Rzecznik Ubezpieczonych
> Vademecum ubezpieczonego > Często zadawane pytania > Ubezpieczenia majątkowe - mieszkań i domów, assistance - cz.1
Ubezpieczenia majątkowe - mieszkań i domów, assistance - cz.1
Co to jest ubezpieczenie majątkowe i jakie ich rodzaje można znaleźć w ofercie towarzystw ubezpieczeniowych ?
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej rozróżnia dwa podstawowe rodzaje ubezpieczeń: ubezpieczenia osobowe i ubezpieczenia majątkowe. Do ubezpieczeń majątkowych zalicza się ubezpieczenia mienia, a także odpowiedzialności cywilnej. Najpopularniejszymi rodzajami ubezpieczenia mienia są ubezpieczenia mieszkań, domów (por. dalsze pytania), ubezpieczenie autocasco AC (por. pytania poświęcone ubezpieczeniom autocasco AC) czy też obowiązkowe ubezpieczenie budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Ubezpieczenia te pozwalają nam zabezpieczyć składniki majątku na wypadek jego uszkodzenia, zniszczenia bądź utraty na skutek różnorodnych zdarzeń losowych (np. pożar, gradobicie, powódź). Zakres poszczególnych ubezpieczeń mienia regulowany jest bądź w umowie bądź w ustawie, które to precyzują treść warunków ubezpieczenia powszechnie w skrócie nazywanych o.w.u. W ramach ubezpieczeń majątkowych ubezpieczyć możemy przykładowo : mieszkania, domy, domki letniskowe, domy w budowie, magazyny, hale, inne budynki i budowle i ich wyposażenie, maszyny, urządzenia, surowce, towary, wyprodukowane przedmioty, uprawy, produkty rolne, ruchomości domowe (wyposażenie znajdujące się w domu, mieszkaniu) dzieła sztuki, środki płatnicze, papiery wartościowe, biżuterię, jachty, samoloty, statki, łodzie, skutery, rowery a także zwierzęta domowe i hodowlane. Natomiast ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej chronią nas w przypadku, gdy wyrządzimy komuś szkodę i jesteśmy zobowiązani do jej naprawienia. Szkoda może polegać na uszkodzeniu, zniszczeniu lub spowodowaniu utraty należących do innej osoby składników majątku (szkoda na mieniu lub majątkowa) lub spowodowaniu u innej osoby śmierci, uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia (szkoda na osobie lub osobowa). Dzięki ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej odszkodowanie i inne świadczenia osobie poszkodowanej wypłaci za nas towarzystwo ubezpieczeniowe. Tym sposobem chroniony jest interes nie tylko nasz, ale przede wszystkim osoby przez nas poszkodowanej. Oprócz powszechnych i masowych obowiązkowych ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej, jak ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej rolników z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego, ubezpieczenia niektórych szczególnie w ocenie regulatora narażonych na ryzyko wystąpienia szkody grup zawodowych (adwokatów, radców prawnych, komorników, notariuszy, doradców podatkowych, biegłych rewidentów, biur rachunkowych, rzeczoznawców majątkowych, pośredników w obrocie nieruchomościami, zarządców nieruchomości, architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów, brokerów i agentów ubezpieczeniowych, rzeczników patentowych, detektywów, organizatorów imprez masowych, organizatorów turystyki i pośredników turystycznych etc.) na polskim rynku również występują dobrowolne ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zarówno w życiu prywatnym, jak i w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, wykonywaniem określonej profesji (zawodu). Przykładem takich ubezpieczeń są: ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej lekarzy, weterynarzy, nauczycieli, opiekunów, firm budowlanych, monterskich, transportowych, przewozowych, spedycyjnych, dystrybucji paliw i innych zarówno większych jaki mniejszych przedsiębiorców i rzemieślników etc. (por. pytania i odpowiedzi poświęcone ubezpieczeniom odpowiedzialności cywilnej oraz szkodzie osobowej i majątkowej).
Odpowiedź na pytanie przygotował r.pr w BRU Aleksander Daszewski
O czym należy pamiętać przy wyborze rodzaju ubezpieczenia ? Co to są ogólne warunki ubezpieczenia i co one zawierają ?
