Rzecznik Ubezpieczonych

Wyszukiwarka:

Wczytuję
Rzecznik Ubezpieczonych > Z prac Biura > Z dniem 11 lutego 2012 r. weszły w życie zmiany w przepisach ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK - Ubezpieczenia obowiązkowe po nowemu

Z dniem 11 lutego 2012 r. weszły w życie zmiany w przepisach ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK - Ubezpieczenia obowiązkowe po nowemu

1)  Dualizm systemów prawnych

 

Z dniem 11 lutego 2012 r. weszły w życie przepisy nowelizujące ustawę o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, które w istotny sposób zmodyfikowały regulacje związane z zawieraniem i rozwiązywaniem obowiązkowych umów ubezpieczenia, w tym również zasadą automatyzmu (zwaną również klauzulą prolongacyjną). Nie oznacza to jednak, iż od dnia 11 lutego br. powszechnie obowiązują nowe regulacje. Należy bowiem zwrócić uwagę na przepisy przejściowe zawarte w art. 6 i 7 ustawy nowelizującej[1] w następującym brzmieniu:

„Art. 6. Do umów ubezpieczenia zawartych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Art. 7. 1. Postępowania dotyczące roszczeń odszkodowawczych wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy toczą się według przepisów dotychczasowych.

2. Postępowania dotyczące roszczeń Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy toczą się według przepisów dotychczasowych".

Brzmienie powyższych przepisów w praktyce oznacza, że nowych przepisów nie stosuje się w stosunku do umów ubezpieczenia zawartych do 10 lutego 2012 r. oraz do postępowań dotyczących roszczeń odszkodowawczych zgłoszonych do ubezpieczyciela lub UFG do 10 lutego 2012 r.

Jeżeli zaś chodzi o postępowania dotyczące roszczeń UFG wobec innych osób, nowe przepisy mają zastosowanie do postępowań wszczętych od 11 lutego 2012 r. W przypadku  postępowań regresowych Funduszu, związanych z wypłaconymi świadczeniami /odszkodowaniami (sytuacje, w których sprawca szkody ma obowiązek zwrócić świadczenie, wypłacone poszkodowanemu przez Fundusz), nowe regulacje odnoszą się do wypłat dokonanych przez Fundusz od 11 lutego 2012 r.

 

2) Nowe rozwiązania prawne mające zapobiegać zjawisku tzw. podwójnego ubezpieczenia. Od kiedy można będzie je stosować?

a) klauzula stempla pocztowego

Ważnym dla posiadaczy pojazdów mechanicznych oraz dla rolników przepisem jest regulacja art. 18 ust. 3, wprowadzająca - obok funkcjonującej w dalszym ciągu teorii doręczenia oświadczenia woli o rezygnacji z umowy ubezpieczenia (skutki prawne następują dopiero od momentu dojścia do adresata) - teorię nadania.

W praktyce oznacza to, że wedle nowych przepisów w przypadku nadania oświadczenia o wypowiedzeniu lub odstąpieniu od umowy obowiązkowego ubezpieczenia (OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, OC rolników oraz budynków rolniczych) przesyłką listową, za chwilę jego złożenia uważa się datę nadania oświadczenia w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, a nie tak jak wobec umów zawartych do 10 lutego 2012 r. za moment złożenia wypowiedzenia uznaje się dzień, w którym doręczone ono zostało do ubezpieczyciela.

Oznacza to, że w odniesieniu do umów ubezpieczenia zawartych od 11 lutego 2012 r., aby skutecznie zapobiec automatycznemu zawarciu nowej umowy z mocy ustawy[2] i uniknąć ewentualnej sytuacji podwójnego ubezpieczenia wystarczy nadać nie później niż na jeden dzień przed upływem okresu 12 miesięcy oświadczenie o rezygnacji z kolejnej umowy listem poleconym w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego (czyli tylko Poczta Polska). Pamiętać należy o zachowaniu dowodu nadania przesyłki pocztowej .

Uwaga! Klauzula stempla nie ma zastosowania do umów ubezpieczenia zawartych do 10 lutego 2012 r. Jeżeli więc chcemy zrezygnować z odnowienia umowy zawartej do tej daty musimy pamiętać, że w tym przypadku nie wystarczy nadanie listu poleconego w ustawowym terminie, lecz konieczne jest doręczenie wypowiedzenia ubezpieczycielowi (np. wręczenie go upoważnionemu pracownikowi ubezpieczyciela w jego placówce) nie później niż na jeden dzień przed upływem dwunastomiesięcznego okresu ubezpieczenia.

b) oświadczenia można składać agentowi

Znacznym udogodnieniem jest możliwość składania oświadczeń, np. wypowiedzenia lub odstąpienia od umowy ubezpieczenia agentowi ubezpieczeniowemu. Dodany w ustawie o działalności ubezpieczeniowej przepis art. 16a ułatwi składanie oświadczeń woli związanych ze wszystkimi rodzajami umów ubezpieczenia. Oświadczenia składane w związku z zawartą umową ubezpieczenia agentowi ubezpieczeniowemu uznawane będą za złożone zakładowi ubezpieczeń. Od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej ubezpieczyciele nie będą mogli wyłączyć ani ograniczyć upoważnienia agenta ubezpieczeniowego do odbierania wymienionych oświadczeń.

Jednak tutaj również uwaga!  Będzie to możliwe jedynie w stosunku do umów zawartych od 11 lutego 2012 r. Jeżeli więc, np. chcemy skutecznie wypowiedzieć umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów, która została zawarta jeszcze przed tą datą musimy zadbać, aby nasze oświadczenie o wypowiedzeniu dotarło na czas (najpóźniej na jedne dzień przed końcem okresu ubezpieczenia) do ubezpieczyciela. Doręczenie go agentowi ubezpieczeniowemu nie wystarczy do skutecznego wypowiedzenia czy też odstąpienia od umowy.

c) termin potwierdzenia zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego

W nowym stanie prawnym ubezpieczyciele w odniesieniu do umów obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, ubezpieczenia OC rolników oraz ubezpieczenia budynków rolniczych zawartych w trybie automatycznego wznowienia umowy z mocy ustawy (w oparciu o klauzulę prolongacyjną) będą obowiązani potwierdzić ubezpieczającemu zawarcie umowy dokumentem ubezpieczenia w terminie 14 dni od dnia jej automatycznego zawarcia.

