Menu główne

Publikacje

Rzecznik Ubezpieczonych > Vademecum ubezpieczonego > Często zadawane pytania > Zabezpieczenie emerytalne - Otwarte Fundusze Emerytalne, cz.1

Zabezpieczenie emerytalne - Otwarte Fundusze Emerytalne, cz.1

Drukuj

Czym należy się kierować przy wyborze OFE?

Wybór OFE nie jest łatwym zadaniem i powinna go poprzedzić co najmniej dokładna analiza wybranych zmiennych. Od naszych starań w tym zakresie będzie również zależeć wysokość otrzymywanej na starość emerytury. Emerytura, szczególnie dla zaczynających pracę jest czymś bardzo odległym, należy jednak pamiętać, że jej wartość jest uzależniona od wyników inwestycyjnych osiąganych w ciągu całego długiego okresu oszczędzania. Dlatego od początku okresu oszczędzania trzeba zadbać o swoją przyszłość.
II filar systemu emerytalnego posiada charakter funduszowy, tzn. otwarty fundusz emerytalny (OFE), którego jesteśmy członkiem, jest zakładany i zarządzany przez powszechne towarzystwo emerytalne (PTE). Jedno PTE zarządza jednym OFE. Na OFE składają się jednostki rozrachunkowe pochodzące z wpłaconych środków, które należą do członków funduszu. Wyniki inwestycyjne osiągane przez OFE są uzależnione od zarządzającego, czyli PTE, dlatego przy wyborze funduszu analizujemy informacje dotyczące powszechnego towarzystwa emerytalne i wyniki poszczególnych otwartych funduszy emerytalnych.

Można tutaj wskazać kilka podstawowych kryteriów wyboru, którymi będą kolejno:

•   wyniki inwestycyjne (wyniki osiągnięte przez zarządzających OFE),
•   opłaty (koszty ponoszone przez członków OFE),
•   akcjonariat (struktura właścicielska PTE),
•   kapitały własne (środki należące do PTE),
•   strategia inwestycyjna (założenia dotyczące sposobu inwestowania aktywów OFE).

Wyniki inwestycyjne

Wyniki inwestycyjne są bez wątpienia najważniejszym kryterium wyboru OFE. To one będą miały bezpośredni wpływ na wysokość emerytury. Choć wyniki OFE są podawane na bieżąco a ponadto raz na pół roku Komisja Nadzoru Finansowego prezentuje oficjalny wskaźnik zyskowności inwestycji funduszy, to jednak wskazanie najlepszego OFE nie jest zadaniem prostym. Przede wszystkim wyniki, które mogą podlegać analizie są danymi historycznymi. Wyrokowanie na ich podstawie o przyszłej stopie zwrotu jest obarczone niepewnością, dlatego należy do tego podchodzić z dużą ostrożnością, analizując je odpowiednio długim okresie, co najmniej powyżej jednego roku.
Polski rynek kapitałowy jest dosyć płytki. Oznacza to, że w obrocie jest stosunkowo mało papierów wartościowych (wiele z papierów wartościowych znajduje się w portfelach inwestorów i nie są w obrocie). Ponadto wartość wszystkich papierów wartościowych emitowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie w porównaniu z innymi giełdami jest póki co dosyć niewielka. Wspomniane uwarunkowania powodują, że tak potężni inwestorzy jak fundusze emerytalne zmuszeni są stosować strategię buy & hold (kupuj i trzymaj). Ta pewnego rodzaju inercja sprawia, że stan teraźniejszy w dużej mierze zależy od decyzji inwestycyjnych np. sprzed pół roku. Jak zatem na podstawie danych historycznych ocenić, który OFE będzie w czołówce?

W tym celu trzeba odróżnić dwa sposoby inwestowania:
• dynamiczne i agresywne odznaczające się częstą zmianą instrumentów finansowych w portfelu;
• statyczne z niewielkimi zmianami instrumentów finansowych w portfelu.

