Rzecznik Ubezpieczonych
> Vademecum ubezpieczonego > Często zadawane pytania > Ubezpieczenia komunikacyjne odpowiedzialności cywilnej (OC) - szkody osobowe - cz.4
Ubezpieczenia komunikacyjne odpowiedzialności cywilnej (OC) - szkody osobowe - cz.4
Czy są jakieś górne limity (maksymalne poziomy kwotowe) do których
odpowiada zakład ubezpieczeń za szkody osobowe, co się stanie jeżeli te
limity się wyczerpią ?
Tak obecnie istnieją takie limity (maksymalne poziomy finansowej odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń) nazywane sumami gwarancyjnymi – w przypadku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych ustawodawca wprowadził ich minimalną wartość poniżej której nie można zawierać tych umów ze względu na jego gwarancyjny charakter. Umowy zawarte poniżej tych limitów traktowane są z mocy prawa jako umowy zawarte na minimalnych limitach, niezależnie od tego co zostało zapisane w dokumencie ubezpieczenia. Analizując kolejno obowiązujące limity należy wskazać, iż obowiązującym od 1 stycznia 1962 r. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 1 grudnia 1961 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń następstw nieszczęśliwych wypadków i odpowiedzialności cywilnej z ruchu pojazdów mechanicznych (Dz.U. Nr 55, poz. 311) zostało do polskiego systemu prawnego wprowadzone obowiązkowe ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Rozporządzenie to, w odróżnieniu od dzisiejszych regulacji nie limitowało odszkodowań ustalanych na podstawie tego ubezpieczenia. Dopiero Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 1990 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (Dz. U. Nr 89, poz. 527) będącym aktem wykonawczym do ustawy z dnia 1 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (tj. Dz.U. z 1996 r., Nr 11, poz. 62 ze zm.), regulator, w § 14 ust. 1 ustalił sumę gwarancyjną na kwotę. 7,2 mld zł. (przed denominacją). W okresach późniejszych, suma gwarancyjna była ustalana w walucie EURO (przez pewien okres wyrażano ją w ECU) i wynosiła 600 tys. euro na 1 zdarzenie bez względu na liczbę poszkodowanych osób. Po wejściu w życie ustawy z dnia 23 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. Nr 124, poz. 1152 ze zm.), zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 36, od dnia 1 stycznia 2004 r. suma gwarancyjna w odniesieniu do szkód na osobie wynosiła 350 tys. euro na każdego poszkodowanego, do szkód zaś na mieniu 200 tys. euro na jedno zdarzenie bez względu na liczbę poszkodowanych. Począwszy od dnia 1 stycznia 2006 r., ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych; ustawy o działalności ubezpieczeniowej oraz ustawy o pośrednictwie ubezpieczeniowym (Dz.U. Nr 167, poz. 1396), suma gwarancyjna podniesiona została w odniesieniu do szkód na osobie do kwoty 1.5 mln euro na jedno zdarzenie bez względu na liczbę osób poszkodowanych, a w odniesieniu do szkód na mieniu 300 tys. euro także na jedno zdarzenie i bez względu na liczbę poszkodowanych – sumy te będą obowiązywały w stosunku do umów zawartych do dnia 10 grudnia 2009 r. W dniu 11 czerwca 2007 r. weszła w życie nowelizacja dokonana ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. Nr 102, poz. 691), na podstawie której ustalono sumę gwarancyjną w odniesieniu do szkód na osobie na kwotę 2,5 mln euro (w stosunku do umów zawartych od dnia 11 grudnia 2009 r. do 10 czerwca 2012 r.), zaś 5 mln euro do umów zawartych od dnia 11 czerwca 2012 r. W stosunku do szkód na mieniu sumy gwarancyjne wynoszą odpowiednio 300 tys. i 500 tys. euro. Wskazywane nowelizacje wynikały z konieczności dostosowania przepisów prawa polskiego do wymogów prawa unijnego a także, z uwagi na rosnącą świadomość poszkodowanych, linię orzecznictwa podkreślającą prawo poszkodowanego do słusznego odszkodowania, a także coraz częstsze występowanie szkód o znacznych rozmiarach.