Oznacza to, że wszystkie nowe umowy zawarte na mocy tzw. klauzuli prolongacyjnej od 11 lutego 2012 r. ubezpieczyciele muszą potwierdzać dokumentem ubezpieczenia, który musi być doręczony ubezpieczającemu w ciągu 14 dni od zawarcia umowy.

Należy także podkreślić, że ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikającą z niedopełnienia obowiązku wystawienia i doręczenia dokumentu ubezpieczenia lub wadliwego wykonania tego obowiązku (por. art. 471 k.c.).

d) obowiązki informacyjne ubezpieczycieli

W odniesieniu do umów obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów, OC rolników oraz ubezpieczenia budynków rolniczych zawartych od 11 lutego 2012 r. (z wyłączeniem umów zawieranych w trybie negocjacji z przedsiębiorcą), ubezpieczyciele mają obowiązek wysłania ubezpieczającemu nie później niż 14 dni przed upływem okresu 12 miesięcy, na który umowa ubezpieczenia obowiązkowego została zawarta, informacji o ubezpieczeniu na kolejny okres ubezpieczenia (art. 28 ust. 1b, 46 ust. 1b, 62 ust. 1b ustawy). Informacja musi zawierać, m.in. propozycję wysokości składki ubezpieczeniowej opartą na aktualnej taryfie składek oraz pouczenie, że składka może ulec zmianie, jeżeli po wysłaniu informacji ujawnią się okoliczności mające wpływ na wysokość składki, przy czym ubezpieczyciel musi także w tej informacji wymienić te okoliczności. Musi również przypomnieć o prawie wypowiedzenia dotychczasowej umowy ubezpieczenia ze wskazaniem w jakiej formie, w jaki sposób oraz w jakim terminie można to uczynić (art. 28 ust. 1c, 46 ust. 1c, 62 ust. 1c ustawy).

Ponadto trzeba pamiętać, że w przypadku nowych umów zawartych po 10 lutego 2012 r., jeżeli w okresie miedzy wysłaniem przez ubezpieczyciela wyższej wskazanych informacji a zawarciem umowy ujawnią się okoliczności mające wpływ na ustalenie wysokości oferowanej przed zawarciem umowy składki ubezpieczeniowej, zakład ubezpieczeń może odpowiednio zwiększyć składkę ubezpieczeniową z uwzględnieniem tych okoliczności. W takim przypadku zakład ubezpieczeń może przedstawić ubezpieczającemu ofertę nowej podwyższonej składki.

Wymagane w ustawie informacje ze strony zakładu ubezpieczeń powinny być wysłane:

1) w postaci elektronicznej przy wykorzystaniu środka komunikacji elektronicznej, jeżeli przy zawarciu umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych ubezpieczający wyraził zgodę na składanie mu oświadczeń w takiej postaci, lub

2) w formie pisemnej, w sposób umożliwiający niezwłoczne poinformowanie ubezpieczającego.

e) możliwość wypowiedzenia umowy w przypadku podwójnego ubezpieczenia

W ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK dodane zostały trzy nowe przepisy (art. 28a, 46a, 62a), dotyczące trzech ubezpieczeń obowiązkowych (OC posiadaczy pojazdów, OC rolników, ubezpieczenie budynków rolniczych),  które pozwalają w sytuacji, gdy w tym samym czasie doszło do zwarcia dwóch lub więcej umów ubezpieczenia w różnych zakładach ubezpieczeń, przy czym przynajmniej jedna z nich została zawarta w trybie klauzuli prolongacyjnej, na rozwiązanie w trybie pisemnego wypowiedzenia tej niechcianej, automatycznie zawartej umowy. Uwaga! Możliwość ta odnosi się do umów odnowionych na podstawie klauzuli prolongacyjnej od 11 lutego 2012 r.

 

Należy też podkreślić - co jest bardzo ważne z punktu widzenia obowiązku posiadania ciągłości ochrony ubezpieczeniowej - że wypowiedziana w powyższym trybie umowa rozwiązuje się już z dniem wypowiedzenia.

Jeżeli:

- wypowiedzenie wyślemy listem poleconym w Poczcie Polskiej rozwiąże się ona w dniu nadania tego listu,

- w przypadku skorzystania z innego sposobu wypowiedzenia, np. wysłania listu u operatora niepublicznego - z dniem otrzymania wypowiedzenia przez ubezpieczyciela,

- w przypadku składania wypowiedzenia agentowi ubezpieczeniowemu zakładu ubezpieczeń, któremu chcemy wypowiedzieć umowę - z dniem doręczenia wypowiedzenia agentowi.

Uwaga! Składając wypowiedzenie umowy warto się upewnić, iż posiadamy inną ważną umowę ubezpieczenia, która już w tym dniu zapewnia nam ochronę ubezpieczeniową pamiętając, iż przypadku bezpośredniego zawierania umowy ubezpieczenia (nie w trybie tzw. klauzuli prolongacyjnej), zgodnie z art. 39 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń rozpoczyna się z chwilą zawarcia umowy i zapłacenia składki ubezpieczeniowej lub jej pierwszej raty. Do rozpoczęcia ochrony ubezpieczeniowej nie wystarczy samo podpisanie umowy, na koncie ubezpieczyciela musi się jeszcze znaleźć składka lub jej pierwsza rata.

W przypadku wypowiedzenia umowy ubezpieczenia zakład ubezpieczeń może żądać zapłaty składki ubezpieczeniowej za okres, przez który ponosił odpowiedzialność.

Ponadto w sytuacji, gdy doszło do zawarcia kilku umów ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w odniesieniu do tego samego pojazdu mechanicznego, z jednakowym okresem ubezpieczenia z tym samym zakładem ubezpieczeń, wówczas temu zakładowi ubezpieczeń należy się wyłącznie składka ubezpieczeniowa z tytułu jednej umowy ubezpieczenia.

f) możliwość odstąpienia od umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych zawartej przez konsumenta na odległość

Znowelizowane przepisy ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK, które weszły w życie w dniu 11 lutego 2012 r. wyeliminowały dotychczasowe kontrowersje dotyczące możliwości odstąpienia przez konsumenta[3] od umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych zawartej na odległość, np. za pośrednictwem Internetu lub przez telefon. Obecnie nie ma już żadnych wątpliwości, iż do tego typu umów znajduje zastosowanie ustawa z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 16c ust. 1 i 2 w zw. z art. 16a ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów (...) konsumentowi, który zawarł na odległość umowę z zakresu czynności ubezpieczeniowych, przysługuje prawo do odstąpienia od umowy w terminie 30 dni od dnia poinformowania konsumenta o jej zawarciu - bez podania przyczyn - poprzez złożenie stosownego oświadczenia na piśmie.