W pierwszym przypadku można oczekiwać dużej zmiany wartości jednostki rozrachunkowej w obie strony (na korzyść i na niekorzyść). Trzeba też pamiętać, że duży wzrost w ostatnim czasie wcale nie wskazuje na utrzymanie się tego trendu w przyszłości. Taką strategię mogą stosować jedynie mniejsze OFE, co wynika z ze względnej łatwości w zarządzaniu małym funduszem. Jeżeli decydujemy się na taki, aktywny fundusz to należy pamiętać, że uzyskanie dobrych wyników wymaga od członka OFE bieżącego monitorowania sytuacji na rynku funduszy i osiąganych przez nie wyników inwestycyjnych. Jeżeli dodatkowo zdecydujemy się często zmieniać fundusz to pojawiają się ponadto koszty transferu (opłata za zmianę funduszu – jeżeli nastąpiła przed upływem 24 miesięcy – por. dalsze treści.

W drugim przypadku, nie można z pewnością liczyć na nagłe wzrosty, jest jednak duże prawdopodobieństwo, że wartość jednostki będzie stabilnie rosnąć, choć mogą być to niższe wzrosty. Warto jednakże sprawdzić, czy ten wzrost nie jest zbyt powolny w porównaniu z całym rynkiem otwartych funduszy emerytalnych. Należy pamiętać, że różnice w efektywności inwestycji OFE są zaskakujące nawet dla specjalistów. Trzeba pamiętać, że członkostwo w najgorszym OFE przez cały okres opłacania składek będzie miało bardzo istotny wpływ na wysokość emerytury.

Obecnie ze względu na wielkość aktywów OFE coraz mniej spośród nich może sobie pozwolić na agresywną politykę inwestycyjną, dlatego przeważają statyczne portfele, których skład zmienia się dosyć powoli. Chociaż i tutaj zdarzają się wahania to jednak są one rozłożone w czasie.

Opłaty

Fundusz od swoich aktualnych członków pobiera trzy rodzaje opłat:
•   opłatę od składki;
•   opłatę za zarządzanie;
•   opłatę za wcześniejszą zmianę funduszu (przed upływem 24 miesięcy).

Opłata od składki jest pobierana w momencie przekazania składki na indywidualny rachunek w OFE. Wielkość tej opłaty odczuwa się bardzo wyraźnie, ponieważ przy opłacie rzędu 8% nasze konto w przypadku składki o wartości 100 zł powiększone zostanie o 92 zł. Dlatego opłata ta była przedmiotem konkurencji wśród OFE. Faktem jest, że im niższa jest ta opłata tym lepiej dla członka OFE jednak w długim okresie będzie miała ona marginalne znaczenie w porównaniu z opłatą za zarządzanie. Wysokość opłaty od składki jest limitowana. Ten limit wynosi obecnie (2008 r.) 7% i będzie się zmniejszał sukcesywnie do 3,5% w 2014 r. Istnieją OFE, które w ramach tzw. programów lojalnościowych (tj. im dłużej jesteś naszym członkiem tym mniej płacisz) stosują system zniżek opłaty od składki. Zniżka zwiększa się wraz z wydłużaniem się naszego stażu w danym funduszu. Trzeba pamiętać, że takie zniżki za lojalność traci się bezpowrotnie w przypadku zmiany funduszu.

Opłata za zarządzanie jest pobierana ze zgromadzonych środków w OFE i maksymalnie może osiągnąć wysokość 0,045% aktywów netto funduszu w skali miesiąca. Wskaźnik ten maleje w niewielkim zakresie wraz ze zwiększaniem się wielkości aktywów OFE. Ponieważ opłata jest ustalona procentowo, dlatego im większa wielkość aktywów tym wyższa bezwzględna opłata. Prognozuje się, że w 2040 roku opłata ta będzie stanowić ponad 70% przychodów towarzystwa. Wysokość opłaty od składki we wszystkich funduszach jest na tym samym maksymalnym poziomie.

Opłata karna związana ze zmianą OFE przed upływem 24 miesięcy jest taka sama dla wszystkich i wynosi 160 zł jeżeli członkostwo trwało krócej niż 1 rok oraz 80 zł, jeżeli członkostwo w dotychczasowym funduszu trwało dłużej niż 1 rok i krócej niż 2 lata. Opłatę tą wpłaca się na wskazane przez PTE konto bankowe. Po upływie 24 miesięcy nie mogą by pobierane żadne opłaty związane ze zmianą funduszu.

