłacenia wyższej sumy niż ta, która była nienaruszona w momencie poinformowania ich o roszczeniu.

Artykuł 15-7 Cesja praw z umowy ubezpieczenia

W przypadku cesji wierzytelności z umowy ubezpieczenia, prawa cedenta przechodzą na cesjonariusza, chyba że umówiono się inaczej. Gdy następuje cesja ubezpieczenia wcześniejsze ustalenia dotyczące wskazania osoby uprawnionej do otrzymania sumy ubezpieczenia stają się nieważne, chyba że umówiono się inaczej lub zaistnieją inne okoliczności.

Artykuł 15-8 Zastaw na wierzytelności z umowy ubezpieczenia

ust.1 Wierzytelność z umowy ubezpieczenia kapitałowego może podlegać zastawowi. Zastaw obejmuje prawo do otrzymania sumy ubezpieczenia, kiedy możliwe będzie jej wypłacenie oraz prawo do kwoty wykupu ubezpieczenia. Jakiekolwiek dodatkowe postanowienia dotyczące  świadczeń, które zostały uzgodnione  w umowie podstawowej nie zostaną objęte zastawem, chyba że umówiono się inaczej.

ust.2 Bez wyrażenia zgody przez zastawnika nie jest możliwe, aby ubezpieczyciel wypłacił jakiekolwiek świadczenia przysługujące z tytułu ubezpieczenia.

ust.3 Jeżeli możliwym stało się wypłacenie świadczenia ubezpieczeniowego objętego zastawem, zastawnik może zażądać wypłaty kwoty wykupu ubezpieczenia. W takim wypadku zastawnik musi uprzednio w okresie dwóch miesięcy pozwolić dłużnikowi na skorzystanie z możliwości uniknięcia takiego roszczenia poprzez zaspokojenie roszczeń zastawnika lub poprzez wypłacenie zastawnikowi sumy równej kwocie wykupu ubezpieczenia. Zastawnik nie jest upoważniony do kierowania roszczeń dotyczących zastawu polisy ubezpieczeniowej w jakikolwiek inny sposób.

ust.4 Jeżeli wierzytelność z umowy ubezpieczenia była przedmiotem zastawu hipotecznego, gdy po śmierci ubezpieczonego roszczenie stanowiące przedmiot zastawu zostało zaspokojone z majątku zmarłego, władający tym majątkiem może dochodzić zaspokojenia z umowy ubezpieczenia, chyba że co innego wynika z okoliczności. ubezpieczenie zostało obciążone hipoteką i gdy w razie śmierci ubezpieczonego roszczenie zastawnika pokrywane jest z majątku zmarłego, możliwe jest domaganie się wypłacenia roszczenia z kwoty, na którą opiewało ubezpieczenie, chyba że umówiono się inaczej lub zaistnieją inne okoliczności.

Artykuł 15-9 Utrata prawa do żądania sumy ubezpieczenia

Przepisy zawarte w Ustępie 73 Ustawy o Dziedziczeniu  obowiązują odpowiednio każdego kto jest uposażony do otrzymania sumy ubezpieczenia wedle postanowień niniejszego artykułu. Dotyczy to również świadczeń z tytułu ubezpieczenia, które są wypłacane w przypadku kalectwa powstałego w wyniku wypadku. W przypadku objęcia osoby trzeciej umową ubezpieczenia na życie, jakiekolwiek świadczenia, które zostały odebrane ubezpieczającemu, przechodzą na ubezpieczonego, lub jeżeli osoba ubezpieczona nie żyje, na jej spadkobierców zgodnie z przepisami Art. 15, Ustęp 1, Punkty 2 i 3.

Artykuł 15-10 Ubezpieczenie rentowe

Postanowienia niniejszego artykułu w stosunku do ubezpieczeń rentowych mają zastosowanie jedynie w zakresie, który nie został określony w umowie lub nie znajduje zastosowania w innych ustawach. Mają również zastosowanie w ramach zapisów zawartych w umowie ubezpieczenia za zgodą organów nadzoru.

Rozdział 16. Relacje dotyczące wierzycieli ubezpieczonego

Artykuł 16-1 Ogólne zasady dotyczące ochrony wierzycieli

ust. 1 Przed wystąpieniem wypadku ubezpieczeniowego określonego w umowie ubezpieczenia, prawa z umowy ubezpieczenia nie mogą stanowić przedmiotu zaspokojenia wierzycieli, chyba że beneficjentem umowy ubezpieczenia jest osoba inna niż małżonek ubezpieczającego lub ubezpieczony.

ust. 2 Suma ubezpieczenia, wypłacana po śmierci ubezpieczonego nie może być przejęta przez wierzycieli zmarłego chyba, że ustalono inaczej podczas wyznaczania osoby uposażonej do odbioru sumy ubezpieczenia.  W takim przypadku obowiązuje odpowiednio art.15 ust. 4.

ust.3 Gdy świadczenie z umowy ubezpieczenia staje się wymagalne z chwilą wystąpienia wypadku ubezpieczeniowego innego niż śmierć ubezpieczanego wierzyciele ubezpieczonego przez okres 1 roku od dnia wymagalności świadczenia z umowy ubezpieczenia nie mogą dochodzić zaspokojenia z roszczenia ubezpieczanego przeciwko ubezpieczycielom. Przepis ma również zastosowanie do wierzycieli małżonka w sytuacji gdy małżonek ubezpieczonego staje się uprawniony do świadczenia ubezpieczającego, które staje się wymagalne.