Decydując się na zakup ubezpieczenia musimy pamiętać, iż zakres ochrony ubezpieczeniowej (tzn. katalog sytuacji, które podlegają ochronie ubezpieczeniowej) jest różny w zależności od wybranego przez nas ubezpieczenia. Przykładowo jedne z oferowanych ubezpieczeń chronią nas jedynie w przypadku kradzieży z włamaniem i rabunku, inne zaś również w przypadku aktów wandalizmu, pożaru, huraganu, gradu czy wybuchu. Dokładna informacja na ten temat zawarta jest w umowie ubezpieczenia tzn. ogólnych warunkach ubezpieczenia w skrócie zwanych o.w.u. Ogólne warunki ubezpieczenia określają przedmiot i zakres ubezpieczenia, a więc co ubezpieczamy, od czego (od jakich ryzyk) i w jakim zakresie. Określają one również prawa i obowiązki stron umowy ubezpieczenia, sposób ustalania wysokości szkody oraz wypłaty odszkodowania. Zanim więc zakupimy polisę najlepiej jest porównać oferty kilku towarzystw ubezpieczeniowych, aby ochronę świadczoną przez ubezpieczyciela dostosować do naszych potrzeb ubezpieczeniowych – czyli ryzyk, przed którymi chcemy się zabezpieczyć. Zapisy oferowanych na rynku ogólnych warunków ubezpieczenia różnią się od siebie dlatego najlepiej jest przeanalizować je dokładnie przed podjęciem ostatecznej decyzji. Bardzo często warunki ubezpieczenia konstruowane są wariantowo tzn. można wybrać odpowiadający naszym potrzebom zakres ubezpieczenia, sposób likwidacji szkody etc. Wszelkie pojawiające się wątpliwości po naszej stronie ,przed zawarciem umowy, powinniśmy wyjaśnić z przedstawicielem zakładu ubezpieczeń lub pośrednikiem ubezpieczeniowym (agentem, brokerem), z którego usług korzystamy. Ubezpieczenia różnią się też ceną, lecz cena nie powinna być jedynym i wyłącznym elementem branym pod uwagę przy wyborze ubezpieczenia. Zwykle bowiem jest tak, że niska cena nie gwarantuje dostatecznej ochrony naszego mienia. Może to oznaczać na przykład, że określony przez ubezpieczyciela zakres ubezpieczenia jest dość wąski. Może być jednak też i tak, że ubezpieczenie to zawiera wyjątkowo szeroki katalog wyłączeń ochrony. Każde bowiem ubezpieczenie zawiera wyłączenia odpowiedzialności czyli sytuacje, w których ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności gdy wystąpi szkoda. A to oznacza, ze będąc przekonanym o należytym ubezpieczeniu mieszkania, w przypadku zajścia szkody nie otrzymamy odszkodowania właśnie ze względu na owe wyłączenia. Dlatego tak ważne jest dokładne zapoznanie się z ogólnymi warunkami ubezpieczenia przed podpisaniem polisy, a w przypadku wątpliwości wyjaśnienie ich z osobą, która działa w imieniu zakładu ubezpieczeń. Pamiętajmy również o tym, że w przypadku trudności interpretacyjnych zapisów ogólnych warunków ubezpieczeń, zapisy te interpretuje się zawsze na korzyść klienta. Ponadto zawierając umowę ubezpieczenia żądajmy doręczenia ogólnych warunków ubezpieczenia, przed podpisaniem umowy ubezpieczenia, bo może się zdarzyć, że agent lub pracownik towarzystwa ubezpieczeniowego ich nie wręczy mimo ciążącego na nim obowiązku w tym zakresie, a to właśnie tam zawarte są nasze prawa i obowiązki, a także prawa i obowiązki towarzystwa ubezpieczeniowego. Czasami zdarza się, że podpisujemy polisę nie zwracając uwagi na to, że ogólnych warunków ubezpieczenia nie otrzymaliśmy. Tymczasem na każdej polisie przy miejscu na nasz podpis znajduje się klauzula, iż ogólne warunki otrzymaliśmy i zapoznaliśmy się z ich treścią. Jest to o tyle istotne, że nie mając, czy też nie znając treści tych warunków nie znamy naszych praw i obowiązków wobec ubezpieczyciela, co może nas kosztować utratę prawa do odszkodowania.
Odpowiedź na pytanie przygotowała st. specjalistka w BRU Ewa Kiziewicz; aktualizacji i uzupełnień dokonał r.pr w BRU Aleksander Daszewski
Co należy zrobić, gdy podpiszemy polisę bez uprzedniego przeczytania ogólnych warunków ubezpieczenia, a po zapoznaniu się z nimi okaże się, że zakres ubezpieczenia nie spełnił naszych oczekiwań ?