W ostatnim czasie na podstawie kilku już odnotowanych przypadków znaczenia nabrał problem wyczerpywania się sum gwarancyjnych w odniesieniu do umów zawartych w latach 90-tych. Nierzadko bowiem w ramach świadczeń odszkodowawczych wypłacanych z tych umów oprócz wcześniej zapłaconych świadczeń jednorazowych realizowane są latami świadczenia o charakterze ciągłym - periodycznym (renty), a także koszty dalszego leczenia osobom młodym, co skutkuje z biegiem czasu wyczerpaniem się sumy gwarancyjnej lub zbliżeniem się poziomu wypłat zrealizowanych przez zakład ubezpieczeń do poziomu zakreślonego limitem.
Rzecznik Ubezpieczonych dostrzegając ten problem i podzielając opinię wyrażaną przez doktora Marcina Orlickiego z Uniwersytetu A. Mickiewicza w Poznaniu, przedstawił do rozważenia przez Ministerstwo Finansów projekt zakładający obciążenie obowiązkiem dalszego zaspokajania roszczeń osób poszkodowanych przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, przy czym niezbędne do tego środki Fundusz uzyskiwałby od ubezpieczycieli prowadzących sprzedaż ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. W ocenie Rzecznika z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, iż przypadki wyczerpania się sumy gwarancyjnej nie będą obserwowane często, stąd zobowiązania finansowe Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego nie zostaną znacznie zwiększone.
Jednakże w obecnym stanie prawnym kiedy to wyżej wskazywane limity – sumy gwarancyjne się wyczerpią tzn. zakład wypłaci z umowy ubezpieczenia kwoty odpowiadające limitom poszkodowany może wystąpić o nadwyżkę ponad nie bezpośrednio do sprawcy szkody, przy czym ten nie zawsze jest w stanie zaspokoić te roszczenia. Warto także wspomnieć, że niektórzy ubezpieczają się na wyższe od wymaganych minimalnych sum gwarancyjnych – są to zwykle firmy świadczące usługi przewozu osób, a także ostrożni indywidualni klienci zakładów ubezpieczeń. Podobnie niektóre z zakładów ubezpieczeń działające na polskim rynku w ramach standardowych ofert podwyższają minimalne sumy określone ustawą.
Odpowiedź na pytanie przygotował r.pr w BRU Aleksander Daszewski oraz st. specjalistka w BRU Ewa Kiziewicz
Kiedy zakład ubezpieczeń może domagać się zwrotu wypłaconych kwot tytułem szkody osobowej od sprawcy, czy są takie przypadki ?
Tak, są takie precyzyjnie wskazane w art. 43 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK przypadki, w których zakład ubezpieczeń ma roszczenie zwrotne (tzw. regres) wobec sprawcy. Chodzi o sytuację gdy sprawca:
• wyrządził szkodę umyślnie lub w stanie po użyciu alkoholu albo środków odurzających, substancji psychotropowych lub innych środków o podobnym charakterze;
• wszedł w posiadanie pojazdu wskutek popełnienia przestępstwa;
• nie posiadał wymaganych uprawnień do kierowania pojazdem mechanicznym (z wyjątkiem stanu wyższej konieczności np. ratowania życia, zdrowia, mienia albo pościg za przestępcą);
• zbiegł z miejsca zdarzenia.
Jest to katalog zamknięty, wobec czego w innych przypadkach poza określonymi powyżej zakładowi ubezpieczeń względem sprawcy nie będzie przysługiwało po wypłacie świadczeń roszczenie zwrotne.
Odpowiedź na pytanie przygotował r.pr w BRU Aleksander Daszewski
Doznałem szkody osobowej z tym, że sprawca wypadku zbiegł z miejsca zdarzenia i Policja nie ustaliła jego tożsamości ani numerów rejestracyjnych jego pojazdu – czy w takiej sytuacji przysługują mi roszczenia z tytułu szkody osobowej, gdzie mogę się zwrócić ? A co w sytuacji gdy Policja go odnajdzie i okaże się, że nie miał obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ?