Rozdział 17. Rejestr ubezpieczeń na życie

Artykuł 17-1 Rejestr ubezpieczeń na życie

ust.1 Zakład ubezpieczeń na życie ma obowiązek zarejestrować każda zawartą umowę ubezpieczenia na życie. Dla każdej umowy, rejestr powinien zawierać dane szczegółowe

pkt. 1 warunki zabezpieczenia odnoszące się do umowy

pkt. 2 prawa ustalone względem przyszłych zysków

pkt. 3 płatność składek, oraz

pkt. 4 tożsamość ubezpieczającego oraz ubezpieczonego.

ust. 2 Jeżeli ktokolwiek nabywa prawa do ubezpieczenia, ubezpieczyciel powinien na wniosek takiej osoby zarejestrować nabycie prawa. Jeżeli nabycie prawa wynika z dobrowolnej dyspozycji, warunkiem odnotowania tego w rejestrze jest wydanie dyspozycji przez osobę odnotowaną w rejestrze jako ubezpieczający. Ubezpieczyciel powinien poinformować zarówno ubezpieczającego jak i pełnomocnika o dokonaniu rejestracji.

ust. 3 Wcześniejsza rejestracja nabycia prawa może zostać na wniosek usunięta z rejestru po przedstawieniu dowodów na wygaśnięcie prawa lub za zgodą ubezpieczającego na jego usunięcie.

ust. 4 Odwracalne wskazanie osoby uposażonej może być odnotowane w rejestrze lub z niego usunięte wyłącznie na wniosek osoby zarejestrowanej jako ubezpieczający. Zawiadomienie przez ubezpieczającego z art. 15-8 ust. 1 jest uważane za wniosek odnotowania w rejestrze bądź usunięcia z rejestru.

ust.5 Jeżeli majątek ubezpieczającego stał się przedmiotem poświadczenia przez administratora publicznego, fakt ten musi zostać odnotowany na wniosek Sądu Spadkowego, porównaj ustęp 14, punkt drugi ustawy dotyczącej spadków. Jeżeli postępowanie publiczne zostało rozpoczęte z powodu obowiązkowego postępowania układowego, bankructwa lub likwidacji majątku ubezpieczającego, fakt ten powinien zostać odnotowany na wniosek komitetu spłaty długu, lub zarządcy majątku lub Sądu Spadkowego, porównaj Ustęp 36-79 Ustawy o Niewypłacalności. Ma to również zastosowanie w razie ubezwłasnowolnienia, porównaj Ustęp 14, Punkt drugi Ustawy dotyczącej Niezdolności osób do wykonywania czynności prawnych.

ust. 6 Wniosek o rejestrację zostanie umieszczony w dzienniku z datą wpłynięcia do zakładu ubezpieczeń i zostanie odnotowany w rejestrze w pierwszej kolejności.

Artykuł 17-2 Wyciągi

ust.1 Wyciągi z rejestru mogą zostać udostępnione na wniosek ubezpieczającego, współmałżonka, ubezpieczonego, ostatecznego uposażonego, posiadacza hipoteki lub zastaw polisy ubezpieczeniowej lub Sądu Spadkowy. Wyciąg musi się pokrywać z wpisem w rejestrze z czasu dostarczenia go przez ubezpieczyciela.

ust. 2 Wyciąg zgodnie z pkt. 1 powinien zawierać wyłącznie dane ważne dla osoby wnioskującej. W innym przypadku ubezpieczyciel powinien nie ujawniać zawartości Rejestru Ubezpieczeń na Życie.

ust.3 Król ma prawa wydać dalsze przepisy w sprawie zawartości wyciągów zgodnie z pierwszym zdaniem pkt. 2, oraz ma prawo do ustanowienia zabezpieczenia płatności określonej później kaucji.

Artykuł 17-3 Konflikt praw uzyskanych w ubezpieczeniu

ust. 1 W przypadku konfliktu, zarejestrowane nabycie prawa do ubezpieczenia ma pierwszeństwo nad nabytym prawem do ubezpieczenia, które nie zostało wpisane do dziennika najpóźniej tego samego dnia. Jeżeli więcej niż jedno prawo zostało zapisane w dzienniku tego samego dnia, są one równoważne.

ust.2 Jednakże zabezpieczenie z pkt. 1, wcześniejsze nabycie prawa ma pierwszeństwo przed późniejszym, jeżeli późniejsze zostało stworzone przez dobrowolne rozporządzenie, oraz pod warunkiem, że w czasie, gdy prawo nabywcy zostało wpisane do dziennika, nabywca miał świadomość lub powinien mieć świadomość o wcześniejszym prawie.

Artykuł 17-4 Postawa pełnomocnika w stosunku do ubezpieczyciela

ust.1 Jeżeli osoba weszła w posiadanie rejestracji w dobrej wierze nabycia prawa poprzez porozumienie, ubezpieczyciel nie ma obowiązku wnoszenia sprzeciwu wobec takiej osoby innego niż ten wspomniany w powiadomieniu pełnomocnika zgodnie z ust. 2.

ust.2 Ubezpieczyciel może jednakże wnieść sprzeciw oparty na:

pkt. 1 okoliczności wspomniane w art. 13, których ubezpieczycie nie był świadomy do czasu wysłania powiadomienia zgodnie z art. 17-1 ust.2

pkt.2 nie uiszczenie składki po wysłaniu powiadomienia zgodnie z art. 17-1 ust.2 porównaj jednak art. 14-4, lub

pkt.3 opłacenie płatnej raty emerytury, rocznej renty lub odsetek, które zgodne z umową obowiązują przez określona liczbę lat nawet, jeżeli dokonano wpłaty przed wysłaniem powiadomienia zgodnie z art. 17-1 ust.2.