Mimo odstąpienia umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych należy traktować jako zawartą i obowiązującą do dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu, a zgodnie z ustawą za okres udzielanej ochrony ubezpieczeniowej ubezpieczający obowiązany jest zapłacić składkę ubezpieczeniową.

Jeszcze jedną bardzo ważną rzeczą, na którą należy zwrócić uwagę decydując się na odstąpienie od umowy zgodnie z art. 16c ust. 1 i 2 w zw. z art. 16a ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów (...) jest sposób w jaki możemy dokonać odstąpienia.

W przypadku nadania oświadczenia o odstąpieniu od umowy ubezpieczenia obowiązkowego przesyłką listową, za chwilę jego złożenia uważa się datę nadania oświadczenia w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Dlatego też oświadczenie to można wysłać listem poleconym, zachowując potwierdzenie nadania przesyłki. Oświadczenie można też oczywiście złożyć osobiście w placówce ubezpieczyciela (pamiętając, by zachować dowód złożenia pisma, najlepiej poprosić o potwierdzenie na jego kopii). Ponadto, oświadczenie o odstąpieniu złożone agentowi ubezpieczeniowemu uznaje się za złożone zakładowi ubezpieczeń, w imieniu lub na rzecz którego agent ubezpieczeniowy działa. Zakład ubezpieczeń nie może wyłączyć ani ograniczyć upoważnienia agenta ubezpieczeniowego do odbierania oświadczeń o odstąpieniu od umowy ubezpieczenia. Nie jest przy tym istotne, czy oświadczenie jest składane agentowi, który uczestniczył w zawieraniu danej umowy ubezpieczenia, czy też innemu agentowi danego zakładu ubezpieczeń, nawet jeśli nie zajmuje się on sprzedażą tego rodzaju ubezpieczenia.

Ubezpieczający może odstąpić od umowy zawartej na odległość bez podawania przyczyn, by przez to uniknąć sytuacji „podwójnego ubezpieczenia" niezwiązanego z zasadą automatyzmu.

Pamiętajmy jednak, że posiadacz pojazdu odstępujący od umowy ubezpieczenia OC musi bezwzględnie zadbać o zawarcie kolejnej umowy - najpóźniej w dniu odstąpienia od umowy dotychczasowej lub nawet wcześniej, gdyż zgodnie z art. 39 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń rozpoczyna się z chwilą zawarcia umowy i zapłacenia składki ubezpieczeniowej lub jej pierwszej raty. Czyli mówiąc najprościej, jeżeli odstępujemy od umowy lub wypowiadamy umowę musimy mieć już zawartą inną umowę ubezpieczenia z opłaconą składką lub jej pierwszą ratą.

Uwaga! Brak obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych oznacza bowiem daleko idące konsekwencje finansowe (nałożenie przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny opłaty za niedopełnienie obowiązku ubezpieczenia, a w razie powstania szkody - zwrot odszkodowania wypłaconego poszkodowanemu przez UFG wraz z poniesionymi przez Fundusz kosztami z tego tytułu).


3) Przejście lub przeniesienie prawa własności pojazdu, czyli na co należy zwrócić uwagę, gdy stajemy się posiadaczami używanego pojazdu.

Osoby, które po 10 lutego 2012 r. kupią pojazd z polisą OC zawartą do tej daty muszą pamiętać, że polisa ta funkcjonuje jeszcze na starych zasadach co, m.in. oznacza, że jej wypowiedzenie będzie możliwe tylko w ciągu 30 dni od dnia nabycia pojazdu mechanicznego. W przypadku wypowiedzenia rozwiąże się ona z upływem 30 dni  licząc od dnia nabycia pojazdu. Natomiast, gdy ta umowa nie zostanie wypowiedziana, a składka była opłacona w całości - z mocy prawa nastąpi jej odnowienie na kolejne 12 miesięcy (zadziała tzw. klauzula prolongacyjna). Umowa odnowiona w okresie obowiązywania „nowej" ustawy będzie już podlegać zmienionym regułom.

Warto też nadmienić, że w stosunku do „starych", czyli zawartych do 10 lutego 2012 r. umów nie będzie również obowiązywać tzw. klauzula stempla, czyli  wypowiedzenie umowy ubezpieczenia OC musi dotrzeć do ubezpieczyciela najpóźniej na jeden dzień przed upływem końca okresu ubezpieczenia; nie wystarczy terminowe nadanie przesyłki na poczcie.

Osoby, które nabędą pojazd po 10 lutego 2012 r. wraz z polisą poprzedniego posiadacza, będą objęte przepisami znowelizowanej ustawy, ale tylko wówczas, gdy zbywca (także darczyńca, spadkodawca lubi inny posiadacz) pojazdu zawarł umowę ubezpieczenia po 10 lutego 2012 r. Bardzo ważną zmianą jest to, że nowy posiadacz pojazdu (chodzi tutaj także o obdarowanych, spadkobierców oraz dzierżawców, najemców lub korzystających z pojazdu, którzy stają się nowymi właścicielami pojazdu) może wypowiedzieć otrzymaną wraz z pojazdem umowę przez cały okres jej trwania i wówczas ulegnie ona rozwiązaniu natychmiast - z dniem jej wypowiedzenia, a nie jak było w starym brzmieniu przepisu, z upływem 30 dni następujących po dniu nabycia pojazdu mechanicznego. Ponieważ przepis nie wskazuje terminu wypowiedzenia, wydaje się więc, iż możliwe jest złożenie oświadczenia, w którym wskazany zostanie inny termin wypowiedzenia niż złożenie samego oświadczenia, np. „oświadczam, ze wypowiadam umowę ubezpieczenia z dniem...".

