Rzecznik Ubezpieczonych w ramach bieżącej działalności podejmuje współpracę z instytucjami Unii Europejskiej oraz organizacjami międzynarodowymi. Urząd jest obecnie członkiem dwóch organizacji międzynarodowych - FIN-NET oraz INFSOS. Przedstawiciele Urzędu biorą ponadto udział w międzynarodowych konsultacjach dotyczących ubezpieczeniowych przepisów prawnych oraz praktyk w zakresie praw konsumentów usług finansowych informując m.in. o sytuacji konsumentów w Polsce.

1. FIN-NET - Financial Network

FIN-NET jest siecią pozasądowych organów pochodzących z krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego (tj. krajów Unii Europejskiej oraz Islandii, Lichtensteinu oraz Norwegii) rozwiązujących spory z zakresu usług finansowych. Spory trafiające do tych podmiotów dotyczą skarg konsumentów na działalność banków, ubezpieczycieli, firm inwestycyjnych oraz innych przedsiębiorców finansowych. FIN-NET został powołany przez Komisję Europejską w 2001 r. Rzecznik Ubezpieczonych jest członkiem FIN-NET od 2006 r. początkowo jedynie jako Sąd Polubowny, od 2009 r. jako Urząd Rzecznika Ubezpieczonych. Do końca 2010 r. FIN-NET posiadał 49 członków, w tym członkami sieci z Polski byli: Rzecznik Ubezpieczonych, Arbiter Bankowy przy Związku Banków Polskich oraz (od marca 2010 r.) Sąd Polubowny przy Komisji Nadzoru Finansowego.

W ramach FIN-NET krajowe organy rozwiązujące spory podejmują współpracę w celu zapewnienia konsumentom łatwego dostępu do procedur pozasądowego rozwiązywania sporów transgranicznych. Jeżeli konsument w jednym z krajów wszedł w spór z przedsiębiorcą świadczącym usługi finansowego z innego kraju, członkowie FIN-NET podejmą działania w celu skontaktowania konsumenta z właściwym organem pozasądowego rozwiązywania sporów oraz podadzą mu podstawowe informacje na temat tego organu. Ponadto, za pośrednictwem FIN-NET członkowie otrzymują bieżące informacje na temat toczących się prac Komisji Europejskiej w zakresie ochrony konsumentów oraz usług finansowych. Członkowie sieci biorą udział w konsultacjach organizowanych przez Komisję Europejską. W ramach tej współpracy w 2010 r. podjęto szereg działań:

1. W lutym 2010 r. przedstawiono dane statystyczne za rok 2009 dotyczące tzw. spraw transgranicznych rozpoznanych przez Rzecznika Ubezpieczonych. W 2009 r. Rzecznik Ubezpieczonych otrzymał łącznie 8.566 skarg, z których 372 sprawy dotyczyły tzw. sporów transgranicznych (40 skarg na instytucje bankowe oraz 332 skargi na instytucje ubezpieczeniowe). Jedynie 2 sprawy przekazano w tym czasie do rozpoznania w ramach sieci FIN-NET instytucjom zajmującym się pomocą konsumentom usług finansowych w innych Państwach Członkowskich.
2. Pierwsze w roku 2010 r. spotkanie członków europejskiej sieci FIN-NET odbyło się 30 marca 2010 r. w Brukseli, w budynku Parlamentu Europejskiego. Głównym jego tematem było omówienie bieżących działań Unii Europejskiej w dziedzinie usług finansowych, ochrony konsumentów oraz dochodzenia roszczeń przez konsumentów w zakresie:

a)      metod klasyfikacji oraz rejestrowania skarg zgłaszanych przez konsumentów,

b)      projektu nowej dyrektywy dotyczącej praw konsumentów,

c)      dyrektywy dotyczącej mediacji w sprawach cywilnych i gospodarczych,

d)     badań nad alternatywnymi metodami rozwiązywania sporów w Unii Europejskiej.

Zagadnienia te zostały omówione przez przedstawicieli Komisji Europejskiej.

Podczas spotkania przedstawieni zostali również nowi członkowie sieci FIN-NET: Sąd Polubowny z Polski działający przy Komisji Nadzoru Finansowego oraz Komisja Arbitrażowa z Budapesztu. Jako priorytety oraz zadania sieci FIN-NET wyznaczono prace nad rozbudową strony internetowej FIN-NET (aktualizacje strony oraz bazy danych) oraz analizę raportu z działalności FIN-NET. Raport obejmuje lata 2008-2009, został przygotowany przez Zarząd sieci FIN-NET i przedstawiony członkom sieci do akceptacji. Spotkania umożliwiło także wymianę doświadczeń dotyczących istotnych kwestii jakie pojawiają się w działalności członków sieci FIN-NET, m.in.:

• umów ubezpieczenia nieadekwatnych do potrzeb konsumentów usług bankowych,
• nieuzasadnionych zmian stopy procentowej kredytu.