Artykuł 17- 5 Wypłacenie ubezpieczonej sumy osobom uposażonym

Jeżeli Ubezpieczyciel w dobrej wierze wypłacił sumę ubezpieczenia lub wartość wykupu polisy osobie wpisanej w rejestr jako uposażonej lub posiadającej prawo do kwoty ubezpieczenia zgodnie z art. 15-1, nie ma opcji sugerowania ubezpieczycielowi, że ktoś inny miał większe prawo.

Artykuł 17-6 Wykluczenie sprzeciwu przez posiadacza tytułu

Jeżeli osoba w dobrej wierze zarejestrowała prawo będące skutkiem porozumienia z osobą która wg rejestru jest ubezpieczającym, nie można zarzucać tej osobie że jej lub jego prawo do dyspozycji jest wynikiem niezgodnego z prawem nabycia uprawnienia. Jednakże, nie ma to zastosowania w przypadku, gdy ta niezgodność jest wynikiem oszustwa, fałszerstwa, niemocy prawnej, choroby psychicznej lub poważnego przymusu zgodnie z art. 28 Ustawy o Umowach.

Artykuł 17-7 Zamiar ubezpieczającego

Wszystko, o czym mowa w tym artykule na temat dyspozycji wydanych przez ubezpieczającego odnosi się również do dyspozycji wydanych przez osobę o ograniczonym prawie do ubezpieczenia.

Artykuł 17-8 Przepisy

Król ma prawo wydać dalsze określonej przepisy dotyczące Rejestru Ubezpieczeń na Życie.

Rozdział 18. Ustalenie odszkodowania, przedawnienia

Artykuł 18-1 Obowiązek udzielenia informacji w postępowaniu roszczeniowym

ust. 1 W przypadku, gdy podmiot objęty ubezpieczeniem chce zgłosić roszczenie o świadczenie do zakładu ubezpieczeń, ma on obowiązek dostarczenia dostępnych mu informacji i dokumentów wymaganych przez ubezpieczyciela do wydania decyzji odnośnie roszczenia i wypłacenia sumy ubezpieczenia określonej w umowie.

ust.2 W przypadku, gdy osoba objęta ubezpieczeniem udzieli w postępowaniu roszczeniowym niepełnych lub nieprawdziwych informacji, o których wie lub powinna wiedzieć, że doprowadzą do wypłaty odszkodowania, do którego tak naprawdę nie jest upoważniona, traci ona prawo do jakichkolwiek roszczeń o świadczenie ze strony ubezpieczyciela w ramach tej lub jakiejkolwiek innej umowy ubezpieczeniowej obejmującej to samo zdarzenie. Jeśli zatajone lub nieprawdziwe informacje odnoszą się tylko do jakiejś mało istotnej części roszczenia lub jeśli zaistniały jakieś inne, szczególne okoliczności to osoba objęta ubezpieczeniem może otrzymać częściową rekompensatę. Art. 13., rozdziału 13 stosuje się odpowiednio.

ust.3 W przypadku zaistnienia sytuacji wymienionych w pkt. 2 ubezpieczyciel może rozwiązać umowę zawartą z osobą ubezpieczoną z tygodniowym wymówieniem. Art. 4., rozdziału 12 ust.3, pierwsze, drugie i czwarte zdanie stosuje się odpowiednio.

Artykuł 18-2 Wypłata odszkodowania lub sumy ubezpieczenia

ust.1 Ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie lub sumę ubezpieczenia na podstawie uznania roszczenia, po upływie odpowiedniego czasu potrzebnego na wyjaśnienie okoliczności i ustalenie ostatecznej odpowiedzialności ubezpieczyciela. Jeśli ubezpieczyciel jest odpowiedzialny za wypłatę renty inwalidzkiej, możliwe jest określenie dalszych warunków pokrycia szkód, takich jak określenie stopnia niepełnosprawności i daty uznania roszczenia.

ust.2 Jeżeli odpowiedzialność ubezpieczyciela zostanie wyjaśniona wcześniej, będzie on zobowiązany do wypłacenia przynajmniej części żądanej sumy z odpowiednim wyprzedzeniem.

Artykuł 18-3 Możliwość kompensaty przez ubezpieczyciela wypłaty odszkodowania lub sumy ubezpieczenia

ust.1 W przypadku wypłaty odszkodowania lub sumy ubezpieczenia ubezpieczającemu, ubezpieczyciel jest uprawniony do kompensaty składki odnośnie tej samej lub innej umowy z ubezpieczycielem.

ust.2 W przypadku wypłaty odszkodowania lub sumy ubezpieczenia do innego odbiorcy niż właściciel polisy, ubezpieczyciel jest uprawniony do kompensaty składki tylko w przypadku tej samej polisy zawartej w ciągu dwóch lat poprzedzających wypłatę odszkodowania. Jeśli wypłacana suma musi zostać podzielona na więcej niż jednego odbiorcę, kompensata powinna być podzielone po równo dla każdego odbiory.

 

Artykuł 18-4 Odsetki od odszkodowania lub sumy ubezpieczenia

ust.1 Ubezpieczyciel jest odpowiedzialny za wypłatę odsetek od odszkodowania lub sumy ubezpieczenia jeśli nie zostały one wypłacone przez dwa miesiące od powiadomienia zakładu ubezpieczeń o wypadku podlegającym ubezpieczeniu.

ust.2 W przypadku, gdy ubezpieczyciel jest odpowiedzialny za zwrot kosztów poniesionych bezpośrednio z kieszeni ubezpieczonego, termin naliczania odsetek następuje najwcześniej po dwóch miesiącach od momentu poniesienia przez ubezpieczonego kosztów podlegających zwrotowi. W przypadku kiedy ubezpieczyciel jest odpowiedzialny za zwrot kosztów dziennych świadczeń ubezpieczeń społecznych itp., odsetki powinny zostać wypłacone dopiero po miesiącu od wygaśnięcia okresu korzystania z dziennych świadczeń ubezpieczeń społecznych, za pokrycie których odpowiedzialny jest ubezpieczyciel.