Równie ważne jest to, że umowa przejęta od zbywcy, nawet jeśli nie zostanie wypowiedziana nie będzie jak dotychczas automatycznie odnowiona na mocy klauzuli prolongacyjnej, lecz ulegnie rozwiązaniu z upływem okresu, na który została zawarta, co będzie oznaczało konieczność zawarcia samodzielnie nowej umowy. Oznacza to, że w odniesieniu do umów zawieranych od dnia 11 lutego 2012 r., gdy nowy posiadacz będzie chciał zmienić ubezpieczyciela i wypowie umowę zawartą przez poprzednika, będzie musiał najpóźniej w tym samym dniu zawrzeć nową umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów, która zapewni mu ciągłość ochrony ubezpieczeniowej. Uwaga! Zaniechanie tego obowiązku będzie bowiem rodzić konsekwencje w postaci opłaty karnej za jego niespełnienie oraz w przypadku wyrządzenia komuś szkody - konieczność zwrotu spełnionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny świadczenia wraz z koszami poniesionymi przez Fundusz z tego tytułu.


4) Obowiązki informacyjne względem ubezpieczyciela w przypadku sprzedaży lub darowizny pojazdu

Posiadacz pojazdu mechanicznego, który przeniósł  prawo własności tego pojazdu (np. sprzeda lub podaruje go komuś) jest obowiązany do przekazania posiadaczowi, na którego przeniesiono prawo własności pojazdu, potwierdzenia zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych (najczęściej w postaci polisy ubezpieczeniowej) oraz do powiadomienia na piśmie zakładu ubezpieczeń o fakcie przeniesienia prawa własności tego pojazdu i o danych posiadacza, na którego przeniesiono prawo własności pojazdu.

Jeżeli przeniesiemy prawo własności pojazdu (np. sprzedając pojazd) wraz z umową ubezpieczenia zawartą od 11 lutego 2012 r. jesteśmy zobligowani podać zakładowi ubezpieczeń następujące dane nowego posiadacza:

  1)  imię, nazwisko, adres zamieszkania i numer PESEL, o ile został nadany lub

  2)  nazwę, siedzibę i numer REGON.

Uwaga! Musimy to zrobić w terminie 14 dni od dnia przeniesienia prawa własności pojazdu.

Sankcją za niespełnienie powyższego obowiązku jest ponoszenie przez posiadacza pojazdu, który przeniósł prawo własności pojazdu (np. sprzedał pojazd), odpowiedzialności solidarnej wraz z nowym właścicielem wobec zakładu ubezpieczeń za zapłatę składki ubezpieczeniowej należnej zakładowi ubezpieczeń za okres od dnia przeniesienia własności pojazdu  do dnia powiadomienia o tym zakładu ubezpieczeń pojazdu. Odpowiedzialność solidarna oznacza, iż zakład ubezpieczeń może dochodzić całości lub części długu od byłego i nowego posiadacza  łącznie, od jednego z nich albo od każdego z osobna. Zaspokojenie ubezpieczyciela przez jednego z nich zwalnia z odpowiedzialności drugiego.

Pamiętajmy też, że w odniesieniu do umów zawartych do 10 lutego 2012 r. obowiązują stare zasady, czyli powiadomienie zakładu ubezpieczeń, w terminie 30 dni od dnia zbycia pojazdu mechanicznego, o fakcie zbycia tego pojazdu i o danych osobowych nabywcy. 


5) Obowiązki informacyjne wobec ubezpieczyciela w wypadku zmiany w posiadaniu gospodarstwa rolnego

Podobnie jak w przypadku obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, także w odniesieniu do rolników nowe przepisy wprowadziły termin przekazania oraz doprecyzowały zakres danych, które należy przekazać ubezpieczycielowi  w przypadku zaistnienia zmian w posiadaniu gospodarstwa rolnego.

Obowiązek powiadomienia na piśmie zakładu ubezpieczeń, w terminie 14 dni (wcześniejszy przepis mówił o niezwłocznym zawiadomieniu) od dnia zmiany posiadania, o zmianie w posiadaniu gospodarstwa rolnego oraz o danych osoby obejmującej gospodarstwo rolne w posiadanie, spoczywa na rolniku dotychczas posiadającym gospodarstwo rolne. W przypadku gdy zmiana w posiadaniu gospodarstwa rolnego nastąpiła wskutek śmierci tego rolnika, obowiązek zawiadomienia zakładu ubezpieczeń spoczywa na osobie obejmującej gospodarstwo rolne w posiadanie.

Dane osoby obejmującej gospodarstwo rolne w posiadanie, o których mowa wyżej obejmują: imię, nazwisko, adres zamieszkania i numer PESEL, o ile został nadany.

Sankcją za niespełnienie powyższych obowiązków obowiązku jest ponoszenie solidarnej odpowiedzialności z osobą obejmującą gospodarstwo rolne w posiadanie, za zapłatę składki należnej zakładowi ubezpieczeń za okres od dnia, w którym nastąpiło objęcie gospodarstwa rolnego w posiadanie do dnia powiadomienia zakładu ubezpieczeń o zmianie w posiadaniu gospodarstwa rolnego. Odpowiedzialność solidarna oznacza, iż zakład ubezpieczeń może dochodzić całości lub części długu od byłego i nowego posiadacza  łącznie, od jednego z nich albo od każdego z osobna. Zaspokojenie ubezpieczyciela przez jednego z nich zwalnia z odpowiedzialności drugiego.


6) Zakres umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, czyli za co odpowiada zakład ubezpieczeń

Z ubezpieczenia OC komunikacyjnego odszkodowanie przysługuje wtedy, gdy posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia (tzn. za szkodę na osobie) bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia (tzn. za szkodę na mieniu). Ubezpieczeniem OC komunikacyjnym jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu. Należy też pamiętać, że za szkodę powstałą w związku z ruchem pojazdu mechanicznego uważa się również szkodę powstałą podczas i w związku z:

1)  wsiadaniem do pojazdu mechanicznego lub wysiadaniem z niego;

2)  bezpośrednim załadowywaniem i rozładowywaniem pojazdu mechanicznego;

3)  zatrzymaniem lub postojem pojazdu mechanicznego.

Dodajmy też, że od 11 lutego 2012 r. z treści powyższego przepisu znika wyraz „garażowania", co nie oznacza jednak, iż szkody powstałe podczas i w związku z garażowaniem nie będą objęte ochroną. Wyraz ten usunięto dlatego, iż mieści się ono w pojęciu postój (patrz uzasadnienie do projektu ustawy druk sejmowy nr 3960).