3.      We wrześniu 2010 r. w Kopenhadze odbyło się kolejne spotkanie członków sieci FIN-NET. Głównym tematem spotkania było omówienie Zalecenia w sprawie stosowania przez podmioty otrzymujące skargi konsumenckie jednolitej, europejskiej metody klasyfikacji skarg. Na spotkaniu poszczególni członkowie sieci FIN-NET przedstawiali informacje o tym, w jaki sposób planują wdrożyć zalecenie Komisji Europejskiej w swojej działalności. Zalecenie w zakresie stosowania jednolitej klasyfikacji skarg nie ma wiążącego charakteru. Na spotkaniu przedstawiona została również prezentacja przygotowana przez nowego członka: Hiszpański Wydział Skargowy organu nadzoru ds. ubezpieczeń oraz funduszy emerytalnych dotycząca procedury rozpatrywania skarg konsumenckich z zakresu usług finansowych w Hiszpanii. Kolejnym punktem spotkania była prezentacja przygotowana przez Komitet Europejskich Nadzorów Ubezpieczeniowych i Funduszy Emerytalnych (CEIOPS)  przedstawiająca wyniki analizy dotyczącej kompetencji organów nadzoru ubezpieczeniowego w zakresie przyjmowania i rozstrzygania skarg konsumenckich. Duński organ nadzoru zaprezentował z kolei zasady wdrożonego w Danii modelu tzw. „świateł komunikacyjnych" dla inwestycji tj. modelu oznaczania finansowych produktów inwestycyjnych kolorami odpowiadającymi kolorom świateł drogowych (zielony, żółty i czerwony). Na spotkaniu, członkowie sieci dyskutowali ponadto nad najczęściej pojawiającymi się problemami konsumentów usług finansowych w poszczególnych krajach.

4.      W dniach 16 - 17 listopada 2010 r. w Warszawie odbyła się Konferencja pt. Sieci informacyjne Unii Europejskiej w Polsce. Konferencja została zorganizowana przez Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce, Europejskie Centrum Konsumenckie w Polsce, Centrum Europejskie Uniwersytetu Warszawskiego oraz Pracownię Informacji Europejskiej Instytutu Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersytetu Warszawskiego. Celem konferencji było przybliżenie działalności informacyjnej Unii Europejskiej w Polsce. Działalność poszczególnych sieci została przedstawiona przez przedstawicieli wybranych polskich ośrodków. Na konferencji, w części dotyczącej unijnych sieci w służbie obywatela, konsumenta i przedsiębiorcy przedstawiciel Rzecznika Ubezpieczonych wygłosił prelekcję na temat sieci Fin-Net prezentując jej założenia oraz efekty dotychczasowej pracy.

2. INFSOS - International Network of Financial Services Ombudsman Schemes

W marcu 2009 r. Rzecznik Ubezpieczonych otrzymał zaproszenie do przystąpienia do międzynarodowej organizacji zrzeszającej rzeczników usług finansowych z całego świata - International Network of Financial Services Ombudsman Schemes (INFSOS). Organizacja działa na terenie całego świata, a więc ma zasięg większy niż europejska sieć FIN-NET. Obecnie członkami sieci są 44 podmioty z 29 krajów. INFSOS zostało powołane, aby stanowić ciało eksperckie służące pomocą członkom organizacji przy polubownym rozwiązywaniu sporów. Organizacja umożliwia wymianę informacji oraz doświadczeń z zakresu kodeksu dobrych praktyk instytucji rzecznika, struktury, funkcjonowania i organizacji instytucji rzecznika, praktycznych rozwiązań technologicznych, jak również daje możliwość przekazywania spraw oraz udzielania porad z zakresu sporów międzynarodowych. Urząd Rzecznika Ubezpieczonych stał się członkiem INFSOS od kwietnia 2009 r.

W ramach współpracy w sieci INFSOS w 2010 r. Rzecznik Ubezpieczonych przekazał do publikacji biuletynie informacyjnym sieci wydawanym każdego miesiąca swój artykuł pt.: „Etyka na rynku ubezpieczeń w Polsce z perspektywy Rzecznika Ubezpieczonych". Artykuł w wersji angielskiej trafił do wszystkich członków organizacji w lutym 2010 r.

W dniach  27-30 września 2010 r. w Kapsztadzie, RPA odbyło się coroczne spotkanie członków organizacji INFSOS. Ze względu na duże koszty uczestnictwa w konferencji, a także ograniczone środki finansowe Rzecznik Ubezpieczonych nie wziął udziału w spotkaniu.

W grudniu 2010 r. Rzecznik Ubezpieczonych przekazał materiały dot. procedury postępowania skargowego w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Materiały te będą częścią szerszego opracowania dotyczącego działalności rzeczników zrzeszonych w sieci INFSOS.