W przypadku gdy ubezpieczyciel jest odpowiedzialny za pokrycie konkretnych kwot, których data wymagalności została wcześniej określona, odsetki powinny zostać wypłacone od daty wymagalności.

ust.3 W przypadku, gdy osoba uprawniona do świadczeń nie dostarczy dostępnych jej informacji i dokumentów określonych w art. 1 ust. 1., nie będzie ona mogła zgłosić roszczenia o odsetki za opóźnienia w wypłacie spowodowane niedostarczeniem owych informacji i dokumentów. Dotyczy to również sytuacji w której osoba uprawniona do świadczeń bezprawnie odmawia pełnego lub częściowego wyjaśnienia sytuacji.

ust.4 W przeciwnym wypadku regulacje odnośnie odsetek określone są w art. 2 ust. 2 i 3,. ustawy odnoszącej się do odsetek od zaległych płatności z dnia 17 grudnia 1976 roku, nr 100.

ust.5 Odsetki muszą zostać wypłacone, nawet jeśli suma ubezpieczenia została przekroczona. W warunkach odszkodowania powinien znaleźć się zapis o określonym w tym artykule, prawie do odsetek.

Artykuł 18-5 Okres na zgłoszenie zdarzenia ubezpieczycielowi i podjęcie czynności prawnych w przypadku ubezpieczeń wypadku lub choroby

ust.1 Osoba, która jest uprawniona do odszkodowania z tytułu ubezpieczenia wypadku lub choroby, utraci prawo do odszkodowania jeśli roszczenie nie zostało zgłoszone ubezpieczycielowi w ciągu roku od momentu, kiedy strona uprawniona dowiedziała się o okolicznościach, w których owo prawo powstało.

ust.2 Jeżeli ubezpieczyciel odrzucił całkowicie lub częściowo roszczenie o odszkodowanie, strona zainteresowana traci prawo do odszkodowania jeśli w okresie sześciu miesięcy od momentu otrzymania na piśmie powiadomienia o odmowie, nie zostaną wszczęte postępowania sądowe lub jeśli nie zostanie złożone odwołanie do Komisji Odwoławczej, zgodnie z art. 1., rozdziału 20. Powiadomienie powinno zawierać informację o długości okresu, w którym możliwe jest odwołanie się, w jaki sposób może on zostać przerwany oraz o konsekwencjach nie zastosowania się do treści tego powiadomienia. Art 10., punkt 2. i 3. ustawy, odnoszący się do przedawnienia (ustawa z dnia 18 maja 1979) stosuje się odpowiednio.

Artykuł 18-6 Przedawnienie

ust.1 Roszczenie do sumy ubezpieczenia w ubezpieczeniu kapitałowym na życie zostanie przedawnione po 10 latach, a pozostałe roszczenia do odszkodowania lub sumy ubezpieczenia po 3 latach. Okres ten rozpoczyna się końcem roku kalendarzowego, w którym osoba uprawniona do roszczeń pozyskała wystarczającą wiedzę na temat okoliczności, z których wynika roszczenie. Roszczenie ulegnie przedawnieniu najpóźniej po odpowiednio 20 lub 10 latach od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło zdarzenie. Jeżeli w przypadku ubezpieczenia od wypadku lub choroby, ubezpieczyciel wysłał powiadomienie, zgodnie z art. 18 ust. 2 przedawnienie następuje najwcześniej po wygaśnięciu uzgodnionego terminu.

ust.2 Roszczenie wynikające z ubezpieczenia emerytalnego lub rentowego ulega przedawnieniu po upływie 10 lat od daty wypłaty ostatniego świadczenia. W przypadku kiedy żadne świadczenie nie zostało wypłacone, okres ten rozpoczyna się w dniu, w którym osoba uprawniona do otrzymywania świadczeń mogłaby złożyć roszczenie o jego pierwszą wypłatę. Roszczenie o zalegle świadczenia zostaje przedawnione po upływie 3 lat, od czasu kiedy powinny one zostać wypłacone.

ust.3 Roszczenia zgłoszone ubezpieczycielowi przed końcem okresu przedawnienia, ulęgną przedawnieniu najwcześniej po 6 miesiącach od otrzymania przez ubezpieczonego odrębnego powiadomienia na piśmie, informującego o wywołaniu skutku przedawnienia. Powiadomienie to musi zawierać informacje, w jaki sposób okres przedawnienia może zostać przerwany. Okres przedawnienia nie zostanie przedłużony zgodnie z ta klauzulą, jeśli upłynęło 10 lat od momentu zgłoszenia roszczeń.

ust. 4 W przeciwnym razie mają zastosowanie postanowienia ustawy o przedawnieniu  z dnia 18 maja 1979, nr 18. Okres wymieniony w punkcie 2., w zdaniu trzecim, nie może jednak zostać przedłużony zgodnie z Art. 10 ustawy.

Zmienione przez ustawy z dnia 24 stycznia 1997, nr 15, 26 czerwca 1998, nr 46 (weszły w życie z dniem 1 października 1998, zgodnie z dekretem z 26 czerwca 1998 nr 600 odnoszą się tylko do roszczeń zgłoszonych zakładowi ubezpieczeń po dacie wejścia w życie).