Akcjonariat

Akcjonariat pokazuje nam strukturę właścicielską PTE. Może ona mieć wpływ na funkcjonowanie OFE oraz jego wyniki inwestycyjne. Zakładać bowiem należy, że jeżeli PTE tworzy instytucja o dużym doświadczeniu na rynku finansowym (np. bank, towarzystwo funduszy inwestycyjnych lub zakład ubezpieczeń), to wówczas większe jest prawdopodobieństwo osiągnięcia dobrego wyniku w inwestowaniu naszych środków emerytalnych. Instytucja finansowa obecna na rynku od dłuższego czasu posiada również odpowiednie know-how, czyli wiedzę jak prowadzić dane przedsięwzięcie oraz ma doświadczenie w tworzeniu nowych struktur. Dlatego w pierwszym okresie funkcjonowania II filara znaczną uwagę przywiązywano do akcjonariatu PTE.
Jednak przykład Polski pokazał, że nie zawsze doświadczenie akcjonariuszy na rynku finansowym przekłada się na funkcjonowanie i wyniki towarzystwa zarządzającego funduszem. Dlatego z pewnością nie należy tego kryterium traktować jako podstawowego i wyłącznego przy wyborze OFE. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że w przypadku inwestowania poza granicami Polski, akcjonariusz mający doświadczenie w zagranicznych operacjach może służyć nieocenioną pomocą, zwłaszcza w zakresie analizy obcego rynku oraz w sprawnym dokonywaniu transakcji. Ponadto doświadczenie w zakresie usług finansowych może wpłynąć na wyższy standard obsługi klientów – członków danego OFE.

Kapitały własne

Kapitały własne to fundusze należące do PTE, które mogą zostać wykorzystane w sytuacji niedoboru, czyli wówczas, kiedy fundusz emerytalny uzyskał wyniki gorsze od minimalnej wymaganej stopy zwrotu. Stanowi to pewną, choć nie jedyną, gwarancję osiągania wyników nie odbiegających znacząco od pozostałych OFE. Trudno jednak uznać kapitały własne towarzystwa za gwarancje, w przypadku gdy największa dotychczasowa dopłata w związku z nieosiągnięciem minimalnej wymaganej stopy zwrotu wyniosła jednorazowo około 35 mln PLN i miała ona miejsce na początku funkcjonowania systemu. Wraz ze wzrostem wielkości aktywów funduszy znaczenie kapitałów własnych jako gwarancji zmaleje jeszcze bardziej. Należy pokreślić, że w przypadku niewystarczającej wielości kapitałów własnych zobowiązania PTE przechodzą kolejno na specjalny fundusz gwarancyjny oraz Skarb Państwa. Dlatego w przypadku wyboru funduszu kapitały własne towarzystwa nie mają obecnie zasadniczego znaczenia.

Strategia inwestycyjna

Każdy zarządzający OFE przedstawia strategię inwestycyjną, która uwzględnia ograniczenia nałożone przez ustawodawcę. Zawarte są w niej podstawowe założenia związane z inwestowaniem m.in. zaangażowanie w akcje, przewidywaną średnią stopą zwrotu itp. Akcje są postrzegane jako instrument o dużych wahaniach kursu, jednak w dłuższym okresie kilku lub kilkunastoletnim wykazują one tendencję rosnącą i zapewniają wyższą stopę zwrotu aniżeli bezpieczne obligacje lub inne papiery skarbowe, emitowane przez Skarb Państwa. Stosunkowo często zakładana strategia inwestycyjna nie jest w pełni realizowana, dlatego przynajmniej obecnie nie jest to istotne kryterium wyboru funduszu.

Odpowiedź na pytanie przygotował starszy specjalista w BRU Marcin Kawiński

Jak prawidłowo i bez problemów zawrzeć umowę członkostwa w otwartym funduszu emerytalnym, czyli mój pierwszy fundusz – co mam zrobić, krok po kroku?