3. Komisja Europejska

1. W lipcu 2010 r. opublikowany został raport dotyczący dyskryminacji ze względu na wiek, niepełnosprawność, płeć, wyznanie, pochodzenie rasowe lub etniczne, orientację seksualną w usługach finansowych. Rzecznik Ubezpieczonych brał aktywny udział w pracach przygotowawczych do raportu przedstawiając wcześniej swoje stanowisko w sprawie problemu dyskryminacji w umowach ubezpieczenia, jak również podając przykłady skarg, które w tym temacie wpływają do Rzecznika Ubezpieczonych.
2. W dniu 12 lipca 2010 r. Komisja Europejska przyjęła Białą Księgę w sprawie ubezpieczeniowych funduszy gwarancyjnych. Podjęte działania mają prowadzić do harmonizacji prawa w państwach członkowskich w tym zakresie. Pismem z dnia 31 sierpnia 2010 r. Rzecznik Ubezpieczonych przedstawił pisemną opinię i stanowisko w sprawie Białej Księgi biorąc pod uwagę w szczególności aspekt ochrony podmiotów korzystających z usług ubezpieczeniowych.
3. W ramach analizy Białej Księgi w sprawie ubezpieczeniowych funduszy gwarancyjnych dnia 10 września 2010 r. odbyło się spotkanie zorganizowane przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Podczas spotkania uczestnicy poruszyli m.in. kwestie możliwości stworzenia systemu jednolitych gwarancji ubezpieczeniowych w Unii Europejskiej, umów ubezpieczenia, które powinny zostać objęte takim systemem, a także finansowania systemu gwarancyjnego i ewentualną wysokości składek.

4. Inne działania na polu współpracy międzynarodowej.

1.       W odpowiedzi na pismo Ministerstwa Gospodarki z dnia 21 stycznia 2010 r. Rzecznik Ubezpieczonych wyraził opinię w sprawie przedstawionej w piśmie propozycji sposobu realizacji Zalecenia Komisji Europejskiej w sprawie środków na rzecz poprawy funkcjonowania jednolitego rynku (C(2009)4728). Odnosząc się do załączonej Tabeli obrazującej harmonogram realizacji Zalecenia Komisji Rzecznik Ubezpieczonych zwrócił uwagę, iż działalność Rzecznika Ubezpieczonych jest tam opisana zdawkowo, pomimo, iż wiele z podejmowanych działań można zakwalifikować jako podejmowane na rzecz realizacji Zalecenia. W piśmie uwagi rozpoczęto od podania podstawowych informacji na temat Urzędu oraz Sądu Polubownego, co łącznie z uwagami szczegółowymi stanowiło szerszy materiał do wykorzystania w dalszych pracach nad harmonogramem realizacji Zalecenia Komisji Europejskiej.

2.  W dniu 22 stycznia 2010 r. przedstawiciel Rzecznika Ubezpieczonych wziął udział w konferencji dotyczącej projektu Zasad Europejskiego Kontraktu Ubezpieczeniowego pt.: Principles of European Insurance Contract Law. A Model Optional Instrument for the Single Market. Konferencja odbyła się w Wiedniu i została zorganizowana m.in. przez Austriackie Ministerstwo Sprawiedliwości. Na konferencji przedstawiono dotychczasowe rezultaty pracy grupy Restatement of European Insurance Contract Law, zaprezentowano ostateczny projekt zasad kontraktu ubezpieczeniowego, jak również szczegółowo omówiono wiele z jego zapisów, w tym dotyczących ochrony konsumenta. Grupa pracująca nad projektem PEICL podała informacje na temat dalszych planów w zakresie opcjonalnych regulacji prawnych dotyczących europejskiego kontraktu ubezpieczeniowego.

3.  W dniu 7 maja 2010 r. przedstawiciel Rzecznika Ubezpieczonych wziął udział w Konferencji Jubileuszowej z okazji 5-lecia działalności Europejskiego Centrum Konsumenckiego w Polsce pt. „Konsument na miarę Europy". W wydarzeniu wzięli udział m.in. zagraniczni goście - reprezentanci sieci ECC-Net, przedstawiciele Komisji Europejskiej, administracji rządowej, organizacji konsumenckich oraz biznesowych.

4.  W dniu 11 maja 2010 r. w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych odbyło się spotkanie z Dyrektorem oraz przedstawicielami Europejskiego Centrum Konsumenckiego. Na spotkaniu omówiono możliwe płaszczyzny współpracy w 2010 r. a także wymieniono się informacjami na temat doświadczeń z zakresu polubownych metod rozwiązywania sporów konsumenckich.

5.   W dniu 14 kwietnia 2010 r. Rzecznik Ubezpieczonych przedstawił opinię w sprawie europejskiej Strategii Polityki Konsumenckiej na lata 2010-2013. W swoim dokumencie Rzecznik Ubezpieczonych krótko omówił działalność Urzędu, po czym przedstawił szczegółowe uwagi, potwierdzając dodatkowo chęć współpracy w omówionym zakresie. Kolejnym etapem analizy Strategii Polityki Konsumenckiej była konferencja uzgodnieniowa, która odbyła się 13 maja 2010 r. w Urzędzie Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Na spotkaniu szczegółowo omówiono wszystkie uwagi zgłoszone wcześniej przez poszczególne podmioty.