Rozdział 19. Przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń grupowych

Artykuł 19-1 Przepisy ogólne

Jeżeli przepisy zawarte w niniejszym rozdziale nie stanowią inaczej, do umów ubezpieczenia grupowego stosuje się odpowiednio przepisy ogólne Ustawy.

Artykuł 19-2 Podstawowe elementy umowy ubezpieczenia grupowego

ust. 1 Warunki umowy ubezpieczenia grupowego muszą określać:

pkt.1 świadczenia ubezpieczyciela w ramach umowy,

pkt.2 czy możliwe jest dokonanie zastrzeżenia przeciwko przystąpieniu do ubezpieczenia grupowego,

pkt.3 kto, zgodnie z umową, jest lub może zostać członkiem grupy ubezpieczeniowej,

pkt.4 jak zostać członkiem grupy ubezpieczeniowej, dokonać zastrzeżenia przeciwko przystąpieniu do ubezpieczenia lub zrezygnować z ubezpieczenia,

pkt.5 czy istnieje obowiązek prowadzenia listy członków grupy ubezpieczeniowej i na kim ciąży na ubezpieczającym czy na ubezpieczycielu,

pkt6. kto jest zobowiązany do zapłaty na rzecz ubezpieczyciela składki ubezpieczeniowej: ubezpieczający czy poszczególne osoby ubezpieczone,

pkt.7 obowiązki ubezpieczającego w zakresie przekazywania i przyjmowania informacji,

pkt.8 kto jest uprawniony do sumy ubezpieczeniowej jeżeli przepisy paragrafu 15-1 zostaną uchylone,

pkt.9 jakie przesłanki muszą zostać spełnione, aby zaczęły obowiązywać lub w dalszym ciągu obowiązywały warunki umowy ubezpieczenia,

pkt.10 zakres, w jakim ubezpieczony może zarządzać swoimi prawami przewidzianymi
w umowie, por. art. 19-12 oraz 19-13.

ust.2 Umowa emerytalnego ubezpieczenia grupowego musi określać czy nadwyżka z ubezpieczenia przysługuje ubezpieczającemu czy członkowi grupy ubezpieczeniowej. Wszelkie nadwyżki pochodzące z funduszy programów emerytalnych niepartypacyjnych, wraz z ulgami podatkowymi, powinny zostać wykorzystane zgodnie z zasadami określonymi w Ustawie o Emeryturach i Rentach Pracowniczych.  Wszelkie nadwyżki pochodzące z funduszy składkowych programów emerytalnych, wraz z ulgami podatkowymi, powinny zostać wykorzystane zgodnie z przepisami Ustawy o Systemie Świadczeń o Określonym Poziomie Składek.

Artykuł 19-3 Informacje dotyczące ubezpieczenia

Po ustaleniu programu ubezpieczeniowego, oraz później we właściwym czasie, ubezpieczyciel oraz ubezpieczający są obowiązani w sposób odpowiedzialny informować ubezpieczonych oraz osoby przystępujące do ubezpieczenia grupowego o kwestiach wyszczególnionych w art. 19-2 oraz o dodatkowym zakresie ubezpieczenia, który mogą wykupić.

Artykuł 19-4 Polisa ubezpieczeniowa

ust. 1 W przypadku sporządzenia listy członków grupy ubezpieczeniowej, zgodnie z art. 19-2 pkt. 5,  osoba prowadząca wyżej wymienioną listę, jest zobowiązana bez nadmiernej zwłoki dostarczyć każdemu, kto przystępuje do ubezpieczenia grupowego, polisę ubezpieczeniową  oraz warunki umowy ubezpieczenia.

ust.2 Strona, która otrzymała polisę ubezpieczeniową, nie może stwierdzić, że nie jest w stanie spełnić warunków przystąpienia do programu ubezpieczeniowego lub nie jest uprawniona do świadczeń wynikających z polisy. Powyższej zasady nie stosuje się jednak w przypadku, gdy treść polisy zawiera przesłanki świadczące w sposób ewidentny o niespełnianiu ww. warunków przez osobę przystępującą do programu ubezpieczeniowego lub jej braku uprawnień do świadczeń wynikających z polisy. Zasada ta również nie ma zastosowania w sytuacji, w której Ubezpieczyciel oświadcza, iż jest całkowicie lub częściowo zwolniony od odpowiedzialności na podstawie przepisów art. 13-2, lub gdy złożono wypowiedzenie umowy albo dokonano jej zmian zgodnie z przepisami art. 19-6 lub 19-8.

Artykuł 19-5  Rozpoczęcie odpowiedzialności ubezpieczyciela

ust. 1 O ile nie uzgodniono inaczej lub z okoliczności nie wynika nic innego, odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się z chwilą zawarcia umowy.

ust.2 Dla osoby przystępującej do ubezpieczenia w późniejszym terminie, ubezpieczenie zaczyna obowiązywać, zgodnie z umową, w momencie otrzymania przez nią zawiadomienia lub zapłacenia składki ubezpieczeniowej, a gdy zawiadomienie nie jest wymagane, w momencie spełnienia warunków przystąpienia do programu ubezpieczeniowego.