Między innymi w tego typu sytuacjach roszczenia poszkodowanych zaspokaja specjalnie w tym celu powołana instytucja jaką jest Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (UFG) z siedzibą w Warszawie (01 – 231 Warszawa, ul. Płocka 9/11, oficjalna strona internetowa funduszu www.ufg.pl). Do zadań Funduszu m.in. należy zaspokajanie roszczeń z tytułu ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody na osobie powstałe na terytorium Polski, gdy szkoda została wyrządzona w okolicznościach uzasadniających odpowiedzialność cywilną posiadacza pojazdu mechanicznego lub kierującego pojazdem, a nie ustalono ich tożsamości. Osoba bezpośrednio poszkodowana może wobec Funduszu zgłaszać roszczenia kolejno o :
• zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, które jest świadczeniem jednorazowym, pieniężnym i mającym stanowić sposób złagodzenia cierpień fizycznych i psychicznych poszkodowanego (art. 445 k.c. w związku z 444 k.c.);
• zwrot wszelkich kosztów związanych z wypadkiem tj. kosztów związanych z leczeniem i rehabilitacją oraz lepszym odżywianiem poszkodowanego, opieką nad poszkodowanym, transportu poszkodowanego i jego bliskich, adaptacji mieszkania stosownie do potrzeb poszkodowanego, a także przygotowania go do wykonywania nowego zawodu (art. 444 § 1 k.c.);
• rentę uzupełniającą, która ma stanowić wyrównanie różnicy w dochodach osiąganych przez poszkodowanego przed wypadkiem w stosunku do dochodów uzyskiwanych przez niego po wypadku (art. 444 § 2 k.c.);
• jednorazowe odszkodowanie (tzw. kapitalizacja renty), które jest uzasadniona w szczególności gdy poszkodowany w następstwie wypadku stał się inwalidą, a jednorazowe świadczenie umożliwi mu wykonywanie innego zawodu, czy też rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej, przy czym jeżeli poszkodowany korzysta z tego świadczenia traci prawo do renty uzupełniającej (art. 447 k.c.);
• rentę na zwiększone potrzeby polegająca na zapewnieniu poszkodowanemu środków potrzebnych do poprawy stanu jego stanu zdrowia po wypadku, a związanych z jego leczeniem i rehabilitacją, lepszym odżywianiem oraz sprawowaną nad nim opieką (art. 444 § 2 k.c.);
• oraz w przypadkach, krótszych okresów niesprawności po wypadku skutkujących niemożnością wykonywania pracy (prowadzenia działalności) zwrot utraconych zarobków (art. 361 k.c.).
Natomiast najbliższym po śmierci poszkodowanego w następstwie szkody osobowej kolejno wobec Funduszu będą przysługiwały roszczenia o :
• stosowne odszkodowanie jeżeli wskutek śmierci poszkodowanego nastąpiło znaczne pogorszenie sytuacji życiowej jego najbliższych, chodzi tutaj o szeroko pojęty uszczerbek natury ekonomicznej występujący po stronie najbliższych po śmierci poszkodowanego (art. 446 § 3 k.c.);
• zwrot kosztów związanych z leczeniem i pogrzebem zmarłego poszkodowanego poniesionych przez członków jego rodziny (art. 446 § 1 k.c.);
• rentę alimentacyjną, która ma na celu uzupełnienie dochodów osób uprawnionych po śmierci poszkodowanego, wobec których na zmarłym ciążył obowiązek alimentacyjny i które za życia wspierał stale i dobrowolnie finansowo, a przemawiają za tym zasady współżycia społecznego (art. 446 § 2 k.c.);
• zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, które jest świadczeniem jednorazowym, pieniężnym i mającym stanowić sposób złagodzenia cierpień fizycznych i psychicznych najbliższych członków rodziny zmarłego na skutek wypadku poszkodowanego (art. 446 § 4 k.c.) przy czym instytucja ta znajduje zastosowanie do wypadków, które miały miejsce począwszy od 3 sierpnia 2008r.;
Wszystkie powyżej sygnalizowane świadczenia zostały szerzej omówione w odpowiedziach na pytania im poświęcone (por. powyżej) natomiast ich podstawy prawne zostały wskazane w nawiasach przy każdym z w/w świadczeń (stosowany w odpowiedzi skrót k.c. – oznacza ustawę kodeks cywilny).