7) Odpowiedzialność w przypadku zespołu pojazdów mechanicznych (ciągnika i przyczepy oraz w przypadku holowania pojazdów

Jeżeli szkoda zostaje wyrządzona ruchem zespołu pojazdów mechanicznych, ubezpieczeniem OC komunikacyjnym pojazdu ciągnącego jest objęta szkoda spowodowana przyczepą, która:

1)  jest złączona z pojazdem silnikowym albo

2)  odłączyła się od pojazdu silnikowego ciągnącego i jeszcze się toczyła.

Powyższa zasada jest stosowana również w razie złączenia pojazdów mechanicznych w celu holowania.

Natomiast z ubezpieczenia OC posiadacza przyczepy wypłacane jest odszkodowanie w sytuacji, gdy szkoda jest spowodowana przyczepą, która:

1)  nie jest złączona z pojazdem silnikowym ciągnącym albo

2)  odłączyła się od pojazdu silnikowego ciągnącego i przestała się już toczyć.

Zgodnie z zastrzeżeniem dodanym w dniu 11 lutego 2011 r. na mocy nowelizacji ustawy, w przypadku zespołu pojazdów mechanicznych lub pojazdów mechanicznych złączonych w celu holowania, ubezpieczeniem OC posiadacza pojazdu mechanicznego nie jest objęta odpowiedzialność za szkody wyrządzone w związku z ruchem:

1)   pojazdu ciągnącego lub holującego - w przyczepie lub pojeździe holowanym oraz

2)   przyczepy lub pojazdu holowanego - w pojeździe ciągnącym lub holującym.

Tym samym jednoznacznie wskazano na brak ochrony ubezpieczeniowej w odniesieniu do szkód wyrządzonych sobie „wzajemnie" w ramach zespołu pojazdów lub  pojazdów złączonych w celu holowania.


8) Prawo żądania od sprawcy przez ubezpieczyciela zwrotu wypłaconego odszkodowania - roszczenie regresowe wobec sprawcy

Zakład ubezpieczeń, jak również w świetle nowych przepisów w przypadku roszczeń przejętych od ubezpieczyciela w razie jego upadłości - Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, mają roszczenie zwrotne (tzw. regres) wobec sprawcy szkody (kierującego). Chodzi o sytuację gdy kierujący pojazdem mechanicznym:

- wyrządził szkodę umyślnie, w stanie po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości (w praktyce oznacza to sytuacje, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do stężenia we krwi od 0,2 promila alkoholu albo obecności w wydychanym powietrzu od 0,1 mg alkoholu w 1 dm³)  albo po użyciu środków odurzających, substancji psychotropowych lub innych środków o podobnym charakterze;

- wszedł w posiadanie pojazdu wskutek popełnienia przestępstwa;

- nie posiadał wymaganych uprawnień do kierowania pojazdem mechanicznym (z wyjątkiem przypadków ratowania życia ludzkiego, mienia albo pościgu za przestępcą);

- zbiegł z miejsca zdarzenia (z roszczeniem regresowym ubezpieczyciel nie powinien występować, jeżeli kierujący pojazdem nie miał świadomości wyrządzenia szkody, np. w przypadku drobnych szkód parkingowych lub oddalił się z miejsca zdarzenia w uzasadnionym celu, np. w celu wezwania pomocy).

Przypomnijmy, że katalog powyższy jest zamknięty, wobec czego w innych przypadkach poza określonymi powyżej zakładowi ubezpieczeń względem sprawcy nie będzie przysługiwało po wypłacie świadczeń roszczenie zwrotne (tzw. regres).


9) Rozpoczęcie odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych

Zasadą jest, że odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń rozpoczyna się z chwilą zawarcia umowy i zapłacenia składki ubezpieczeniowej lub jej pierwszej raty. Wskutek nowelizacji ustawy dodano przepis art. 39 ust. 1a zgodnie, z którym w przypadku umowy, jeśli na skutek niewypowiedzenia poprzedniej umowy nie później niż na jeden dzień przed jej końcem zawarta została następna umowa na kolejne 12 miesięcy (tzw. zasada automatyzmu), wówczas odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń powstaje z chwilą jej zawarcia. Oznacza to, że ubezpieczyciel w przypadku automatycznego wznowienia umowy ponosi odpowiedzialność niezależnie od tego, czy została opłacona składka.

Pamiętajmy też, że jeżeli jednak w umowie ubezpieczenia zakład ubezpieczeń wskazał późniejszy termin płatności składki lub jej pierwszej raty, odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń rozpoczyna się z chwilą zawarcia umowy.

 

10) Przypadki, w których rozwiązaniu ulega umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych

W przypadku umów zawartych od dnia 11 lutego 2012 r. umowa ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych ulega rozwiązaniu:

1)  z upływem okresu, na który została zawarta;

2)  z chwilą wyrejestrowania pojazdu mechanicznego;

3)  z dniem odstąpienia od umowy w przypadku, gdy ubezpieczono pojazd niezarejestrowany i nie został on zarejestrowany w ciągu 30 dni;

4) w przypadkach określonych w art. 31 ust. 1 i 4, czyli przy przejściu lub przeniesieniu prawa własności z dniem wypowiedzenia umowy otrzymanej od poprzedniego właściciela;

5)  z chwilą udokumentowania trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu mechanicznego w okolicznościach niepowodujących zmiany posiadacza (np. doszczętne spalenie pojazdu);

6)  z upływem 3 miesięcy od dnia ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń;

7)     z chwilą zarejestrowania pojazdu mechanicznego za granicą;

8) z dniem odstąpienia przez ubezpieczającego od umowy zawartej na odległość (tj. w trybie określonym w art. 16c ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny) - konsument, który zawarł na odległość umowę ubezpieczenia (np. przez telefon lub Internet), może od niej odstąpić bez podania przyczyn, składając stosowne oświadczenie na piśmie, w terminie trzydziestu dni od dnia poinformowania go o zawarciu umowy lub od dnia potwierdzenia określonych przez ustawę warunków umowy, jeżeli jest to termin późniejszy;

9)     z dniem wydania zaświadczenia o demontażu pojazdu albo zaświadczenia o przyjęciu niekompletnego pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub punkt zbierania pojazdu, względnie równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie;

10) z dniem wypowiedzenia umowy w związku z tzw. podwójnym ubezpieczeniem wynikłym z zasady automatyzmu - jeżeli bowiem posiadacz pojazdu mechanicznego w tym samym czasie jest ubezpieczony w dwóch lub więcej zakładach ubezpieczeń, przy czym co najmniej jedna z umów ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych została zawarta w trybie automatyzmu (a więc na skutek niewypowiedzenia poprzedniej umowy nie później niż na jeden dzień przed jej końcem), umowa zawarta w tym trybie może zostać przez niego wypowiedziana na piśmie.