Artykuł 19-6 Ustanie ochrony ubezpieczeniowej

ust.1 Jeżeli członek grupy ubezpieczeniowej, dla której prowadzona jest lista osób ubezpieczonych, wystąpi z grupy objętej ochroną ubezpieczeniową, jego ubezpieczenie wygasa najwcześniej po 14 dniach od dnia wysłania pisemnego monitu przez ubezpieczyciela lub ubezpieczającego. W przypadku ubezpieczenia bez wykazu osób ubezpieczonych, lub w przypadku, gdy monit, o którym mowa w zdaniu poprzednim, nie zostanie wysłany, ubezpieczenie wygasa najwcześniej po 2 miesiącach od momentu rezygnacji ubezpieczonego z umowy ubezpieczenia. W przypadku wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego, za które ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność, w sytuacjach opisanych w powyższych zdaniach, ubezpieczyciel może zmniejszyć wysokość należnego odszkodowania o kwotę jaką ubezpieczony, o którym mowa, otrzymuje z tytułu odszkodowania w ramach umowy z innym ubezpieczycielem.

ust.2 Jeżeli ubezpieczający lub ubezpieczyciel wypowie umowę ubezpieczenia lub jej nie przedłuży lub gdy odpowiedzialność ubezpieczyciela wygasa z powodu nieopłacenia składki ubezpieczeniowej przez ubezpieczającego, osoby ubezpieczone powinny zostać powiadomione o tym pisemnie lub w inny prawnie skuteczny sposób. Dla każdego ubezpieczonego umowa ubezpieczenia przestaje obowiązywać nie wcześniej niż miesiąc  po wysłaniu powiadomienia lub przekazaniu informacji innym sposobem. Zdanie trzecie, podpunkt pierwszy, znajduje odpowiednio zastosowanie.

ust.3 Przepisów niniejszego paragrafu nie stosuje się w przypadku ubezpieczeń, które z założenia obowiązują przez ograniczony okres czasu.

Artykuł 19-7 Prawo ubezpieczonego do kontynuowania indywidualnie ubezpieczenia na życie

ust.1 Po wygaśnięciu umowy grupowego ubezpieczenia na życie, każdy ubezpieczony jest uprawniony do kontynuowania umowy ubezpieczenia z indywidualnym przeliczeniem składki bez konieczności aktualizacji danych o stanie zdrowia. Uprawnienia takie przysługują także ubezpieczonemu, który z przyczyn innych niż wiek wystąpił z grupy ubezpieczeniowej. Ubezpieczony musi zostać poinformowany pisemnie albo w inny prawnie skuteczny sposób
o prawie do wykupienia kontynuacji ubezpieczenia. Ubezpieczony powinien skorzystać z tego prawa w ciągu 6ciu miesięcy od wygaśnięcia odpowiedzialności ubezpieczyciela.

Ust.2 Ustęp pierwszy dotyczy wyłącznie ubezpieczenia wykupionego u ubezpieczyciela, który posiada zezwolenie na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej.

Artykuł 19-8 Zmiana warunków ubezpieczenia

ust. 1 Ubezpieczyciel może zastrzec sobie prawo dokonywania zmian warunków ubezpieczenia oraz wysokości składki ubezpieczeniowej w okresie ważności umowy ubezpieczenia.

ust.2 W przypadku zmiany warunków umowy ubezpieczenia na niekorzyść ubezpieczonego, stosuje się odpowiednio przepisy art. 19-6 ust.2

 

Artykuł 19-9 Przepływ informacji pomiędzy ubezpieczonym a stronami umowy ubezpieczenia

ust.1 Dostarczenie zawiadomienia dotyczącego umowy ubezpieczenia przez ubezpieczonego ubezpieczającemu uznaje się za tożsame z przekazaniem zawiadomienia ubezpieczycielowi. Zasada ta jednak nie znajduje zastosowania w przypadku gdy ubezpieczony ma podstawy przypuszczać, że powyższe zawiadomienie nie dotrze do ubezpieczyciela, a ma możliwość temu zapobiec.

ust.2 Jeżeli na podstawie niniejszej Ustawy lub w ramach umowy ubezpieczenia ubezpieczający jest obowiązany przekazać zawiadomienie związane z umową ubezpieczenia  ubezpieczonemu lub poinformować go w inny sposób, a nie spełni tego zobowiązania, zaniedbanie to jest równoznaczne z niespełnieniem zobowiązania ze strony ubezpieczyciela. Zasada ta jednak nie znajduje zastosowania w przypadku gdy ubezpieczony inaczej poznał treść zawiadomienia i mógł w związku z tym powziąć odpowiednie działania.

Artykuł 19-10 Wystawienie polisy ubezpieczenia bez określenia szczegółów ryzyka

W przypadku ubezpieczenia grupowego istnieje możliwość wprowadzenia zapisu, z wyjątkiem art. 13-5, zgodnie z którym ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności za niezdolność do wykonywania pracy, jaka wydarzyła się w ciągu 2 lat od momentu rozpoczęcia odpowiedzialności ubezpieczyciela w wyniku choroby lub schorzenia, które wystąpiły w tym okresie u ubezpieczonego i o których, jak się przyjmuje, ubezpieczony wiedział. Tą samą zasadę stosuje się w sytuacji wystąpienia ryzyka związanego z współubezpieczonym, który nie dostarczył świadectwa zdrowia. Powyższa zasada ma także zastosowanie w przypadku świadczeń, które przechodzą na pozostałych przy życiu członków rodziny ubezpieczonego w wyniku jego zgonu, jednakże okres zawieszenia odpowiedzialności ubezpieczyciela nie może przekroczyć jednego roku od momentu rozpoczęcia tej odpowiedzialności.