Celem prawidłowego zawarcia umowy członkostwa w OFE powinien kolejno:
1.   Ustalić który fundusz ma dla mnie najkorzystniejszą ofertę. Zwracamy uwagę, że można należeć tylko do jednego funduszu.
2.   Nawiązać kontakt z wybranym otwartym funduszem emerytalnym (przez internet, telefon, osobista wizyta akwizytora).
3.   W celu wypełnienia odpowiedniej deklaracji spotkać się z akwizytorem wybranego funduszu, który powinien służyć pomocą i odpowiadać na wszelkie pytania związane z przynależnością do OFE. Warto pamiętać, że:
•   Akwizytor powinien być wpisany na specjalną listę osób, które mogą działać na rzecz określonego funduszu emerytalnego.
•   Akwizytor nie może nam oferować żadnych korzyści materialnych (np. roweru, pieniędzy itp.) w zamian za przystąpienie do funduszu.
•   Akwizytor nie może wykorzystywać swojej pozycji służbowej, dominującej np. oferować członkostwa w OFE swoim podwładnym.

Można również samodzielnie wypełnić deklarację (np. pobraną z internetu) i przesłać, ją do funduszu. Szczegółowy tryb takiego postępowania jest ustalony przez każdy fundusz.
4.   Po wypełnieniu deklaracji powinienem otrzymać jako potwierdzenie jej kopię. Akwizytor jest zobowiązany nam ją wręczyć po jej podpisaniu. Jest ona wyłącznie dla nas. Stanowi ona dla nas dowód wypełnienia deklaracji, dlatego powinniśmy ją starannie przechowywać dla celów dowodowych.
5.   Podpisana deklaracja powinna zostać przekazana przez akwizytora do otwartego funduszu emerytalnego, gdzie jest rejestrowana. Następnie fundusz występuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wpisanie nas do Centralnego Rejestru Członków Otwartych Funduszy Emerytalnych. Warunkiem wpisania do rejestru jest prawidłowość podanych danych oraz objęcie systemem ubezpieczenia społecznego. Centralny Rejestr Członków Otwartych Funduszy Emerytalnych jest oficjalnym miejscem, gdzie zapisane jest nasze członkostwo w wybranym funduszu. Można być członkiem tylko jednego otwartego funduszu emerytalnego. Na marginesie warto także zaznaczyć, że zmiana członkostwa w funduszu wymaga dokonania zmiany w Centralnym Rejestrze.
6.   Po dokonaniu wpisu w Centralnym Rejestrze otwarty fundusz emerytalny wysyła potwierdzenie, że zostałem przyjęty w poczet członków tego funduszu. Trwa to zwykle około jednego miesiąca.

Odpowiedź na pytanie przygotował starszy specjalista w BRU Marcin Kawiński

Jak prawidłowo i bez problemów zmienić otwarty fundusz emerytalny – co mam zrobić, krok po kroku?

Przede wszystkim nie należy zmieniać funduszu pochopnie – trzeba to gruntowanie przemyśleć. Z uwagi na powtarzające się sygnały o wprowadzaniu w błąd przez nieuczciwych akwizytorów zalecamy samodzielne sprawdzenie przedstawionych informacji przed wypełnieniem wniosku o zmianę funduszu. Jeżeli już zdecydujemy się na zmianę funduszu to kolejno:

1.   Ustalamy, który fundusz może przynieść mi więcej korzyści niż dotychczasowy. Należy pamiętać, że zmiana funduszu w okresie krótszym niż dwa lata nastąpi tylko po wpłaceniu opłaty karnej (160 zł jeżeli członkostwo trwało krócej niż 1 rok oraz 80 zł, jeżeli członkostwo w dotychczasowym funduszu trwało dłużej niż 1 rok i krócej niż 2 lata).
2.   Nawiązujemy kontakt z wybranym otwartym funduszem emerytalnym (przez internet, telefon, osobistą wizytę).
3.   Wypełniamy oświadczenie, że rezygnujemy z członkostwa w dotychczasowym funduszu, które powinno być dostarczone do starego funduszu emerytalnego, a kopie należy przesłać do ZUS (koniecznie listem poleconym za potwierdzeniem odbioru). Oświadczenie powinno być wypełnione w jednym egzemplarzu, aby nie mogło być wykorzystane później bez naszej wiedzy. Forma takiego oświadczenia jest ustalona i można ja pobrać z strony Rzecznika Ubezpieczonych. Oświadczenie
4.   Na spotkaniu z akwizytorem wypełniamy deklarację przystąpienia do wybranego funduszu. Akwizytor powinien służyć pomocą i odpowiadać na wszelkie pytania związane z przynależnością do OFE. Warto pamiętać, podobnie jak w przypadku przystępowania do pierwszego funduszu, że:
•   Akwizytor powinien być wpisany na specjalną listę osób, które mogą działać na rzecz określonego funduszu emerytalnego.
•   Akwizytor nie może nam oferować żadnych korzyści materialnych (np. roweru, pieniędzy itp.) w zamian za przystąpienie do funduszu.
•   Akwizytor nie może wykorzystywać swojej pozycji służbowej, dominującej np. oferować członkostwa w OFE swoim podwładnym
Można również samodzielnie wypełnić deklarację (np. pobraną z internetu) i przesłać ją do funduszu. Szczegółowy tryb takiego postępowania jest ustalony przez każdy fundusz.
5.   Po wypełnieniu deklaracji powinniśmy otrzymać jako potwierdzenie jej kopię. Akwizytor jest zobowiązany nam ją wręczyć tuż po podpisaniu. Jest ona wyłącznie dla nas. Stanowi ona dla nas dowód wypełnienia deklaracji, dlatego powinniśmy ją starannie przechowywać. Niedopuszczalne jest, aby akwizytor zabrał nam kopie deklaracji przystąpienia do starego lub nowego funduszu. Akwizytor powinien posiadać deklarację przystąpienia do nowego funduszu (kopia zostaje u nas) oraz ewentualnie jeden egzemplarz oświadczenia rezygnacji z członkostwa w starym funduszu, jeżeli zobowiązał się do przekazania go staremu funduszowi.
6.   Jeżeli zmiana członkostwa funduszu nastąpiła w okresie:
a)   krótszym niż dwuletni, wówczas stary fundusz zwróci się do nas o wpłacenie na wskazane konto opłaty karnej (160 zł jeżeli członkostwo trwało krócej niż 1 rok oraz 80 zł, jeżeli członkostwo w dotychczasowym funduszu trwało dłużej niż 1 rok i krócej niż 2 lata). Jeżeli w przeciągu 14 dni nie uiścimy tej opłaty, wówczas nie dojdzie do transferu (zmiany funduszu) i w Centralnym Rejestrze Członków Otwartych Funduszy Emerytalnych pozostaniemy jako członek starego funduszu.
b)   dłuższym niż dwuletni, wówczas stary fundusz emerytalny ma obowiązek umieścić nas na liście transferowej przesyłanej do Centralnego Rejestru Członków Otwartych Funduszy Emerytalnych
7.   Po dokonaniu wpisu w Centralnym Rejestrze otwarty fundusz emerytalny wysyła potwierdzenie, że zostaliśmy przyjęci w poczet członków tego funduszu i przelano środki zgromadzone na koncie w starym funduszu do nowego. Transfery pomiędzy funduszami są dokonywane raz na kwartał.
Ponieważ anulowanie procesu transferu jest niezwykle trudne i wymaga udowodnienia, że zostało się wprowadzonym w błąd, dlatego zaleca się roztropne podejmowanie decyzji o zmianie funduszu. Przypominamy, że może się to wiązać z utratą korzyści związanych z programem lojalnościowym (im dłużej jesteśmy w funduszu tym mniejszą ponosimy opłatę od składki). Pamiętajmy jednak, że w grze o emeryturę głównie liczą się przyszłe wyniki inwestycyjne. Dlatego jeżeli uznamy, że nasz dotychczasowy fundusz zarabia zdecydowanie mniej aniżeli inne, odłóżmy na bok sentymenty i zastanówmy się czy zmiana funduszu po odjęciu potencjalnych kosztów i utraconych korzyści nie byłaby dla nas korzystniejsza.
Należy pamiętać, że członek otwartego funduszu emerytalnego jest zobowiązany do informowania funduszu o wszelkich zmianach w imieniu, nazwisku, miejscu zamieszkania lub stanie cywilnym. Służą do tego specjalne druki udostępniane przez fundusze.

Uwaga, przy zmianie funduszu trzeba wyjątkowo uważać na nierzetelne działania ze strony akwizytorów

Z doświadczeń praktycznych wynika, że w procesie akwizycji (pozyskiwania członków) do otwartych funduszy emerytalnych ze strony nierzetelnych akwizytorów padają stwierdzenia, które są dalekie od prawdy. W przypadku pojawienia się jakichkolwiek wątpliwości zachęcamy do kontaktu Biurem Rzecznika Ubezpieczonych. Oto kilka najczęściej spotykanych przykładów:

• W naszym funduszu jednostka jest tańsza, dlatego przechodząc do niego znacznie zyskujesz ponieważ będziesz miał więcej jednostek.