 

11) Nowe zasady dotyczące zwrotu składki za niewykorzystany okres ubezpieczenia

Od 11 lutego 2012 r. zmieniają się również zasady zwrotu składek ubezpieczeniowych w stosunku do zawartych od tej daty obowiązkowych umów ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, OC rolników oraz ubezpieczenia budynków rolniczych.

Z ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych usunięto regulacje ograniczające prawo uzyskania zwrotu składki z powodu wystąpienia w okresie ubezpieczenia szkody, a także mówiące, że zwrot składki przysługuje jedynie za każdy pełny miesiąc niewykorzystanego okresu ubezpieczenia (zasady te będą mieć jeszcze zastosowanie przy rozliczaniu starych umów zawartych do 10 lutego 2012 r.).

Wedle nowych przepisów zwrot składki będzie przysługiwał za każdy niewykorzystany dzień ochrony ubezpieczeniowej. Zasady zwrotu składki za niewykorzystany okres ochrony w przypadku trzech najpowszechniejszych ubezpieczeń obowiązkowych zostały zrównane z zasadami obowiązującymi w stosunku do pozostałych umów ubezpieczenia (art. 813 k.c.).

Dodatkowo zwrot składki za niewykorzystany okres ubezpieczenia w przypadku rozwiązania umowy ubezpieczenia musi nastąpić, bez żądania (bez zgłoszenia osoby uprawnionej do zwrotu składki) niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia wypowiedzenia umowy ubezpieczenia lub w przypadku odstąpienia od umowy od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu lub od dnia powzięcia przez zakład ubezpieczeń wiadomości o rozwiązaniu umowy przed upływem okresu, na który została zawarta z innych przyczyn, niż wypowiedzenie lub odstąpienie.

Tym samym zwrot składki za niewykorzystany okres ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje w przypadku:

1)  wyrejestrowania pojazdu mechanicznego lub udokumentowania trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu mechanicznego w okolicznościach niepowodujących zmiany posiadacza;

2)  odstąpienia od umowy w przypadku, gdy pojazd nie został zarejestrowany;

3)  rozwiązania umowy w związku z jej wypowiedzeniem przez nabywcę pojazdu w przypadku sprzedaży pojazdu - zwrot składki przysługuje poprzedniemu właścicielowi pojazdu;

4)  rozwiązania się umowy w związku z jej wypowiedzeniem przez posiadacza pojazdu niebędącego właścicielem pojazdu - zwrot składki przysługuje posiadaczowi, który zawarł umowę ubezpieczenia;

a w przypadku umów zawartych począwszy od dnia 11 lutego 2012 r. również:

5) odstąpienia przez ubezpieczającego od umowy zawartej na odległość, przy czym za okres udzielanej ochrony ubezpieczeniowej ubezpieczający obowiązany jest zapłacić składkę ubezpieczeniową;

6) wydania zaświadczenia o demontażu pojazdu albo zaświadczenia o przyjęciu niekompletnego pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub punkt zbierania pojazdu, względnie równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie;

7) rozwiązania umowy w związku z jej wypowiedzeniem w przypadku tzw. podwójnego ubezpieczenia wynikłego z zasady automatyzmu - zwrot składki przysługuje z uwzględnieniem prawa zakładu ubezpieczeń do żądania zapłaty składki za okres świadczonej ochrony. W sytuacji, gdy doszło do zawarcia kilku umów ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w odniesieniu do tego samego pojazdu mechanicznego, z tym samym okresem ubezpieczenia z jednym zakładem ubezpieczeń, wówczas temu zakładowi ubezpieczeń należy się składka ubezpieczeniowa z tytułu jednej umowy ubezpieczenia.

W przypadku sprzedaży pojazdu, poprzedni właściciel nie musi też już okazywać kopii polisy ubezpieczeniowej w celu uzyskania zwrotu składki.


11) Podanie ubezpieczycielowi fałszywych danych, o które zapytywał ubezpieczyciel przed zawarciem umowy ubezpieczenia (fałszywa deklaracja ryzyka)

W ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK od 11 lutego 2012 r. pojawił się nowy przepis oznaczony jako art. 8a.

Stanowi on, iż jeżeli ubezpieczający nie poda zakładowi ubezpieczeń znanych sobie okoliczności, o które zakład ubezpieczeń zapytywał przed zawarciem umowy ubezpieczenia obowiązkowego i które pociągać będą za sobą istotną zmianę prawdopodobieństwa wypadku ubezpieczeniowego, zakład ubezpieczeń będzie miał prawo żądać odpowiedniej zmiany wysokości składki ubezpieczeniowej z uwzględnieniem zwiększenia prawdopodobieństwa wypadku ubezpieczeniowego wskutek okoliczności niepodanych do jego wiadomości. Przy czym w razie zawarcia przez zakład ubezpieczeń umowy ubezpieczenia obowiązkowego mimo braku odpowiedzi na poszczególne pytania, pominięte okoliczności będą uważane za nieistotne.

W przypadku umów zawartych od 11 lutego 2012 r. przepis ten przyznaje zakładowi ubezpieczeń prawo żądania odpowiedniej zmiany wysokości składki ubezpieczeniowej, w sytuacji, gdy ubezpieczający skłamał odpowiadając na pytania ubezpieczyciela zadane mu przed zawarciem umowy ubezpieczenia.

Przykładowo powyższe uprawnienie zakładu ubezpieczeń może znaleźć zastosowanie, m.in. do przypadków, w których deklaracja ubezpieczającego o wysokości posiadanych zniżek lub liczbie szkód mających miejsce w poprzednich latach, w oparciu o którą skalkulowana została wysokość należnej składki, okazała się niezgodna z rzeczywistą wiedzą ubezpieczającego. Warto podkreślić, iż zakłady ubezpieczeń coraz częściej będą sięgać po dane znajdujące się w Ośrodku Informacji Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego i weryfikować uprawnienia posiadaczy pojazdów do zniżek przysługujących kierowcom, np. za bezwypadkową jazdę.