Celem zaspokojenia swoich roszczeń poszkodowany powinien zgłosić się do wybranego przez siebie zakładu ubezpieczeń prowadzącego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Taki zakład zobowiązany jest do przyjęcia i rozpatrzenia zgłoszonych roszczeń, a następnie niezwłocznego przesłania akt sprawy do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, który po weryfikacji ustaleń dokonanych przez zakład ubezpieczeń wypłaci świadczenia należne poszkodowanemu z tytułu szkody osobowej. Odpowiadając na drugie pytanie informujemy, że Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny zaspokaja również roszczenia z tytułu ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych zarówno za szkody w mieniu i na osobie powstałe na terytorium Polski gdy posiadacz zidentyfikowanego pojazdu mechanicznego, którego ruchem szkodę tę wyrządzono, nie był ubezpieczony obowiązkowym ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Zasady zgłaszania swoich roszczeń pozostają analogiczne jak w przypadku szkód wyrządzonych przez sprawców, których tożsamości nie ustalono. Dodatkowe informacje na temat realizacji świadczeń ze szkód osobowych w przypadku gdy sprawca wypadku zbiegł z miejsca zdarzenia lub nie posiadał obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych znajduje się na stronach Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego www.ufg.pl w linkach:
http://www.ufg.pl/index.php?module=artykul&kuid=7&nazwa=kolizja-/-poszkodowany---co-robic? oraz http://www.ufg.pl/index.php?module=pliki&kuid=4
Odpowiedź na pytanie przygotował r.pr w BRU Aleksander Daszewski
Doznałem szkody osobowej na terytorium Polski z tym, że sprawcą wypadku był obcokrajowiec – co mam w takiej sytuacji zrobić, gdzie mogę się zwrócić ze swoimi roszczeniami ?
Tak pełne informacje na temat sposobu dochodzenia roszczeń ze szkód wyrządzonych przez obcokrajowców na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej można odnaleźć na stronach internetowych Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (PBUK) z siedzibą w Warszawie (00 – 050 Warszawa, ul. Świętokrzyska 14, oficjalna strona internetowa biura www.pbuk.pl) w linku :
http://www.pbuk.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=5&Itemid=27
Odpowiedź na pytanie przygotował r.pr w BRU Aleksander Daszewski
Doznałem szkody osobowej poza terytorium Polski, co mam w takiej sytuacji zrobić, gdzie mogę się zwrócić ze swoimi roszczeniami ?
Tak pełne informacje na temat sposobu dochodzenia roszczeń ze szkód wyrządzonych poza terytorium Rzeczpospolitej Polskiej można odnaleźć na stronach internetowych Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (PBUK) z siedzibą w Warszawie (00 – 050 Warszawa, ul. Świętokrzyska 14, oficjalna strona internetowa biura www.pbuk.pl) w linku :
http://www.pbuk.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=16&Itemid=28
Odpowiedź na pytanie przygotował r.pr w BRU Aleksander Daszewski
Tak obecnie istnieją takie limity (maksymalne poziomy finansowej odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń) nazywane sumami gwarancyjnymi – w przypadku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych ustawodawca wprowadził ich minimalną wartość poniżej której nie można zawierać tych umów ze względu na jego gwarancyjny charakter. Umowy zawarte poniżej tych limitów traktowane są z mocy prawa jako umowy zawarte na minimalnych limitach, niezależnie od tego co zostało zapisane w dokumencie ubezpieczenia. Analizując kolejno obowiązujące limity należy wskazać, iż obowiązującym od 1 stycznia 1962 r. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 1 grudnia 1961 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń następstw nieszczęśliwych wypadków i odpowiedzialności cywilnej z ruchu pojazdów mechanicznych (Dz.U. Nr 55, poz. 311) zostało do polskiego systemu prawnego wprowadzone obowiązkowe ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Rozporządzenie to, w odróżnieniu od dzisiejszych regulacji nie limitowało odszkodowań ustalanych na podstawie tego ubezpieczenia. Dopiero Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 1990 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (Dz. U. Nr 89, poz. 527) będącym aktem wykonawczym do ustawy z dnia 1 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (tj. Dz.U. z 1996 r., Nr 11, poz. 62 ze zm.), regulator, w § 14 ust. 1 ustalił sumę gwarancyjną na kwotę. 