Sytuacja taka zdarza się dość często bowiem klienci podejmując pochopne decyzje o zawarciu umowy nie czytają przed zawarciem umowy warunków ubezpieczenia (o.w.u.), czego zdecydowanie odradzamy. Warunkiem prawidłowego zawarcia i następnie wykonywania umowy ubezpieczenia jest pełna świadomość obu stron tego stosunku – to przede wszystkim klient zakładu ubezpieczeń powinien wiedzieć na jakie ubezpieczenie i w jakim zakresie się decyduje. Podjęcie decyzji nieświadomej bez znajomości warunków, zasad i reguł opisujących wybierane przez nas ubezpieczenie zwykle w przyszłości skutkuje sytuacjami spornymi, a często rozczarowaniem odmową przyznania przez zakład odszkodowania. Jeżeli jednak podjęliśmy taką nieświadomą i pochopną decyzję o zawarciu umowy ubezpieczenia, mamy możliwość odstąpienia od umowy ubezpieczenia, czyli mówiąc praktyczniej możemy z tego ubezpieczenia zrezygnować. Mamy na to 30 dni licząc od dnia zawarcia umowy, a w przypadku firm, które wykupiły ubezpieczenie termin ten wynosi 7 dni, przy czym w tym celu musimy w w/w terminach powiadomić o naszej rezygnacji z ubezpieczenia zakład ubezpieczeń na piśmie.
Odpowiedź na pytanie przygotowała st. specjalistka w BRU Ewa Kiziewicz; aktualizacji i uzupełnień dokonał r.pr w BRU Aleksander Daszewski
Czy zmiana w czasie wartości ubezpieczonego mienia ma wpływ na umowę ubezpieczenia ?
Warto wiedzieć, iż jeżeli po zawarciu umowy ubezpieczenia mienia jego wartość uległa zmniejszeniu, możemy żądać zmniejszenia sumy ubezpieczenia. Pamiętajmy, że odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia majątkowego nie może być wyższe od poniesionej szkody, chyba że umówiliśmy się inaczej z ubezpieczycielem. Oznacza to, że odszkodowanie, które otrzymamy będzie równe szkodzie, a nie sumie na jaką mienie to zostało ubezpieczone. Dodać należy, iż zakład ubezpieczeń nie może odmówić zmniejszenia sumy ubezpieczenia, a także obniżenia wysokości składki. Podobna sytuacja ma miejsce, gdy wartość naszego mienia ulegnie zwiększeniu. W takiej sytuacji towarzystwo ubezpieczeniowe również nie może odmówić podniesienia sumy ubezpieczenia, z czym wiązać się będzie podwyższenie opłacanej przez nas składki.
Odpowiedź na pytanie przygotowała st. specjalistka w BRU Ewa Kiziewicz
Jakie są obowiązki ubezpieczonego związane bezpośrednio z wystąpieniem szkody ?
Katalog obowiązków związanych z wystąpieniem szkody dokładnie opisany jest we wzorcu umownym - ogólnych warunkach ubezpieczenia (por. dalsze pytania). Tym nie mniej pamiętajmy również o tym, iż w przypadku wystąpienia szkody w ubezpieczonym mieniu powinniśmy użyć wszelkich dostępnych środków, by zmniejszyć jej rozmiary, a także by zabezpieczyć przed szkodą mienie bezpośrednio zagrożone. Zakład ubezpieczeń jest zobowiązany zwrócić nam w granicach sumy ubezpieczenia poniesione przy tym koszty jeśli nasze działania były celowe, choć nieskuteczne. Jeśli jednak dopuścimy się rażącego niedbalstwa w wykonywaniu tego obowiązku, odszkodowanie nie będzie nam się należało. Również umyślne wyrządzenie szkody spowoduje odmowę wypłaty odszkodowania za zniszczone mienie.
Odpowiedź na pytanie przygotowała st. specjalistka w BRU Ewa Kiziewicz; aktualizacji i uzupełnień dokonał r.pr w BRU Aleksander Daszewski
W przypadku wystąpienia szkody jak długo trzeba czekać na wypłatę odszkodowania i czy można zapoznać się ze szczegółami prowadzonego postępowania likwidacyjnego (aktami sprawy) ?
Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 817 k.c. ubezpieczyciel jest bezwzględnie zobowiązany spełnić świadczenie w terminie trzydziestu dni, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku stanowiącego podstawę roszczenia, a gdyby wyjaśnienie w powyższym terminie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności zakładu albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, jednakże bezsporną część świadczenia zakład ubezpieczeń powinien spełnić w terminie 30 dni. Ponadto, umowa ubezpieczenia lub o.w.u. może zawierać postanowienia korzystniejsze dla uprawnionego niż powyższe, co może stanowić dobrą podstawę do zwiększenia konkurencyjności pomiędzy zakładami ubezpieczeń, w zakresie usprawnień procedur likwidacyjnych. Z tej regulacji płyną ważne dla konsumentów wnioski. W przypadku zwłoki w wypłacie odszkodowania istnieje możliwość naliczania odsetek od pierwszego dnia po upływie trzydziestodniowego terminu chyba, że szczególne okoliczności konkretnej sprawy przemawiają za przyjęciem innego terminu z art. 817 § 2, czyli 14 – tu dni - licząc od terminu, w którym wyjaśnienie okoliczności było możliwe. Jednakże z takim przypadkiem mamy do czynienia tylko wówczas, gdy nie jest możliwe wyjaśnienie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia. W razie opóźnienia można wnosić o odsetki, a możliwość ich uzyskania będzie zależała od tego czy postępowanie likwidacyjne było prowadzone przez ubezpieczyciela z dochowaniem należytej staranności, przy wyjaśnieniu okoliczności niezbędnych w określeniu odpowiedzialności, co do zasady, albo wysokości odszkodowania. Jeżeli mamy przekonanie o pozostawaniu ubezpieczyciela w zwłoce wobec braku dochowania należytej staranności, należy wobec zakładu ubezpieczeń kierować dodatkowe roszczenie o odsetki. W naszej ocenie na tle brzmienia całego przepisu art. 817 aktualne jest orzeczenie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2000r. (sygn. akt III CKN 1105/98, publ. OSNC z 2000r. nr 7-8 poz. 134), w którym Sąd stwierdził, iż art. 817 § 2 nie upoważnia w żadnej mierze ubezpieczyciela do zaniechania prowadzenia postępowania likwidacyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego; wymagany jest tutaj podwyższony miernik należytej staranność od ubezpieczyciela będącego profesjonalistą, który powinien być w naszej ocenie rozumiany jako podjęcie wszelkich możliwych czynności, użycie dostępnych środków technicznych przy pełnym zaangażowaniu służb likwidacyjnych w celu ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia. Dodatkowo można w tym miejscu przywołać m.in. uchwałę SN z dnia 9 czerwca 1995r. (sygn. akt III CZP 69/95 publ. OSNC 1995r. nr 10 poz.44), gdzie sąd stwierdził, iż „zakład ubezpieczeń (…) dopuszcza się zwłoki, jeżeli nie spełnia świadczenia w terminie 30 dni licząc od dnia otrzymania zawiadomienia o wypadku, jeżeli poszkodowany wezwał wcześniej sprawcę wypadku do zapłaty odszkodowania, który jednak świadczenia nie spełnił, to zakład ubezpieczeń dopuszcza się zwłoki od daty tego wezwania” czy też wyrok SN z dnia 2 lipca 2004r. (sygn. akt II CK 412/03 [1]), w którym sąd wskazując na reżim odpowiedzialności cywilnej kontraktowej stwierdził, iż „ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wskutek zwłoki w spełnieniu świadczenia z umowy ubezpieczenia”. Omawiane powyżej rozwiązanie w odniesieniu do terminów likwidacji szkody – czasu na wypłatę odszkodowania - wpisuje się w ekonomiczne cele zobowiązania umownego, jakie wynikają z umowy ubezpieczenia, gdzie szybkość wypłaty świadczenia jest jednym z zasadniczych elementów poprawności ich funkcjonowania w obrocie gospodarczym. Ponadto odpowiadając na drugą część pytania podkreślamy, że w świetle obowiązujących przepisów istnieje możliwość po stronie poszkodowanego zapoznania się z dokumentami zawartymi w aktach szkodowych – dokumentacji zbieranej przez zakład ubezpieczeń. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 4 ustawy o działalności ubezpieczeniowej zakład ubezpieczeń ma obowiązek udostępnić zainteresowanym osobom dokumenty gromadzone w celu ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń lub wysokości świadczenia. Ponadto osoby te mogą żądać pisemnego potwierdzenia przez zakład udostępnionych informacji, a także sporządzenia na swój koszt kserokopii dokumentów i potwierdzenia ich zgodności z oryginałem przez zakład ubezpieczeń. Ustawodawca podkreślił również, że sposób udostępnienia informacji i dokumentów, zapewnienia możliwości pisemnego potwierdzenia udostępnianych informacji, a także zapewnienia możliwości sporządzenia kserokopii dokumentów i potwierdzenia ich zgodności z oryginałem nie może wiązać się z wykraczającymi ponad uzasadnioną potrzebę utrudnieniami dla tych osób, zaś koszty sporządzenia kserokopii ponoszone przez te osoby nie mogą odbiegać od przyjętych w obrocie zwykłych kosztów wykonywania tego rodzaju usług (np. cen obowiązujących w punktach xero). Niestety zdarza się jednak, że zakłady ubezpieczeń odmawiają poszkodowanym tego prawa twierdząc, że cała dokumentacja szkodowa jest ich dokumentacją wewnętrzną lub istnieje w sprawie podejrzenie usiłowania lub popełnienia przestępstwa. Jednak naturalne i zapisane w wyżej wskazywanych przepisach jest to, że poszkodowani mogą zapoznać się z tym dokumentami, w szczególności z opiniami ekspertów czy ekspertyzami rzeczoznawców, co pozwoli ocenić im prawidłowość postępowania likwidacyjnego i umożliwi przedstawienie swego stanowiska co do trafności i podstaw przyjętych przez ubezpieczyciela ustaleń.