Jest to ewidentne przekłamanie co łatwo wykazać na poniższym przykładzie. Jeżeli jednostka w starym funduszu kosztuje 20 zł, natomiast w nowym 16 zł, to w momencie transferu jednostki w starym funduszu są sprzedawane, gotówka ze sprzedaży jest przekazywana do nowego funduszu, w którym kupujemy za przetransferowaną kwotę jednostki uczestnictwa w nowym funduszu. Jeżeli posiadamy 100 jednostek w starym funduszu to oznacza, że na naszym indywidualnym koncie zgromadziliśmy 2000zł (100 jednostek x 20 zł). Jeżeli to 2000 zł przetransferujemy do nowego funduszu, wówczas za uzyskane środki będziemy mogli zakupić 125 jednostek uczestnictwa w nowym funduszu po 16 zł. Jednostek uczestnictwa będziemy mieli więcej, ale ponieważ ich cena jest niższa, dlatego na koncie nadal będziemy mieli 2000 zł (125 jednostek x 16zł).

• Twój stary fundusz zbankrutował, jeżeli się nie pospieszysz i nie wstąpisz do naszego funduszu, wówczas stracisz wszystkie pieniądze.

To też nieprawda bowiem Otwarty Fundusz Emerytalny nie może zbankrutować i jest to w świetle prawa niemożliwe. Zbankrutować może powszechne towarzystwo emerytalne, wówczas jednak zarządzanie jest przekazywane innemu funduszowi. Nie ma możliwości utraty pieniędzy zgromadzonych w OFE z powodu bankructwa PTE. Wszelkie informacje dotyczące bankructwa PTE radzimy sprawdzić samodzielnie i pamiętajmy, że od początku funkcjonowania II filara nie zbankrutowało żadne PTE.

• Zmień fundusz na nasz, gdyż stopa zwrotu naszego funduszu jest najlepsza.

Określenie najlepsza stopa zwrotu w przypadku wyników OFE jest względne, wszystko bowiem zależy od tego w jakim okresie to analizujemy. Jeżeli fundusz odnotował najlepszy wynik w ostatnim miesiącu lub kwartale to wcale nie oznacza że poprzednie wyniki były również tak korzystne. W przypadku wyników OFE nie powinno się właściwe brać pod uwagę okresów krótszych niż jeden rok a skupić się na wynikach wieloletnich. Ponadto warto przedstawione informacje sprawdzić samodzielnie. Takie zestawienia wyników inwestycyjnych OFE dostępne są na stronach internetowych Komisji Nadzoru Finansowego (www.knf.gov.pl ).
Odpowiedź na pytanie przygotował starszy specjalista w BRU Marcin Kawiński

Przypisanie do OFE w drodze losowania

Dwa miesiące temu podjęłam pierwszą pracę lecz zapomniałam zapisać się do otwartego funduszu emerytalnego. Czy oznacza to, że nie będę należała do żadnego funduszu a moje składki pozostaną w ZUS, słyszałem też, że mogą mnie wylosować?