7,2 mld zł. (przed denominacją). W okresach późniejszych, suma gwarancyjna była ustalana w walucie EURO (przez pewien okres wyrażano ją w ECU) i wynosiła 600 tys. euro na 1 zdarzenie bez względu na liczbę poszkodowanych osób. Po wejściu w życie ustawy z dnia 23 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. Nr 124, poz. 1152 ze zm.), zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 36, od dnia 1 stycznia 2004 r. suma gwarancyjna w odniesieniu do szkód na osobie wynosiła 350 tys. euro na każdego poszkodowanego, do szkód zaś na mieniu 200 tys. euro na jedno zdarzenie bez względu na liczbę poszkodowanych. Począwszy od dnia 1 stycznia 2006 r., ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych; ustawy o działalności ubezpieczeniowej oraz ustawy o pośrednictwie ubezpieczeniowym (Dz.U. Nr 167, poz. 1396), suma gwarancyjna podniesiona została w odniesieniu do szkód na osobie do kwoty 1.5 mln euro na jedno zdarzenie bez względu na liczbę osób poszkodowanych, a w odniesieniu do szkód na mieniu 300 tys. euro także na jedno zdarzenie i bez względu na liczbę poszkodowanych – sumy te będą obowiązywały w stosunku do umów zawartych do dnia 10 grudnia 2009 r. W dniu 11 czerwca 2007 r. weszła w życie nowelizacja dokonana ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. Nr 102, poz. 691), na podstawie której ustalono sumę gwarancyjną w odniesieniu do szkód na osobie na kwotę 2,5 mln euro (w stosunku do umów zawartych od dnia 11 grudnia 2009 r. do 10 czerwca 2012 r.), zaś 5 mln euro do umów zawartych od dnia 11 czerwca 2012 r. W stosunku do szkód na mieniu sumy gwarancyjne wynoszą odpowiednio 300 tys. i 500 tys. euro. Wskazywane nowelizacje wynikały z konieczności dostosowania przepisów prawa polskiego do wymogów prawa unijnego a także, z uwagi na rosnącą świadomość poszkodowanych, linię orzecznictwa podkreślającą prawo poszkodowanego do słusznego odszkodowania, a także coraz częstsze występowanie szkód o znacznych rozmiarach.
W ostatnim czasie na podstawie kilku już odnotowanych przypadków znaczenia nabrał problem wyczerpywania się sum gwarancyjnych w odniesieniu do umów zawartych w latach 90-tych. Nierzadko bowiem w ramach świadczeń odszkodowawczych wypłacanych z tych umów oprócz wcześniej zapłaconych świadczeń jednorazowych realizowane są latami świadczenia o charakterze ciągłym - periodycznym (renty), a także koszty dalszego leczenia osobom młodym, co skutkuje z biegiem czasu wyczerpaniem się sumy gwarancyjnej lub zbliżeniem się poziomu wypłat zrealizowanych przez zakład ubezpieczeń do poziomu zakreślonego limitem.
Rzecznik Ubezpieczonych dostrzegając ten problem i podzielając opinię wyrażaną przez doktora Marcina Orlickiego z Uniwersytetu A. Mickiewicza w Poznaniu, przedstawił do rozważenia przez Ministerstwo Finansów projekt zakładający obciążenie obowiązkiem dalszego zaspokajania roszczeń osób poszkodowanych przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, przy czym niezbędne do tego środki Fundusz uzyskiwałby od ubezpieczycieli prowadzących sprzedaż ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. W ocenie Rzecznika z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, iż przypadki wyczerpania się sumy gwarancyjnej nie będą obserwowane często, stąd zobowiązania finansowe Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego nie zostaną znacznie zwiększone.
Jednakże w obecnym stanie prawnym kiedy to wyżej wskazywane limity – sumy gwarancyjne się wyczerpią tzn. zakład wypłaci z umowy ubezpieczenia kwoty odpowiadające limitom poszkodowany może wystąpić o nadwyżkę ponad nie bezpośrednio do sprawcy szkody, przy czym ten nie zawsze jest w stanie zaspokoić te roszczenia. Warto także wspomnieć, że niektórzy ubezpieczają się na wyższe od wymaganych minimalnych sum gwarancyjnych – są to zwykle firmy świadczące usługi przewozu osób, a także ostrożni indywidualni klienci zakładów ubezpieczeń. Podobnie niektóre z zakładów ubezpieczeń działające na polskim rynku w ramach standardowych ofert podwyższają minimalne sumy określone ustawą.
Odpowiedź na pytanie przygotował r.pr w BRU Aleksander Daszewski oraz st. specjalistka w BRU Ewa Kiziewicz
Kiedy zakład ubezpieczeń może domagać się zwrotu wypłaconych kwot tytułem szkody osobowej od sprawcy, czy są takie przypadki ?