Skłamanie na temat dotychczasowej szkodowości w ubezpieczeniu OC może być podstawą do podwyższenia składki pod warunkiem, że ma ona istotny wpływ, tzn. pozostaje w związku przyczynowym ze zwiększeniem prawdopodobieństwa wypadku.

Zawarte w przepisie sformułowanie: „odpowiednia zmiana wysokości składki" oznacza, że ubezpieczyciel może zmienić wysokość składki, jeżeli wykaże istnienie związku przyczynowego między, np. zatajoną szkodowością a zwiększeniem się prawdopodobieństwa wystąpienia wypadku oraz występowanie znacząco wyższego ryzyka w stosunku do tego o jakim wiedział przed zawieraniem umowy.


12) Prawo uzyskania kopii i odpisów dokumentów i informacji dotyczących szkody będących w posiadaniu UFG

Od 11 lutego 2012 r., zgodnie z art. 14 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny ma obowiązek udostępniać poszkodowanemu lub uprawnionemu informacje i dokumenty gromadzone w celu ustalenia odpowiedzialności Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego lub wysokości świadczenia. Można żądać pisemnego potwierdzenia przez Fundusz udostępnionych informacji, a także sporządzenia na swój koszt kserokopii dokumentów i potwierdzenia ich zgodności z oryginałem przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Informacje i dokumenty można także uzyskać w postaci elektronicznej. Sposób udostępniania informacji i dokumentów, zapewniania możliwości pisemnego potwierdzania udostępnianych informacji, a także zapewniania możliwości sporządzania kserokopii dokumentów i potwierdzania ich zgodności z oryginałem nie może wiązać się z wykraczającymi ponad uzasadnioną potrzebę utrudnieniami dla tych osób, zaś koszty sporządzenia kserokopii oraz udostępniania informacji i dokumentów w postaci elektronicznej ponoszone przez te osoby nie mogą odbiegać od przyjętych w obrocie zwykłych kosztów wykonywania tego rodzaju usług.


13) Zmiany dotyczące opłat za niespełnienie obowiązku ubezpieczenia: OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, OC rolników oraz budynków rolniczych

 

Od dnia 1 stycznia 2012 r. obowiązują nowe przepisy dotyczące opłat za niespełnienie obowiązku ubezpieczenia: OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, OC rolników oraz budynków rolniczych. Nowe regulacje odnoszą się do opłat za niespełnienie tego obowiązku począwszy od roku kontroli rozpoczynającego się dnia 1 stycznia 2012 r.

Zmianie uległ sposób naliczenia opłaty za brak ubezpieczenia. Od dnia 1 stycznia 2012 r. kwota opłaty za brak ubezpieczenia nie jest obliczana w oparciu o średni kurs euro, lecz w oparciu o stawkę minimalnego wynagrodzenia za pracę, które od dnia 1 stycznia 2012 r. wynosi 1 500 zł[4].

Podwyższone zostały kary za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Ma to na celu ograniczenie liczby nieubezpieczonych posiadaczy pojazdów mechanicznych.

W ubezpieczeniu OC posiadaczy pojazdów mechanicznych do końca 2011 r. maksymalna wysokość opłaty za brak komunikacyjnego ubezpieczenia OC wynosiła równowartość w złotych polskich dla:

-  samochodów osobowych - 500 euro;

-  samochodów ciężarowych i autobusów - 800 euro;

-  pozostałych pojazdów - 100 euro.

Od dnia 1 stycznia 2012 r. wysokość opłaty z tytułu niespełnienia obowiązku ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, obowiązującej w każdym roku kalendarzowym, stanowi dla:

-  samochodów osobowych - równowartość dwukrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę (2012 r. - 3 000 zł);

-  samochodów ciężarowych, ciągników samochodowych i autobusów - równowartość trzykrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę (2012 r. - 4 500 zł);

-  pozostałych pojazdów - równowartość jednej trzeciej minimalnego wynagrodzenia za pracę (2012 r. - 5 00 zł).

Warto zwrócić uwagę jeszcze na jedną istotną zmianę, którą jest wyszczególnienie w grupie pojazdów, do której należały dotychczas samochody ciężarowe i autobusy również ciągników samochodowych. Przed nowelizacją (do 31.12.2011 r.) ciągniki samochodowe znajdowały się w grupie określanej jako „pojazdy pozostałe", dla których opłata za brak ubezpieczenia OC była określona na poziomie równowartości w złotych 100 euro, czyli ok. 400 zł. Obecnie (od 01.01.2012 r.) wynosi równowartość trzykrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę, czyli 4 500 zł.

Przypomnijmy również, że w przypadku posiadaczy pojazdów mechanicznych, którzy nie spełnili obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych nadal istnieje gradacja opłat uzależniona od okresu pozostawania bez ochrony ubezpieczeniowej w każdym roku kalendarzowym i wynosi:

-  20% pełnej opłaty - w przypadku gdy okres ten nie przekracza 3 dni;

-  50% pełnej opłaty - w przypadku gdy okres ten nie przekracza 14 dni;

-  100% opłaty - w przypadku gdy okres ten przekracza 14 dni.

W odniesieniu do obowiązkowego ubezpieczenia OC rolników oraz ubezpieczenia budynków rolniczych, od dnia 1 stycznia 2012 r. wysokość opłaty z tytułu niespełnienia obowiązku ubezpieczenia wynosi dla:

-  ubezpieczenia OC rolników - równowartość jednej dziesiątej minimalnego wynagrodzenia za pracę (2012 r. - 150 zł);

-  ubezpieczenia budynków rolniczych - równowartość jednej czwartej minimalnego wynagrodzenia za pracę (2012 r. - 380 zł).


14) Dodatkowe konsekwencje związane z brakiem obowiązkowego ubezpieczenia OC.

Zgodnie z nowym brzmieniem art. 110 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, z chwilą wypłaty przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny odszkodowania za nieubezpieczonego kierowcę, sprawca szkody i osoba, która nie dopełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego są obowiązani do zwrotu Funduszowi nie tylko spełnionego świadczenia, ale również poniesionych przez Fundusz kosztów.