Odpowiedź na pytanie przygotował r.pr w BRU Aleksander Daszewski
Co robić w przypadku, gdy nie zgadzamy się ze stanowiskiem zakładu ubezpieczeń ?
Postępowanie likwidacyjne prowadzone przez zakład ubezpieczeń nie zawsze spełnia nasze oczekiwania. W takim przypadku, w pierwszym rzędzie należy poprosić o udostępnienie akt likwidacji naszej szkody (dokumentacji zebranej w naszej sprawie przez zakład ubezpieczeń) gdzie być może znajdziemy błąd, który można sprostować i dzięki temu otrzymać należne odszkodowanie. Zdarza się jednak, że nie jest możliwe porozumienie z zakładem ubezpieczeń na etapie postępowania likwidacyjnego. Wtedy możemy skierować odwołanie do komórki zajmującej się postępowaniami reklamacyjnymi klientów lub do zarządu, centrali zakładu ubezpieczeń, który - pełniąc nadzór nad oddziałami, inspektoratami bada poprawność postępowania likwidacyjnego. Jednak odpowiedź udzielona przez biuro zarządu może podtrzymać dotychczasowe stanowisko. W takim przypadku możemy skierować skargę do Biura Rzecznika Ubezpieczonych, który w uzasadnionych przypadkach podejmie interwencję. Należy jednak pamiętać o tym, że dochodzenie przez nas praw związanych z umową ubezpieczenia jest ograniczone pewnym terminem. Dla ubezpieczeń mienia termin ten wynosi 3 lata i rozpoczyna się w dniu, w którym nastąpiło zdarzenie objęte ubezpieczeniem. Po upływie tego terminu roszczenie nasze ulega przedawnieniu, tzn. nie możemy skutecznie kierować roszczeń do zakładu ubezpieczeń. W przypadku jednak, gdy zgłosimy towarzystwu ubezpieczeniowemu nasze roszczenia, lub zgłosimy zdarzenie objęte ubezpieczeniem, termin przedawnienia przestaje biec. Dopiero, gdy zakład ubezpieczeń zawiadomi nas na piśmie o odmowie lub przyznaniu świadczenia, termin przedawnienia biegnie na nowo i znowu mamy 3 lata na dochodzenie roszczeń z umowy ubezpieczenia. Termin ten ponownie biegnie od dnia, w którym otrzymaliśmy informację o przyjętym przez zakład ubezpieczeń stanowisku. Bieg przedawnienia roszczeń z umowy ubezpieczenia przerywa również złożenie w sądzie pozwu, czyli mówiąc inaczej przestaje biec termin trzech lat, który mamy na skuteczne zgłoszenie naszych roszczeń.
Odpowiedź na pytanie przygotowała st. specjalistka w BRU Ewa Kiziewicz; aktualizacji i uzupełnień dokonał r.pr w BRU Aleksander Daszewski
Informacje prasowe z rynku
20.11.2008 - Ubezpieczenia majątkowe
Skarżą ubezpieczycieli
czytaj więcej
20.11.2008 - Ubezpieczenia na życie
Zakończona fuzja Benefii Życie i Royal Polska
czytaj więcej
20.11.2008 - Zabezpieczenie emerytalne
Transferów w OFE coraz więcej
czytaj więcej