Tak, są takie precyzyjnie wskazane w art. 43 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK przypadki, w których zakład ubezpieczeń ma roszczenie zwrotne (tzw. regres) wobec sprawcy. Chodzi o sytuację gdy sprawca:
• wyrządził szkodę umyślnie lub w stanie po użyciu alkoholu albo środków odurzających, substancji psychotropowych lub innych środków o podobnym charakterze;
• wszedł w posiadanie pojazdu wskutek popełnienia przestępstwa;
• nie posiadał wymaganych uprawnień do kierowania pojazdem mechanicznym (z wyjątkiem stanu wyższej konieczności np. ratowania życia, zdrowia, mienia albo pościg za przestępcą);
• zbiegł z miejsca zdarzenia.
Jest to katalog zamknięty, wobec czego w innych przypadkach poza określonymi powyżej zakładowi ubezpieczeń względem sprawcy nie będzie przysługiwało po wypłacie świadczeń roszczenie zwrotne.
Odpowiedź na pytanie przygotował r.pr w BRU Aleksander Daszewski
Doznałem szkody osobowej z tym, że sprawca wypadku zbiegł z miejsca zdarzenia i Policja nie ustaliła jego tożsamości ani numerów rejestracyjnych jego pojazdu – czy w takiej sytuacji przysługują mi roszczenia z tytułu szkody osobowej, gdzie mogę się zwrócić ? A co w sytuacji gdy Policja go odnajdzie i okaże się, że nie miał obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ?
Między innymi w tego typu sytuacjach roszczenia poszkodowanych zaspokaja specjalnie w tym celu powołana instytucja jaką jest Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (UFG) z siedzibą w Warszawie (01 – 231 Warszawa, ul. Płocka 9/11, oficjalna strona internetowa funduszu www.ufg.pl). Do zadań Funduszu m.in. należy zaspokajanie roszczeń z tytułu ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody na osobie powstałe na terytorium Polski, gdy szkoda została wyrządzona w okolicznościach uzasadniających odpowiedzialność cywilną posiadacza pojazdu mechanicznego lub kierującego pojazdem, a nie ustalono ich tożsamości. Osoba bezpośrednio poszkodowana może wobec Funduszu zgłaszać roszczenia kolejno o :
• zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, które jest świadczeniem jednorazowym, pieniężnym i mającym stanowić sposób złagodzenia cierpień fizycznych i psychicznych poszkodowanego (art. 445 k.c. w związku z 444 k.c.);
• zwrot wszelkich kosztów związanych z wypadkiem tj. kosztów związanych z leczeniem i rehabilitacją oraz lepszym odżywianiem poszkodowanego, opieką nad poszkodowanym, transportu poszkodowanego i jego bliskich, adaptacji mieszkania stosownie do potrzeb poszkodowanego, a także przygotowania go do wykonywania nowego zawodu (art. 444 § 1 k.c.);
• rentę uzupełniającą, która ma stanowić wyrównanie różnicy w dochodach osiąganych przez poszkodowanego przed wypadkiem w stosunku do dochodów uzyskiwanych przez niego po wypadku (art. 444 § 2 k.c.);
• jednorazowe odszkodowanie (tzw. kapitalizacja renty), które jest uzasadniona w szczególności gdy poszkodowany w następstwie wypadku stał się inwalidą, a jednorazowe świadczenie umożliwi mu wykonywanie innego zawodu, czy też rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej, przy czym jeżeli poszkodowany korzysta z tego świadczenia traci prawo do renty uzupełniającej (art. 447 k.c.);
• rentę na zwiększone potrzeby polegająca na zapewnieniu poszkodowanemu środków potrzebnych do poprawy stanu jego stanu zdrowia po wypadku, a związanych z jego leczeniem i rehabilitacją, lepszym odżywianiem oraz sprawowaną nad nim opieką (art. 444 § 2 k.c.);
• oraz w przypadkach, krótszych okresów niesprawności po wypadku skutkujących niemożnością wykonywania pracy (prowadzenia działalności) zwrot utraconych zarobków (art. 361 k.c.).