Artykuł 19-11 Prawo do świadczenia z tytułu śmierci ubezpieczonego

ust.1 W ubezpieczeniu grupowym, w którym ubezpieczony nie wskazał uposażonego, istnieje możliwość wprowadzenia zapisu, że uprawnienie do otrzymania sumy ubezpieczenia przysługuje ubezpieczającemu.

ust.2 Jeżeli zostało wykupione ubezpieczenie grupowe na życie pracownika, umowa zawarta  pomiędzy pracodawcą i pracownikami lub ich zrzeszeniem może zawierać przepisy dotyczące uprawnienia do otrzymania sumy ubezpieczenia z tytułu zgonu ubezpieczonego, które należy zawrzeć również w umowie ubezpieczenia. Powyższa zasada ma także zastosowanie w przypadku gdy związek, stowarzyszenie lub klub wykupuje ubezpieczenie grupowe na życie dla swoich członków.

ust.3 W razie niepodjęcia decyzji w trybie przewidzianym w podpunktach pierwszym i drugim, oraz niewyznaczenia przez ubezpieczonego beneficjenta umowy ubezpieczenia (por. art. 19-2), stosuje się przepisy art. 15-1 ust. 2, 3 i 4 w odniesieniu do pozostałych przy życiu członków rodziny ubezpieczonego.

Artykuł 19-12 Wyznaczenie osoby uposażonej

ust.1 Ubezpieczony może wyznaczyć beneficjenta umowy ubezieczenia jeżeli samodzielnie składa wniosek o ubezpieczenie grupowe bezpośrednio do ubezpieczyciela.

ust.2 Powyższe stosuje się również do innych form ubezpieczenia grupowego, chyba że warunki umowy ubezpieczenia stanowią inaczej.

ust.3 W przypadku zastosowania przepisów art. 15-2 do 15-6, wszelkie postanowienia dotyczące ubezpieczającego stosuje się również w odniesieniu do ubezpieczonego.

 

Artykuł 19-13 Cesja praw i zabezpieczenie kredytu hipotecznego

Dopóki roszczenie ubezpieczonego względem ubezpieczyciela nie stało się wymagalne, ubezpieczony nie jest uprawniony do scedowania swoich praw. Prawa wynikające z grupowego ubezpieczenia na życie (ubezpieczenia kapitałowego) mogą stanowić zabezpieczenie kredytu hipotecznego, o ile postanowienia umowy nie przewidują inaczej.

Artykuł 19-14 Uchylenie zapłaty składki

Przy zastosowaniu przepisów art. 16-2 ust. 1, zapłata składki w ramach programu emerytalnego nie może być uznana za nieuzasadnioną  o ile składki były lub mogły być odliczone od kosztów podatku dochodowego ubezpieczającego.

Artykuł 19-15 Ewidencja ubezpieczonych

ust.1 W przypadku ubezpieczeń grupowych, ubezpieczyciel nie jest zobowiązany do odnotowywania które z osób ubezpieczonych znajdują się w Rejestrze Ubezpieczeń na Życie o ile nie uzgodniono inaczej.

ust.2 Każdy, kto w drodze domniemania faktycznego stwierdzi członkostwo w grupie ubezpieczeniowej której członkowie nie są rejestrowani, może wnioskować o wydanie odpisu powyższego Rejestru.

Król może postanowić, że przepisy art. 17-2 do 17-4 znajdują odpowiednio zastosowanie do rejestru ubezpieczonych w ramach ubezpieczenia grupowego prowadzonego przez ubezpieczającego.

Artykuł 20-1

Jeśli na mocy umowy zawartej pomiędzy organizacjami ubezpieczycieli i organizacjami (zrzeszeniami) ubezpieczonych lub Radą Konsumentów powołano Komisję Odwoławczą do reprezentowania sporów w zakresie ubezpieczeń, a statut tej rady został zaakceptowany przez Króla.

Każda strona może żądać rozpoznania sprawy przez tą Komisję. Powództwo do Sądu powszechnego może zostać wytoczone dopiero po wyczerpaniu drogi polubownej przez Komisją.

Uwagi końcowe

            Z przedstawionego tekstu ustawy wynika, że norweska cywilnoprawna regulacja umowy ubezpieczenia jest bardzo drobiazgowa i kazuistyczna.

Charakter regulacji, a więc przeważająca liczba przepisów bezwzględnie obowiązujących lub semiinperatywnych wpływa na podniesienie poziomu ochrony konsumentów i poprawienie przejrzystości umów ubezpieczenia. Z lektury ustawy widać, że ustawodawca norweski dążył do bardzo precyzyjnego uregulowania stosunków ubezpieczeniowych, ograniczając tym samym swobodę ubezpieczyciela w kształtowaniu ogólnych warunków ubezpieczenia.

Na szczególną uwagę na tle prawa polskiego zasługują regulacje dotyczące ubezpieczeń grupowych; jak wiadomo specyfika umów ubezpieczenia grupowego nie stała się elementem uregulowań polskich.

            Ustawodawca norweski dostrzegł podstawowe różnice pomiędzy ubezpieczeniami indywidualnymi a grupowymi, stanowiące o istocie tych ubezpieczeń, a które dotyczą między innymi sposobu zawarcia umowy ubezpieczenia, podmiotów i zakresu umowy, administrowania ubezpieczeniem, początku i końca odpowiedzialności ubezpieczyciela, underwritingu (oceny i selekcji ryzyka).

            Ustawodawca norweski wśród ubezpieczeń grupowych wyróżnił dwa podstawowe warianty, tj. ubezpieczenie grupowe z indywidualną oceną ryzyka poszczególnych ubezpieczonych oraz ubezpieczenia grupowe z łączną oceną ryzyka całej grupy.

W regulacjach norweskich wskazano na sposoby formowania grupy, co ma istotne znaczenie dla charakteru grupowego ubezpieczenia i procedury zarządzania ryzykiem.