Zgodnie z przepisem przejściowym (art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 205, poz. 1210), który mówi, że postępowania dotyczące roszczeń Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy toczą się według przepisów dotychczasowych, art. 110 ust. 1 w nowym brzmieniu będzie miał zatem zastosowanie do postępowań rozpoczętych przez Fundusz od dnia 11 lutego 2012 r. Mając na uwadze zasadę niedziałania prawa wstecz wydaje się, iż pod pojęciem „wszczęcia postępowania" należy rozumieć zgłoszenie roszczeń związanych ze zdarzeniami (także do zakładu ubezpieczeń, który dla potrzeb UFG ustala odpowiedzialność i wysokość odszkodowania), które miały miejsce od dnia wejścia w życie nowych przepisów.


W zakresie już toczących się w tym dniu postępowań Fundusz będzie miał prawo dochodzić zwrotu wypłaconego świadczenia, nie będzie mógł zaś dochodzić poniesionych przez siebie kosztów. 

 

15) Możliwość sprawdzenia, czy i gdzie posiadacz pojazdu ma ubezpieczenie OC

Od 11 lutego 2012 r. zgodnie z art. 104 ust. 9 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych za pośrednictwem strony internetowej Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (link dostępny również na stronie internetowej Rzecznika Ubezpieczonych: http://www.rzu.gov.pl) każdy może uzyskać informację o zawarciu umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przez posiadacza danego pojazdu oraz nazwę zakładu ubezpieczeń, z którym ta umowa została zawarta, bez ujawniania danych osobowych posiadacza pojazdu. Jest to uprawnienie bardzo korzystne w szczególności dla poszkodowanych, którzy mogą szybko sprawdzić, w jakim zakładzie ubezpieczeń może dochodzić swoich roszczeń.


16) Zmiany w zakresie zaspokajania przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny szkód w mieniu wyrządzonych w okolicznościach uzasadniających odpowiedzialność cywilną posiadacza pojazdu mechanicznego lub kierującego pojazdem mechanicznym, a nie ustalono ich tożsamości.

Zgodnie z nowym brzmieniem art. 98 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, obowiązującym od 11 lutego 2012 r. warunkiem uzyskania z Funduszu w przypadku zgłoszenia roszczenia o odszkodowanie za szkodę w mieniu (np. uszkodzenie lub zniszczenie samochodu) wyrządzoną przez nieznanego sprawcę jest wystąpienie równocześnie u któregokolwiek uczestnika zdarzenia: śmierci, naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia, trwającego dłużej niż 14 dni.

Dodatkowo, czego do tej pory nie było, naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia powinny zostać stwierdzone orzeczeniem lekarza, posiadającego specjalizację w dziedzinie medycyny odpowiadającej rodzajowi i zakresowi powyższych naruszeń czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia. Ten nowy warunek będzie mógł być stosowany wobec roszczeń, które zostaną zgłoszone do Funduszu, czy to bezpośrednio, czy też poprzez zakład ubezpieczeń w związku ze zdarzeniami (roszczeniami) zaistniałymi od dnia 11 lutego 2012 r. Świadczenie Funduszu nadal będzie podlegać zmniejszeniu o kwotę stanowiącą równowartość 300 euro, ustalaną przy zastosowaniu kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski obowiązującego w dniu ustalenia odszkodowania.


17) Termin przedawnienia roszczenia poszkodowanego do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego

W nowym przepisie zawartym w art. 109a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, wobec dotychczasowych problemów interpretacyjnych, jasno zostało zapisane, że roszczenia poszkodowanego do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego przedawniają się z upływem terminu przewidzianego dla tych roszczeń w przepisach Kodeksu cywilnego o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym.

Stosownie do obowiązujących przepisów Kodeksu cywilnego, roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Jeśli zaś szkoda wynikła z przestępstwa, roszczenie o jej naprawienie ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. W razie jednak wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Z kolei przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletności.

Bieg przedawnienia roszczenia przerywa się nie tylko przez każdą czynność przed sądem (podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia), uznanie roszczenia przez Fundusz oraz wszczęcie mediacji, ale także przez zgłoszenie Funduszowi tego roszczenia. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowi od dnia, w którym zgłaszający roszczenie otrzymał na piśmie oświadczenie Funduszu o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia.

 

W razie ewentualnych problemów pojawiających się w stosowaniu nowych regulacji zapraszamy również do skorzystania z porad ekspertów udzielanych podczas dyżurów telefonicznych. Dyżury te odbywają się od poniedziałku do piątku pod numerem telefonu: 22 33-73-328 w godzinach od 8.00 do 16.00 oraz 17.00 - 19.00.

Jeżeli chcecie Państwo zasięgnąć dodatkowych informacji i wyjaśnień zapraszamy do zapoznania się z pytaniami i odpowiedziami w zakresie ubezpieczeń obowiązkowych.

 



[1] Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 205, poz.1210)

[2] Przypomnijmy, że automatyczne zawarcie kolejnej umowy oznacza milczące przedłużenie udzielanej ochrony ubezpieczeniowej na kolejny okres 12 miesięcy z mocy samej ustawy (nie jest wymagane jakiekolwiek oświadczenie posiadacza pojazdu, czy tez rolnika. Następuje ono wtedy, gdy posiadacz pojazdu, czy tez rolnik nie później niż na jeden dzień przed upływem okresu 12 miesięcy, na który umowa ubezpieczenia została zawarta, nie powiadomi na piśmie zakładu ubezpieczeń o jej wypowiedzeniu.

[3] Zgodnie z art. 221 k.c. za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.

[4] Rozporządzenie Rady Ministrów  z dnia 13 września 2011 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2012 r. (Dz. U. Nr 192, poz. 1141)

 

 

 





Pozostałe artykuły w kategorii: Z prac Biura


Informacje prasowe z rynku

17.04.2014 - Ubezpieczenia majątkowe

PZU przejmie Link4 i Lietuvos draudimas

czytaj więcej



17.04.2014 - Ubezpieczenia na życie

Przestępczość zorganizowana coraz większym problemem dla ubezpieczycieli

czytaj więcej



17.04.2014 - Zabezpieczenie emerytalne

Zaledwie ok. jedna trzecia członków funduszy emerytalnych zamierza pozostać w OFE

czytaj więcej