Natomiast najbliższym po śmierci poszkodowanego w następstwie szkody osobowej kolejno wobec Funduszu będą przysługiwały roszczenia o :
• stosowne odszkodowanie jeżeli wskutek śmierci poszkodowanego nastąpiło znaczne pogorszenie sytuacji życiowej jego najbliższych, chodzi tutaj o szeroko pojęty uszczerbek natury ekonomicznej występujący po stronie najbliższych po śmierci poszkodowanego (art. 446 § 3 k.c.);
• zwrot kosztów związanych z leczeniem i pogrzebem zmarłego poszkodowanego poniesionych przez członków jego rodziny (art. 446 § 1 k.c.);
• rentę alimentacyjną, która ma na celu uzupełnienie dochodów osób uprawnionych po śmierci poszkodowanego, wobec których na zmarłym ciążył obowiązek alimentacyjny i które za życia wspierał stale i dobrowolnie finansowo, a przemawiają za tym zasady współżycia społecznego (art. 446 § 2 k.c.);
• zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, które jest świadczeniem jednorazowym, pieniężnym i mającym stanowić sposób złagodzenia cierpień fizycznych i psychicznych najbliższych członków rodziny zmarłego na skutek wypadku poszkodowanego (art. 446 § 4 k.c.) przy czym instytucja ta znajduje zastosowanie do wypadków, które miały miejsce począwszy od 3 sierpnia 2008r.;
Wszystkie powyżej sygnalizowane świadczenia zostały szerzej omówione w odpowiedziach na pytania im poświęcone (por. powyżej) natomiast ich podstawy prawne zostały wskazane w nawiasach przy każdym z w/w świadczeń (stosowany w odpowiedzi skrót k.c. – oznacza ustawę kodeks cywilny).
Celem zaspokojenia swoich roszczeń poszkodowany powinien zgłosić się do wybranego przez siebie zakładu ubezpieczeń prowadzącego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Taki zakład zobowiązany jest do przyjęcia i rozpatrzenia zgłoszonych roszczeń, a następnie niezwłocznego przesłania akt sprawy do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, który po weryfikacji ustaleń dokonanych przez zakład ubezpieczeń wypłaci świadczenia należne poszkodowanemu z tytułu szkody osobowej. Odpowiadając na drugie pytanie informujemy, że Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny zaspokaja również roszczenia z tytułu ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych zarówno za szkody w mieniu i na osobie powstałe na terytorium Polski gdy posiadacz zidentyfikowanego pojazdu mechanicznego, którego ruchem szkodę tę wyrządzono, nie był ubezpieczony obowiązkowym ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Zasady zgłaszania swoich roszczeń pozostają analogiczne jak w przypadku szkód wyrządzonych przez sprawców, których tożsamości nie ustalono. Dodatkowe informacje na temat realizacji świadczeń ze szkód osobowych w przypadku gdy sprawca wypadku zbiegł z miejsca zdarzenia lub nie posiadał obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych znajduje się na stronach Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego www.ufg.pl w linkach:
http://www.ufg.pl/index.php?module=artykul&kuid=7&nazwa=kolizja-/-poszkodowany---co-robic? oraz http://www.ufg.pl/index.php?module=pliki&kuid=4
Odpowiedź na pytanie przygotował r.pr w BRU Aleksander Daszewski
Doznałem szkody osobowej na terytorium Polski z tym, że sprawcą wypadku był obcokrajowiec – co mam w takiej sytuacji zrobić, gdzie mogę się zwrócić ze swoimi roszczeniami ?
Tak pełne informacje na temat sposobu dochodzenia roszczeń ze szkód wyrządzonych przez obcokrajowców na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej można odnaleźć na stronach internetowych Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (PBUK) z siedzibą w Warszawie (00 – 050 Warszawa, ul. Świętokrzyska 14, oficjalna strona internetowa biura www.pbuk.pl) w linku :
http://www.pbuk.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=5&Itemid=27
Odpowiedź na pytanie przygotował r.pr w BRU Aleksander Daszewski
Doznałem szkody osobowej poza terytorium Polski, co mam w takiej sytuacji zrobić, gdzie mogę się zwrócić ze swoimi roszczeniami ?
Tak pełne informacje na temat sposobu dochodzenia roszczeń ze szkód wyrządzonych poza terytorium Rzeczpospolitej Polskiej można odnaleźć na stronach internetowych Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (PBUK) z siedzibą w Warszawie (00 – 050 Warszawa, ul. Świętokrzyska 14, oficjalna strona internetowa biura www.pbuk.pl) w linku :
http://www.pbuk.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=16&Itemid=28
Odpowiedź na pytanie przygotował r.pr w BRU Aleksander Daszewski
Informacje prasowe z rynku
20.11.2008 - Ubezpieczenia majątkowe
Skarżą ubezpieczycieli
czytaj więcej
20.11.2008 - Ubezpieczenia na życie
Zakończona fuzja Benefii Życie i Royal Polska
czytaj więcej
20.11.2008 - Zabezpieczenie emerytalne
Transferów w OFE coraz więcej
czytaj więcej