            Warte recypowania na grunt prawa polskiego są uregulowane w prawie norweskim takie konstrukcje jurydyczne, jak zastaw na wierzytelności z umowy ubezpieczenia, ubezpieczenia kapitałowe, przelew wierzytelności z umowy ubezpieczenia.

            Ustawa norweska może niewątpliwie stać się źródłem inspiracji dla polskiego ustawodawcy w procesie przebudowy (reformy) prawa ubezpieczeń gospodarczych.

Dr Mariusz Fras, Katedra Prawa Cywilnego i Prawa Prywatnego Międzynarodowego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach

Summary of the article

 

Norwegian legal regulation of insurance agreement - inspiration for Polish legislator?

            In the context of work pertaining to Polish Insurance Code special attention should be devoted to problem concerning the regulation and place of an insurance agreement in this document.

            Generally, three main legislative concepts of insurance contract are differentiated. First one, the oldest functioning in Europe, is an insurance contract concluded in accordance with Civil or Commercial Code. The second one, the most frequently implemented in Europe, is characterized by separate statues regulating  insurance agreement and other issues connected with insurance law. This legislative conception is based on enforcing separate acts assuring that all civil and legal aspects of insurance agreement are covered. The third tendency is based on introduction of the Insurance Code.

            This article presents regulation of an insurance contract enforced by Norwegian legislator. This particular regulation is very detailed and casuistic, norms included there are rather strict and aim at increasing consumers' protection as well as improving the clarity of insurance agreement.

            Apparently, Norwegian legislator found it essential to distinguish between individual and group insurance and introduced security on claims from the insurance agreement, capital insurance and transfer of claims from insurance agreement.

            Taking into account the character and circumstantiality of regulation here described, the Norwegian statue may be an inspiration for Polish legislator in the process of reconstruction of the economic insurance law.

---

[1] K. Malinowska, Umowa ubezpieczenia w Europie bez granic, Bydgoszcz-Warszawa 2008, s. 52 i nast.

[2] J. Basedow, T. Fock, Rechtsvergleich, (w:) J. Basedow, T. Fock (Hrsg) unter Mitwirkung von. D. Janzen, Europäisches Versicherungsrecht, Bd I, Tübingen 2002, s. 1 i nast., s. 11.

[3] J. Basedow, T. Fock, op.cit., s. 11; W.-H. Roth, Dienstleistungsfreiheit und Allgemeininteresse im europäischen internationalen Versicherungsvertragsrecht, (w:) F. Reichert - Facilides (Hrsg), Aspekte des internationalen Versicherungsvertragsrechts im Europäischen Wirtschaftsraum. Referate und Diskussionsberichte eines deutsch - österreichisch - schweizerischen Kolloquiums, Tübingen 1994, s. 1 i nast.

[4] J. Basedow, T. Fock, op. cit. , s. 12-13.

[5] A. Wolter, J. Ignatowicz, K. Stefaniuk, Prawo cywilne. Zarys części ogólnej, Warszawa 1996, s. 75 i nast., s. 79.

[6] K. Lenzing, Europäisches Gemeinschaftsrecht, s. 155; J. M. Scherpe, Gründe und Methoden europäischer Angleichung der Versicherungsrechte - Ein europäischer Binnenmarkt für Versicherungen, (w:) H. Herrmann, A. Wambach (Hrsg), Reform des Versicherungsvertragsrechts. Erster Nürnberger Versicherungstag am 19. Februar 2003, , Nürnberg 2003, s. 38 i nast.

[7] Zob. szerzej - dekalog argumentów za kodeksem ubezpieczeń gospodarczych, (w:) E. Kowalewski (red.), O potrzebie polskiego kodeksu ubezpieczeń, , Toruń 2009, s. 15-18.

[8] Zob. szerzej o koncepcjach legislacyjnych prawa ubezpieczeniowego w państwach członkowskich Unii Europejskiej: K. Malinowska, Legislacja ubezpieczeniowa w państwach członkowskich Unii Europejskiej, (w:) E. Kowalewski (red.), op.cit., s. 116-122.

[9] M. Fras, Regulacja prawna umowy ubezpieczenia w Szwecji, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 2008, nr 10, s. 30-34; tenże, Regulacja prawna umowy ubezpieczenia w Danii, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 2008, nr 12, s. 26-29; tenże, Regulacja prawna umowy ubezpieczenia w Finlandii, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 2009, nr 5.

[10] Zob. Szerzej, J. M. Scherpe, Nordische Länder (Dänemark, Schweden, Finnland. (w:) J. Basedow, T. Fock (Hrsg) unter Mitwirkung von. D. Janzen, Europäisches Versicherungsrecht, Bd II,  Tübingen 2002, s. 907 i nast.

[11] J. M. Scherpe, Nordische Länder..., s. 919 oraz powołana tam w przypisach literatura. W doktrynie wyodrębnia się wśród państw kontynentalnych system skandynawski. Zob. szerzej K. Zweigert, H. Kotz, An Introduction to Comparative Law, Oxford University Press 1992, s. 32.

[12] Ibidem.

[13] Por. J. M. Scherpe, Nordische Länder..., s. 919.

[14] Ibidem, s. 920 oraz powołana tam w przypisach literatura.

[15] Lov om forsikringsavtaler LOV-1989-06-16-69; http: // www.lovdata.no / all / hl-19890616-069.html.

[16] M. Koszowski, Angielska doktryna precedensu. Porównanie z polską praktyka orzeczniczą, Warszawa 2009, s. 145-148.

[17] Tłumaczenie autora.