Uzyskanie członkostwa w funduszu następuje z chwilą zawarcia umowy z wybranym otwartym funduszem emerytalnym. Zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych, każda osoba ubezpieczona, która urodziła się po 31 grudnia 1968 r. jest zobowiązana do zawarcia umowy z OFE w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia, czyli najczęściej od dnia podjęcia pierwszego zatrudnienia. Obowiązek ten nie dotyczy studentów i uczniów do 26 roku życia, którzy podjęli pracę w ramach umowy zlecenia, umowy o dzieło lub rozpoczęli studia doktoranckie. Jeżeli ubezpieczony nie wybrał funduszu emerytalnego w tym terminie a uczestnictwo w OFE jest dla niego obowiązkowe, osoba taka zostanie przydzielona do jednego z działających OFE w drodze losowania przeprowadzonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Losowanie, odbywające się 2 razy w roku (ostatniego roboczego dnia stycznia i lipca), jest poprzedzone wysłaniem do osoby ubezpieczonej pisemnego wezwania do zawarcia umowy z OFE w terminie do 10 stycznia lub 10 lipca - osoba wezwana ma zawsze nie mniej niż 30 dni na podpisanie umowy z OFE. Losowanie obejmuje tylko te osoby, które wcześniej otrzymały z ZUS list wzywający do zawarcia umowy z funduszem emerytalnym. Jeśli od otrzymania wezwania do terminu losowania jest termin krótszy niż 30 dni, dana osoba zostanie uwzględniona dopiero w następnym losowaniu.
Losowanie przeprowadza Zakład Ubezpieczeń Społecznych i zawiadamia ubezpieczonego o jego wyniku. Wraz z zawiadomieniem ubezpieczony otrzymuje dane otwartego funduszu emerytalnego, do którego został przypisany a OFE otrzymuje podstawowe dane członka. W losowaniu biorą udział tylko te fundusze, które uzyskały wyższe stopy zwrotu niż średnia ważona stopa zwrotu wszystkich funduszy w dwóch ostatnich okresach rozliczeniowych, z zastrzeżeniem, że aktywa netto funduszu nie przekraczają 10% aktywów całego rynku OFE. Do każdego z funduszy losowana jest taka sama liczba ubezpieczonych.

Następnie otwarty fundusz emerytalny potwierdza na piśmie warunki członkostwa i wzywa członka do złożenia oświadczenia o małżeńskich stosunkach majątkowych oraz wskazania osób uprawnionych do otrzymania środków po śmierci ubezpieczonego. Składki, które wpływały do ZUS w okresie nieuczestniczenia ubezpieczonego w funduszu zostają przekazane na rachunek członka w wylosowanym OFE.

Odpowiedź na pytanie przygotowała ekspert w BRU Joanna Owczarek, zaktualizował starszy specjalista w BRU Marcin Kawiński

Sfałszowano mi umowę o członkostwo w OFE, co zrobić, gdy agent wykorzystał moje dane i zapisał mnie do funduszu emerytalnego fałszując podpis na umowie? Dodam, że mam 47 lat i nigdy nie chciałam przystępować do II filara.

Uzyskanie członkostwa w otwartym funduszu emerytalnym następuje z chwilą zawarcia umowy z funduszem. Chęć przystąpienia do funduszu potwierdzana jest poprzez złożenie własnoręcznego podpisu na deklaracji przystąpienia. Zdarzają się jednak w praktyce przypadki, że nieuczciwi akwizytorzy działający w imieniu funduszu umieszczają w umowie prawdziwe dane osoby podlegającej ubezpieczeniu a następnie fałszują jej podpis, aby uzyskać prowizję z tytułu zawartej umowy. Otwarty fundusz emerytalny zgłasza wówczas nowego uczestnika do rejestru członków OFE i otwiera dla niego rachunek, na który wpływają składki emerytalne przekazywane przez ZUS.
Osoba, której dane zostały bezprawnie wykorzystane powinna niezwłocznie powiadomić o tym fakcie Otwarty Fundusz Emerytalny prowadzący rachunek. Sfałszowanie umowy przez akwizytora oznacza, że umowa o członkostwo w funduszu faktycznie nie została zawarta. Gdy sfałszowanie umowy nie budzi wątpliwości, otwarty fundusz emerytalny powinien wycofać z ZUS zgłoszenie o uzyskaniu członkostwa i dokonać zwrotu nienależnie otrzymanych składek. Fundusz musi zwrócić co najmniej nominalną wartość otrzymanych składek powiększoną o odsetki określone przepisami kodeksu cywilnego.
Jeżeli natomiast fundusz odmówi anulowania umowy, pozostaje skierowanie sprawy na drogę sądową. W sprawach o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy a tymi funduszami lub ich organami orzekają sądy ubezpieczeń społecznych właściwe dla miejsca zamieszkania członka funduszu. Osoba, której dane zostały bezprawnie wykorzystane a podpis sfałszowany powinna żądać ustalenia przez sąd nieistnienia umowy o członkostwo. Gdy uzyska takie orzeczenie, OFE powinien anulować umowę i zwrócić nienależnie otrzymane składki.

Odpowiedź na pytanie przygotowała ekspert w BRU Joanna Owczarek

Załączniki